پرش به محتوا
اگزما فقط خشکی یا حساس شدن پوست نیست؛ این بیماری می تواند باعث خشکی، خارش، قرمزی و التهاب پوست شود و گاهی دوره های تشدید و فروکش داشته باشد. اختلال در سد محافظ پوست، واکنش بیش از حد سیستم ایمنی و زمینه ژنتیکی در ایجاد اگزما نقش دارند و عواملی مانند شوینده ها، هوای خشک، بعضی محصولات پوستی، مواد حساسیت زا و استرس می توانند علائم را بدتر کنند.
نکته مهم این است که اگزما معمولا قابل کنترل است، اما درمان یکسانی برای همه افراد ندارد. تشخیص درست نوع و شدت اگزما، پیدا کردن محرک های شخصی و انتخاب درمان مناسب می تواند به کاهش خارش و التهاب و پیشگیری از عود کمک کند.
علت اگزما چیست؟
اگزما معمولا یک علت واحد ندارد و در نتیجه ترکیبی از اختلال سد محافظ پوست، واکنش بیش از حد سیستم ایمنی و زمینه ژنتیکی ایجاد می شود. وقتی سد پوستی به خوبی عمل نکند، پوست رطوبت خود را راحت تر از دست می دهد و مواد محرک و حساسیت زا می توانند آسان تر به آن نفوذ کنند؛ در نتیجه التهاب، خشکی و خارش ایجاد می شود. داشتن سابقه خانوادگی اگزما، آلرژی، آسم یا تب یونجه نیز می تواند احتمال ابتلا را بیشتر کند.
چه عواملی باعث ایجاد یا تشدید اگزما می شوند؟
اگزما ممکن است با تماس با بعضی مواد یا تغییرات محیطی شروع شود یا شدت بگیرد. محرک های رایج عبارتند از:
- خشکی هوا و تغییرات دما: هوای سرد و خشک یا گرما و تعریق می تواند خشکی و خارش پوست را بیشتر کند. این مورد بخصوص در اگزمای زمستانی دیده میشود.
- شوینده ها و مواد تحریک کننده: صابون های قوی، مواد شوینده، عطرها و بعضی محصولات پوستی می توانند پوست را تحریک کنند.
- پارچه و لباس: پشم و بعضی الیاف مصنوعی ممکن است باعث تحریک پوست شوند.
- آلرژن ها: تماس با موادی که فرد به آنها حساسیت دارد می تواند باعث شعله ور شدن اگزما شود.
- استرس: فشار روانی می تواند در بعضی افراد باعث تشدید علائم و بیشتر شدن دوره های شعله ور شدن شود.
- خراشیدن پوست: خاراندن مداوم، التهاب و آسیب پوستی را بیشتر می کند و می تواند چرخه خارش و التهاب را تشدید کند.
محرک ها در افراد مختلف یکسان نیستند؛ بنابراین پیدا کردن موادی که علائم شما را بدتر میکنند، بخش مهمی از کنترل اگزما است.
علائم اگزما چیست و چگونه تشخیص داده می شود؟
اگزما معمولا با خشکی و خارش پوست شروع می شود و می تواند باعث قرمزی، التهاب، پوسته پوسته شدن، برجستگی و ضخیم شدن پوست شود. شدت و ظاهر ضایعات در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است در دست ها، صورت، گردن، آرنج، زانو و سایر قسمت های بدن دیده شود. خاراندن مداوم نیز می تواند پوست را زخمی و مستعد عفونت کند.
تشخیص اگزما معمولا با معاینه پوست و بررسی علائم و سابقه پزشکی انجام می شود و در بسیاری از موارد به آزمایش خاصی نیاز نیست. اگر ظاهر ضایعات با بیماری های پوستی دیگر مشابه باشد یا پزشک به حساسیت یا علت دیگری مشکوک شود، ممکن است آزمایش آلرژی، آزمایش خون یا نمونه برداری از پوست برای تشخیص دقیق تر انجام شود.
اگزما چگونه درمان می شود؟
بیشتر بخوانید: درمان اگزما با مشاوره آنلاین
درمان اگزما بیشتر با هدف کاهش خشکی و خارش، کنترل التهاب و جلوگیری از شعله ور شدن دوباره علائم انجام می شود. نوع درمان به شدت علائم و شرایط پوست بستگی دارد و در موارد خفیف ممکن است مراقبت منظم از پوست کافی باشد، در حالی که اگزمای شدید یا مقاوم به درمان پزشکی نیاز دارد.
مراقبت از پوست و مرطوب کننده
مرطوب نگه داشتن پوست یکی از مهم ترین بخش های کنترل اگزماست. استفاده منظم از مرطوب کننده های بدون عطر، به ویژه بلافاصله بعد از حمام و زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، به حفظ رطوبت و تقویت سد پوستی کمک می کند. حمام کوتاه با آب ولرم و استفاده از شوینده های ملایم نیز می تواند از تحریک بیشتر پوست جلوگیری کند.
