بیماری های گوش و حلق و بینی

افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو یا هیپرواسمیا اغلب با علائم ناخوشایندی همراه است. این بیماری ممکن است به طور متناوب رخ دهد، به ویژه هنگامی که با برخی بیماری ها مانند میگرن یا عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی همراه باشد.

هایپراسمیا در برخی موارد نادر، نیز می تواند ژنتیکی باشد، و معمولاً به صورت حساسیت بویایی مداوم افزایش می یابد. هایپراوسمی در اکثر مواقع، نیازی به درمان ندارد. اما اگر علائم شما آزار دهنده باشند، روشهای درمانی و مقابله ای وجود دارند که می توانید برای کاهش اثرات و پیشگیری از عوارض از آنها استفاده کنید.

علائم افزایش حساسیت به بو

جالب اینجاست که با هیپراوسمیا، ممکن است حس بویایی شما در تشخیص بعضی از بوها بیشتر شود اما نسبت به برخی دیگر حساسیت کمتری داشته باشید. یعنی در این وضعیت ممکن است یک واکنش غیرقابل قبول، یک واکنش خنثی داشته باشید، یا حتی  از حس بویایی تقویت شده خود لذت ببرید. با هیپرواسمیا، احتمالاً می توانید هر سه نوع واکنش زیر را در یک نقطه داشته باشید:

واکنش های ناخوشایند

هیپراسمیا ممکن است بوی خاصی را برای شما ناخوشایند کند. در این وضعیت ممکن است احساس حالت تهوع یا بیزاری کنید و بوها حتی می توانند باعث ایجاد میگرن یا آلرژی شوند.

بین افزایش حساسیت به بو  و اسموفوبیا (بیزاری از برخی بوها) رابطه شدیدی وجود دارد. هر یک از این شرایط می تواند به دیگری منجر شود.

علی رغم نام، اسموفوبیا لزوما ترس از بوی بد نیست. در عوض، این معمولاً یک  انزجار شدید محسوب می شود. در برخی موارد، اسموفوبیا می تواند باعث ایجاد ترس از بوهای خاص آزار دهنده شود.

هیپرواسمیا ارثی

هیپرواسمیا باعث می شود که به یک بو که لزوما ناخوشایند نیست، حساس شوید. خصوصاً اگر هایپراوزمیای شما  ژنتیکی باشد.

برخی از افرادی که دچار هیپرواسمیا ژنتیکی هستند، به عنوان “بویایی فوق العاده” توصیف می شوند و قادر به تشخیص و شناسایی رایحه های ظریف با دقت بسیار زیاد هستند. این استعداد بالاتر از حد متوسط ممکن است به برخی از افراد  اجازه دهد تا بیماری ها (به ویژه بیماری پارکینسون) را قبل از تشخیص بالینی، تشخیص دهند.

اگر از بدو تولد دچار هیپراوسمی شده اید، حتی ممکن است متوجه نشوید که به این بیماری مبتلا هستید.

برخی از مزایای عملی هیپراوزمیا شامل تشخیص محل بوی خطرناک مانند دود یا نشت مواد شیمیایی یا غذا فاسد شده است.

بیماری های گوش و حلق و بینی
چاقی

از طرف دیگر، اشاره شده است که افزایش حساسیت به بو می تواند با چاقی همراه باشد.  احتمالاً به این دلیل است که اشتها و لذت بردن از غذا نه تنها به طعم و مزه بلکه به بو نیز بستگی دارد.

اگر متوجه شده اید که نوعی غذا برای شما نسبت اطرافیان تان، بوی اشتها آورتری دارد، باید این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید (اگر اضافه وزن نیز دارید). زیرا می تواند سلامتی شما را در طولانی مدت تحت تأثیر قرار دهد.

علل افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

برخی از افراد به طور طبیعی حساسیت بیشتری نسبت به بو دارند. به نظر می رسد این وضعیت ژنتیکی است و با ژن SCN9A در ارتباط است، که کانال های سدیم (بخشی از سلول های عصبی) را در بدن کد می کند.

همچنین ممکن است در زمان های خاص، مثلاً در دوران بارداری، یا در حال افزایش حساسیت، دوره هایی از هایپراسمیا را تجربه کنید. برخی از بیماری ها می توانند به طور ناگهانی یا به تدریج منجر به هایپراسمیا مزمن شوند.

چندین بیماری وجود دارد که غالباً با هایپروسمی و اسموفوبیا مشخص می شوند. این شرایط مانند بیماری صرع، میگرن و آلرژی معمولاً اپیزودیک هستند. سایر شرایط، مانند قرار گرفتن در معرض سم، شایع نیستند و تشخیص آنها دشوار است.

بارداری

افزایش حساسیت به بو معمولاً در سه ماهه اول و دوم بارداری گزارش می شود.  هایپروسمی می تواند حالت تهوع و استفراغ را تحریک کند و با هایپرمیز گراویداروم همراه است. هایپرمیز گراویداروم، استفراغ بیش از حد در دوران بارداری است که معمولاً نیاز به درمان پزشکی و تزریق مایعات داخل وریدی یا IV دارد.

میگرن

افزایش حساسیت به بو و همچنین دفع برخی بوها در مرحله قبل از میگرن و همچنین در اوج میگرن بسیار رایج است. اما این وضعیت پس از کاهش میگرن کاهش می یابد. اما افراد مبتلا به میگرن مکرر حتی در زمان های بدون میگرن نیز، حساسیت به بو را افزایش می دهند.

آلرژی

گرفتگی بینی غالباً همراه با آلرژی هایی که بر سیستم تنفسی فوقانی تأثیر می گذارد، رخ می دهد. این وضعیت می تواند در تشخیص بو اختلال ایجاد کند. علاوه بر آن، آلرژی همچنین با هایپراسمزی (در طول و یا در بین حملات آلرژی) همراه است.

عفونت دستگاه تنفسی فوقانی

سینوزیت می تواند باعث گرفتگی بینی شود. در حالی که می توان تشخیص بوی شما را تحت تاثیر قرار دهد، حتی در برخی از موارد ممکن است دچار هایپروزمی شوید.

صرع

افزایش حساسیت به بو  می تواند به عنوان هاله قبل از تشنج رخ دهد. در موارد نادر، هیپروزمی نیز می تواند در هنگام تشنج یا پس از آن وجود داشته باشد. اگر مبتلا به هایپراوزمی همراه با صرع هستید، ممکن است بوهایی را بشنوید که دیگران آن را حس نکنند یا اصلاً وجود نداشته باشد. اگر بوی بدن اصلاً وجود نداشته باشد، ممکن است لزوماً دچار هایپروزمی واقعی نباشید.

قرار گرفتن در معرض سم

گزارشات متعددی از افزایش حساسیت به بو  پس از قرار گرفتن در معرض سمومی مانند سرب یا جیوه گزارش داده شده است. هیپراسمیا ممکن است فقط یکی از عوارض سمیت شیمیایی باشد گاهی اوقات، پس از قرار گرفتن در معرض چندین مواد شیمیایی رخ دهد.

بیماری های سیستم عصبی و ایمنی بدن

هیپروزمیا در ارتباط با تعدادی از شرایط از جمله کمبود ویتامین B12، بیماری لایم، لوپوس، مولتیپل اسکلروزیس (MS) و سندرم توره گزارش شده است.

علل نادر

شرایط عصبی، به ویژه بیماری آلزایمر، پارکینسون و سکته مغزی غالباً با هیپوزمی یا کاهش حساسیت به بو همراه است.

معمولاً بوی های نامطبوع بیشتر مورد توجه قرار می گیرند. چون مردم بیشتر بوهای نا خوشایند را متوجه می شوند و به آن واکنش نشان می دهند.

علل فیزیولوژیکی

تشخیص و شناسایی بو توسط عصب بویایی کنترل می شود. عصب بویایی همچنین به عنوان عصب جمجمه یا اولین عصب جمجمه ای توصیف می شود. گیرنده های بو عصب بویایی را در سطح مجاری بینی فعال می کنند، که پیام هایی را به قشر مغز مغز می فرستد و به شما امکان می دهد بوها را تشخیص داده و نسبت به آنها واکنش نشان دهید.