درمان دارویی اگزما
برای کنترل التهاب و خارش، پزشک ممکن است کرم ها یا پمادهای کورتیکواستروییدی یا سایر داروهای موضعی مناسب را تجویز کند. در بعضی شرایط از داروهای دیگری مانند مهارکننده های موضعی کلسینورین نیز استفاده می شود. انتخاب دارو به محل درگیری، شدت اگزما و شرایط فرد بستگی دارد و مصرف خودسرانه، به ویژه داروهای استروئیدی، توصیه نمی شود.
درمان اگزمای شدید یا مقاوم
اگر اگزما شدید باشد یا با درمان های معمول کنترل نشود، متخصص پوست ممکن است درمان های قوی تر مانند فوتوتراپی یا داروهای سیستمیک و درمان های هدفمند را در نظر بگیرد. این درمان ها باید بر اساس نوع و شدت بیماری و تحت نظر پزشک انتخاب و پیگیری شوند.
چگونه از تشدید اگزما جلوگیری کنیم؟
بیشتر بخوانید: دکتر پوست خوب در تهران برای درمان عارضه های پوستی
برای کاهش عود اگزما، مهم ترین کار حفظ رطوبت پوست و شناسایی محرک هایی است که علائم شما را تشدید می کنند. اقدامات زیر می توانند به کنترل بهتر اگزما کمک کنند:
- مرطوب نگه داشتن پوست: از مرطوب کننده های بدون عطر به صورت منظم، به ویژه بعد از حمام، استفاده کنید.
- حمام با آب ولرم: حمام کوتاه با آب ولرم و شوینده ملایم، به جای آب داغ و صابون های قوی، کمتر پوست را تحریک می کند.
- انتخاب لباس مناسب: لباس های نخی و گشاد معمولا برای پوست حساس مناسب تر هستند؛ پشم و بعضی الیاف مصنوعی ممکن است خارش را بیشتر کنند.
- دوری از محرک ها: شوینده های قوی، عطرها، بعضی محصولات پوستی، تعریق، هوای خشک و تغییرات شدید دما می توانند اگزما را تشدید کنند.
- نخراشیدن پوست: خاراندن مداوم می تواند التهاب و آسیب پوستی را بیشتر کند و خطر عفونت را افزایش دهد.
- کنترل استرس: در بعضی افراد، استرس باعث تشدید علائم میشود؛ مدیریت استرس می تواند به کاهش دوره های شعله ور شدن کمک کند.
چه زمانی برای اگزما باید به متخصص مراجعه کرد؟
اگر اگزما شدید، گسترده یا مکرر است، خواب و فعالیت روزانه را مختل کرده یا با مراقبت های معمول و مرطوب کننده بهتر نمی شود، بهتر است توسط متخصص پوست بررسی شود. همچنین اگر ضایعات دردناک شدند، پوست تاول زد، ترشح یا زخم ایجاد شد یا همراه با تب و تورم بود، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد، زیرا ممکن است عفونت یا عارضه دیگری در میان باشد.
اگر تشخیص اگزما برایتان قطعی نیست یا ظاهر و محل ضایعات تغییر کرده است نیز بهتر است معاینه شوید؛ چون بعضی بیماری های پوستی می توانند ظاهری شبیه اگزما داشته باشند و درمان متفاوتی نیاز داشته باشند.
اگر اگزما درمان نشود چه می شود؟
اگزما معمولا خطرناک نیست، اما اگر برای مدت طولانی کنترل نشود، خارش و التهاب می تواند شدیدتر شود و خاراندن مداوم به زخم، ضخیم شدن پوست و افزایش خطر عفونت منجر شود. اگزمای شدید همچنین ممکن است خواب و فعالیت های روزمره را مختل کند و کیفیت زندگی را کاهش دهد. بنابراین اگر علائم مداوم، شدید یا عود کننده هستند، بهتر است برای تشخیص و درمان مناسب به متخصص پوست و مو مراجعه کنید.
سخن آخر
اگزما معمولا یک بیماری مزمن و قابل کنترل است و شدت علائم می تواند در دوره های مختلف تغییر کند. شناخت محرک های شخصی، مرطوب نگه داشتن منظم پوست و رعایت درمان تجویز شده می تواند به کاهش خارش، التهاب و دفعات شعله ور شدن بیماری کمک کند. اگر علائم شدید، مکرر یا مقاوم به مراقبت های معمول هستند، مراجعه به متخصص پوست اهمیت دارد تا تشخیص دقیق انجام شود و درمان متناسب با نوع و شدت اگزما انتخاب شود.
منبع: clevelandclinic