اختلال در عملکرد بویایی می تواند به دلیل مشکلاتی در گیرنده ها، عصب یا نواحی قشر مخ (هیپوکامپ، قشر اربیتوفرونتال و انسولا) ایجاد شود که این پیام ها را با هم ادغام می کند.

تشخیص افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

هیپراسمیا معمولاً براساس علائم بیمار تشخیص داده می شود. اما این وضعیت به تنهایی بروز نمی کند و ممکن است با علائم دیگری همراه باشد. با این حال، هنگامی که علائم هیپروزمی را تجربه می کنید، می تواند نشانه دهنده این باشد که علت اصلی آن در حال تشدید شدن است.

به عنوان مثال، اگر مرتباً قبل از میگرن توسط غذا این وضعیت را دارید، می تواند نشانه دهنده این باشد که باید داروی خود را مصرف کنید.

تست تشخیصی افزایش حساسیت به بو

پزشک ممکن است یک آزمایش تشخیصی را برای تأیید این بیماری در شما انجام دهد. تست شناسایی بو دانشگاه پنسیلوانیا (UPSIT) یک تست 40 ماده ای است که برای تشخیص نقص بویایی ناشی از بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون مورد استفاده قرار می گیرد.

تشخیص های افتراقی

برخی از بیماری های مشابه به این وضعیت وجود دارند که می توانند تشخیص بیماری و علت اصلی آن را دشوار کنند، از جمله:

سندرم مرجع بویایی (ORS): این یک بیماری نادر است که در آن افراد نسبت به بوی بدن خود حساس هستند.  مشخصه آن درک غیرطبیعی و غیرمنطقی از بوی بدن خودتان است.

این وضعیت ممکن است ناشی از یک وضعیت زندگی مانند احساس خجالت یا تحقیر در مورد بوی بدن باشد. همچنین می تواند به دلیل بوی واقعی بدن باشد که تشخیص آن برای دیگران خیلی خفیف است. اما به دلیل حساسیت زیاد بویایی در بدن شما می توانید آن را تشخیص دهید.

پاروزمیا: بیماری مشابه دیگر، پاروزمیا، تغییر درک بویایی است که در آن برخی بوها به طور مداوم به اشتباه تشخیص داده می شوند.  این اختلال با کاهش حجم هیپوکامپ و سایر مناطق مغز که حس بویایی را کنترل می کنند همراه است.

توهم: انواع توهمات حسی وجود دارد. در توهم بویایی شما نوعی بوی نامطبوع را حس می کنید. توهم نشانه روان پریشی و یک اختلال بسیار جدی است و نیاز به درمان با داروهای ضد روان پریشی دارد. روان پریشی می تواند به دلیل بیماری مغز رخ دهد، یا  اثر جانبی دارو باشد.

درمان افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

هیپراسمیا تا حدی قابل درمان است. اگر به آلرژی، میگرن یا بارداری مبتلا هستید، علائم دیگر شما ممکن است بیشتر نگران کننده شما باشد. اگر به لوپوس، ام اس یا ویتامین B12 مبتلا هستید، درمان بیماری زمینه ای شما بهترین راه برای به حداقل رساندن هیپراوزمیا است. با این حال، اگر هیپراوزمی در کیفیت زندگی شما تداخل ایجاد کند، چند روش پزشکی وجود دارد که می توانید برای کاهش این مشکل از آن استفاده کنید.

دارو های ضد استفراغ

دارو های بدون نسخه (OTC) و داروهای تجویز شده می توانند به کنترل حالت تهوع و استفراغ کمک کنند. بسیاری از اوقات، داروهای OTC مثل Dramamine (دیمن هیدرینات)، Bonine (مکلزین)، و بنادریل (دیفن هیدرامین)  برای کنترل تهوع و استفراغ مفید هستند.

قبل از استفاده این داروها حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید زیرا در صورت بارداری یا مصرف داروهای دیگر ممکن است برای شما مناسب نباشند. متداول ترین داروهای ضد استفراغ با نسخه درمانی شامل کمپازین (پروکلرپرازین)، رگلان (متوکلوپرامید) و زوفران (اودانسترون) است.

جراحی

در شرایط نادر، هیپرواسمیا می تواند یک مشکل جدی باشد که ممکن است شما نیاز به جراحی داشته باشید. این کار باعث کاهش عملکرد عصب بویایی می شود.

مدیریت علائم

اگر دچار هایپراسمیا هستید، می توانید برای مدیریت وضعیت خود برخی راهکار ها را انجام دهید. اگر در محیطی با بوی شدید کار می کنید بهتر است از ماسک استفاده کنید. همچنین می توانید حساسیت به بوهای آزار دهنده را با جویدن آدامس یا مکیدن آب نبات یا نعناع کمتر کنید.

برخی از افراد به هیچ وجه تحمل بوی خاصی را ندارند و ممکن است نتوانند در بیمارستان یا کارخانه ای که حاوی بوهای ناشی از مواد شیمیایی است کار کنند. اگر شما هم همین شرایط را دارید، شاید بهتر باشد در محیط کار یا خانه خود تغییراتی ایجاد کنید تا در معرض بوهای ناراحت کننده قرار بگیرید.

سخن آخر

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

افزایش حساسیت به بو نسبتاً شایع است. اما به ندرت می تواند نشان دهنده بیماری جدی باشد. اما اگر مداوم این وضعیت را تجربه می کنید ممکن است نشان دهنده بیماری هایی، مانند تشدید ام اس، میگرن، حمله آلرژی یا تشنج باشد. در این وضعیت بهتر است داروهای خود را به موقع مصرف کنید تا اثرات حمله را به حداقل برسانید.

در بیشتر موارد، افزایش حساسیت به بو  در واقع در تشخیص موقعیت های خطرناک مانند آتش سوزی یا غذاهای فاسد مفید است. برخی از متخصصان معتقدند که هیپراسمیا یک ویژگی مفید است نه یک مشکل. زیرا می تواند در جلوگیری از صدمات جدی یا بیماری موثر باشد.

با این وجود، اگر وضعیت شما در زندگی تداخل ایجاد می کند، حتماً با پزشک خود مشورت کرده و تحت معالجه قرار بگیرید.

منبع:

https://www.verywellhealth.com/hyperosmia-overview-4682565

24 دیدگاه

  1. مرسي
    من از اوايل كرونا حس كردم به بو تند شديدا حساس شدم
    نميدونم به خاطر مصرف زياد الكل بود با نه به خاطر كرونا

    اما من از قبل هم به نور و صدا بسيار حساس بودم

    الان ديگه خيلي به بو حساس شدم

    مخصوصا بوي الكل خيلي سريع فشارم ميره بالا

    ولي بوهاي تند ديگه اذيتم ميكنه فقط

    خواهشا راهنمايي كنيد
    خيلي زجر اور هست ممنونم

    1. سلام علائم شما می تواند دلایل مختلفی داشته باشد با مطالعه دقیق مقاله و عمل کردن به راه کار های ارائه شده در مقاله،ممکن است، مشکلتان حل شود در غیر این صورت به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.

  2. سلام، من مدتی پیش بطور غیر معمول در یک شبانه روز حس بویایی شدیدی داشتم ، بطوری که بوی پرندگان و درخت و .‌‌.. را با شدت بسیار زیادی حس می کردم بعد از گذشت یک روز حس بویایی من بصورت کامل ازبین رفت تا حدود دو هفته، دلیل چه چیزی میتواند باشد

  3. سلام خسته نباشید، مردی ۳۲ ساله هستم ، وقتی دندون پزشکی میرم ، خیلی خیلی حالت تهوع میگیرم ، وقتی دکتر میخواد رو کاری انجام بده تا بوی دستکش بهم میخوره ، یا وقتی میخواد خمیر قالب رو بزاره تو دهنم خیلی حالت تهوع میگیرم اوق میزنم ، ممنون میشم راهنمایی ام کنید

    1. سلامدر صورت صلاحدید دندانپزشک می توان از بیهوی بجای بی حسی استفاده کرد.

  4. سلام ، وقت بخیر ، من بعد از خوردن فلفل سیاه حس بویایی خیلی خیلی زیاد شده ، دلیلش چی می‌تونه باشه ؟

    1. سلام از خواص فلفل افزایش حساسیت به بو هست بعد از گذشت زمان بهبود می یابد.

      1. سلام وقتتون بخیر ، ۱۵ سالمه دختر هستم یه چند روزی هست نسبت به بوی غذا حالت تهوع میگیرم و اصلا نمیتونم توی این چند روز غذا بخورم، این حالت تهوع ناگهانی سراغم میاد مثلا بعد از کمی فعالیت و…، میشه بگید دلیل ش چیه؟

        1. سلام دلایل مختلفی از جمله مسمومیت غذایی باعث حالت تهوع می گردد اگر بعد از دو روز خوب نشد به فوق تخصص گوارش مراجعه فرمایید.

  5. سلام وقت بخیر
    من خانمی ۳۴ ساله هستم چندماهی هست بویایی من به بعضی از بوها به شدت زیاد شده وخیلی حالم بد میشه ، نفسم میگیره ضعف میکنم از کمبود اکسیژن…مخصوصا از بوی گاوداری روبه روی محل کارم چندنفر بهم گفتن کیسه صفرات پرشده!ولی اقدامی نکردم،هربار در معرض بوهایی قرار میگیرم که حالم رو بد میکنه تاچند ساعت بعدش ضعف زیادی دارم و جون ندارم در قسمت معده هم کمی ضعف و درد حس میکنم.گاهی هم حالت تهوع بهم دست میده البته خیلی کم بیشتر با استشمام بوهاکه مجبور میشم جلو بینیم رو بگیرم و بعدش دچار کمبود اکسیژن و ضعف عمومی بدنم میشم مشکل خیلی بزرگی دارم.ممنون میشم بفرمایید چکارکنم؟
    ممنون

    1. سلام مقاله را خوب بخوانید و عمل کنید اگ مشکلتان حل نشد به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

  6. سلام خانم 31 ساله هستم، همیشه به بوی سیگار، بوی جوراب؛ بوی دهن، بوی وایتکس و جرم گیر؛ بوی ادکلن و اسپری حالم بد میشه سرگیجه می گیرم و حالت تهوع بهم دست میده از بچگی همینطوری بودم، مشکل هورمونی هم دارم
    کلا حس بویایی، چشایی، شنوایی خیلی قوی دارم حتی از نظر احساسی هم زیادی حساس هستم
    می خواستم بدونم شرایطی که دارم ناشی از بیماری هست؟ و راه حلی هست که مثله یه آدم معمولی بشم و به هیچ بو و صدای حساس نباشم؟

  7. با سلام بنده کلا هر غذایی میخوام بخورم بوی گوشت تو مشامم پیچیده میشه و حالت تهوع میگیرم حتی پنیر هم بوش برام قابل تحمل نیست و تهوع میاد سراغم خیلی ناراحتم چکار کنم

    1. سلام حالت تهوع علل مختلفی دارد ولی یکی از راه های کاهش آن استفاده از مایعات خنک و یا پودر یخ می باشد.

    2. سلام
      ۲۸ ساله و پسرم .حدود ۲ ساله نسبت به ی سری از بو ها حساس شدم و سر درد و حالت تهوع شدید میگیرم و به استفراغ ختم میشه .مثلا بوی هر عطری و ادکلنی .wc.بوی مرغ خام .بوی گوشت .ماهی .بوی پلاستیک سوخته.بوی عود .بوی هر گلی و …
      روزی یک پاکت سیگار میکشم ب ناچار
      تنها بوی سیگار اذیت نمیکنه
      ممنونم که پاسخ میدین .

      1. سلام برای رفع حساسیت به بو اگر با بکار بستن راهکارهای مقاله فوق مشکلتون حل نشده از متخصص گوش و حلق و بینی مشاوره بگیرید.

  8. سلام
    من آقایی ۴۰ ساله هستم.
    در ماه مبارک رمضان مخصوصا ابتدای صبح به شدت از هر بویی متنفر هستم به طوری که اگر اول صبح بویی مثل اسانس مابع دستشویی قهوه ، نارگیل و.. به مشامم برسد اولا حالم بد می شود ثانیا از آن بو تا مدتها بدم می آید برای مثال چون مایع دستشویی محل کارم رابحه نارگیل داشت تا مدتها از ویفر نارگیلی که مورد علاقه ام بود بدم می می آمد و بعد از چند سال دیگر آن علاقه قبلی به ویفر نارگیلی را ندارم.
    البته این حساسیت از روزهای دهم به بعد ایجاد می شود
    اوایل صبح شدید است
    نزدیک عصر کم میشودنزدیک افطار هم دیگر حساسیت ندارم .

    1. سلام اگر این حساسیت مربوط به افطار بوده جای نگرانی نیست ولی اگر علیرغم بکار بستن راه کار های این مقاله ادامه داشت حتما با متخصص گوش و حلقو بینی مشاوره نمایید.

  9. با سلام و وقت بخیر، من از عطر و طعم پیاز خوشم نمیاد اما از پارسال عید که کرونا گرفتم این حساسیت ام نسبت بهش خیلی بیشتر شده به طوری که حالت تهوع میگیرم وقتی که بوش رو حس می کنم و حتی اخیرا بوی شکلات که خوراکی مورد علاقه ام هم هست آزارم میده و در کل نسبت به بو ها خیلی حساس تر شدم. من 18 سالم هست و کل خانواده باهم کرونا گرفتیم اما خب هیچکس دیگه از اعضای خانواده این عوارض رو نداشته.
    اگه بخاطر کرونا باشه تا چه مدت ممکنه ادامه داشته باشه؟
    و اگه نباشه چه دلیل خاصی میتونه داشته باشه؟

    1. سلام در اسرع وقتبه به پزشک گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.

  10. سلام دکتر لطفاً جواب بدید
    امروز یه کلیپ آشپزی دیدم برداشتم کره و هویج و کدو و پیاز و سیر و نودل و فلفل سیاه رو قاطی کردم بوش خورد به بینیم حالم خیلی بد شد دیگه نخوردم از ظهر تا الان هر بویی میخوره بهم حالت تهوع شدید میگیرم مثل زنای حامله شدم درضمن من دخترم ازدواج نکردم ولی نمیدونم از ظهر چرا اینجوری شدم

    1. سلام مدتی از شرایطی که باعث تحریک شما شده دوری نمایید اگر رفع نشد با متخصص آلرژی مشاوره نمایید.

  11. با سلام
    بنده مرد و بالای ۶۰ سال سن دارم ، کلا از کودکی حس بویایی و شنوایی بسیار قوی داشته و دارم .
    از یکسال قبل و بعد کرونا حس بویای بنده ده برابر شده ، تحمل بوی عطر و مواد ضد عفونی کننده و بوی بیمارستان و بخصوص مواد شوینده را ندارم و ماسک ها هم جوابگو نیستند چون بو ها ازش عبور میکنه .
    وقتی به فروشگاه های بزرگ میروم ناچارا بینی خودم را میگیرم و با دهان تنفس میکنم که طبعا خوشایند نیست ،
    اگر چند دقیقه در معرض این بو ها قراربگیرم بشدت حالت تهوء بهم دست میده .
    مقاله شما را که بسیار خوب بود را خواندم ولی نتوانستم پاسخ سر راست و دقیق به این مشکلم پیدا کنم .
    سایر بوها مثل بوی غذاها و بوی بدن وووو آزارم نمیدهند .
    فقط بوی شوینده ها عطریجات بخور و مواد ضد عفونی کننده بخصوص بوی الکل بصورت شدید عکس العمل دارم . شاید استفاده مستمر از مواد ضد عفونی کننده الکل پایه در دوران همه گیری کرونا عامل استارت این حالت حاد بوده باشد و یا شده باشد . لطفا راهنمایی بفرمایید

    1. سلام احتمالا مصرف طولانی علت این مشکل شماست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا