10 شیوه برای درمان سندرم خشکی چشم

سندرم خشکی چشم یک بیماری مزمن و پیشرونده است. با توجه به علت بروز و وخامت آن ممکن است درمان ناپذیر باشد. با این حال در بسیاری از موارد این بیماری به خوبی تحت کنترل قرار گرفته و می توان وضعیت آن را تا حدود زیادی بهبود بخشید. بعد از درمان و مدیریت بیماری، علائم خشکی چشم تا حد زیادی کاهش پیدا کرده و دید فرد بهتر خواهد شد. بیماری خشکی چشم ممکن است علل زیادی داشته باشد. درمان های متعددی برای بهبود آن مورد استفاده قرار بگیرد. در ادامه لیستی از درمان های رایج برای خشکی چشم گفته می شود. پزشکان از آن ها برای کاهش علائم خشکی چشم استفاده می کنند. پزشک ممکن است با توجه به شدت و علت بروز خشکی چشم از یک یا ترکیبی از چند درمان استفاده کند.

همچنین بعضی از پزشکان، اپتومتریست ها و چشم پزشکان ممکن است پیش از شروع روند درمانی با استفاده از پرسشنامه ای اطلاعات کاملی در مورد علائم خشکی چشم تان به دست آورند. پاسخی که به پرسشنامه می دهید، اطلاعات پایه برای روند درمانی خواهد بود. همچنین ممکن است بعد از گذشت چند هفته از روند درمانی مجددا از شما درخواست شود تا به همان سؤالات پاسخ دهید. تا میزان تأثیر گذاری درمان برایتان مشخص گردد. برای درمان موفقیت آمیز خشکی چشم نیاز است تا به صورت منظم و رأس زمان مقرر از درمان ها و محصولات مراقبتی ای که پزشک به شما توصیه کرده، استفاده کنید.

درمان های سندرم خشکی چشم

1. اشک مصنوعی

خشکی چشم | پزشکت

برای خشکی های چشم با شدت متوسط که ناشی از خواندن، استفاده از کامپیوتر، تکالیف و دیگر عوامل از این قبیل است: بهترین شیوه درمانی استفاده مکرر از اشک های مصنوعی یا دیگر قطره های چشمی است.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

برندهای مختلفی قطره های چشمی و اشک های مصنوعی را تولید می کنند که برای تهیه و خرید آن ها نیاز به تجویز پزشک نخواهید داشت. در نتیجه چالش پیش رو برای استفاده از اشک ها مصنوعی ارتباطی به نبود این دارو ندارد. مربوط به تعدد شرکت های تولید کننده و سختی انتخاب از بین این برندها است. زیرا مواد به کار رفته و میزان روان کنندگی این محصولات یکسان نبوده و با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اشک های مصنوعی ای که غلظت کمی دارند، آبکی تر بوده و بدون ایجاد مشکلی در دید یا تاری دید، خشکی چشم را بهبود می بخشند. اما مدت زمان اثر بخشی آن ها برای مدت زمان کمتری دارند. برای اثر بخشی باید چند بار در طول روز از آن ها استفاده کنید.

اشک های مصنوعی که غلیظ تر بوده و حالت ژل گونه ای دارند، اثر بخشی طولانی تری خواهند داشت.

اما تنها مشکل آن ها تاری دید قابل توجه بعد از ریختن قطره های اشک مصنوعی است. تا چند دقیقه احتمالاً مشکل دید خواهید داشت. در نتیجه استفاده از اشک چشم های غلیظ تر برای کار کردن یا زمان رانندگی که نیاز دارید بینایی تان سریع تر بهبود یابد، توصیه نشده است. بهتر است از این نوع قطره های اشک مصنوعی پیش از خواب استفاده کنید.

همچنین نکته دیگر در مورد اشک مصنوعی مواد به کار رفته در آن است که بیانگر کاربرد آن است. به عنوان مثال یک برند خاص از قطره چشم ممکن است برای افرادی بهتر باشد که چشم شان اشک طبیعی چشم تولید نمی کند. در حالی که برند دیگری ممکن است برای افرادی خوب باشد که اشک هایشان به سرعت تبخیر می شود. به همین خاطر در صورتی که پزشک معالجه تان استفاده از برند خاصی از قطره اشک مصنوعی را توصیه می کند، بهتر است برای نتیجه گیری و بهبود قطعی به توصیه او گوش کرده و طبق تجویز او پیش بروید. همچنین در صورت نیاز به تغییر شرکت تولید کننده قطره ها حتما با پزشک خود مشورت کنید.

2. رستازیس (Restasis)

خشکی چشم | پزشکت

پزشک شما ممکن است برای درمان سندرم خشکی چشم به جای استفاده از قطره های اشک مصنوعی، برایتان قطره های چشمی رستازیس تجویز کند. رستازیس از قطره های اشک مصنوعی کاربردی تر است. علاوه بر روان کردن سطح چشم ها خاصیت کاهش التهابی نیز دارد که باعث بهبود علائم سندرم خشکی چشم شده و به بدن کمک می کند تا به طور طبیعی رطوبت چشم ها را تأمین کند.

نکته بسیار مهم در استفاده از رستازیس ها زمان اثر بخشی این نوع درمان است. برای نتیجه گرفتن از این روند درمانی نباید عجله داشته باشید. زیرا روند درمانی و مشاهده تغییرات در نتیجه استفاده از این دارو ممکن است 90 روز به طول بینجامد. بعضی از افرادی که از رستازیس ها برای درمان خشکی چشم استفاده می کنند، ممکن است در چند هفته اول دچار عوارضی مثل سوزش چشم شوند که به مرور زمان برطرف خواهد شد.

3. قطره های چشمی استروئیدی

خشکی چشم | پزشکت

چند سالی است که التهاب و تورم یکی از عوامل به وجود آورنده سندرم خشکی چشم شناخته شده است. بروز مکرر التهاب باعث قرمزی، سوزش چشم همراه با خشکی چشم می شود. قطره های اشک مصنوعی نیز قدرت درمان و بهبود این التهابات را نداشته و در نتیجه پزشک برای مدیریت علت اصلی التهاب، قطره های چشمی استروئیدی را تجویز خواهد کرد. معمولاً قطره های چشمی استروئیدی برای درمان و کنترل سریع علائم مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع قطره ها ممکن است همراه با قطره های اشک مصنوعی مورد استفاده قرار بگیرد تا بیمار سریع تر بهبود یافته و درمان ها نقش مکمل یک دیگر را داشته باشند.

به خاطر داشته باشید که استفاده طولانی مدت از قطره های چشمی استروئیدی ممکن است عوارض جانبی ای به همراه داشته باشد. در نتیجه بهتر است هنگام مراجعه به دکتر و قبل از استفاده از قطره های چشمی استروئیدی حتماً سابقه درمانی و دارویی خود را با پزشک درمانگرتان در میان بگذارید تا از عواقب احتمالی در آینده پیشگیری به عمل بیاید. به عنوان مثال استفاده طولانی مدت از قطره های چشمی استروئیدی ممکن است احتمال بروز فشار های چشمی و حتی آب مروارید را افزایش دهد. البته نا گفته نماند که در صورتی که استفاده از قطره های چشمی استروئیدی کوتاه مدت باشد، عوارض خاصی به دنبال نداشته و نیازی به نگرانی نیست.

4. لاکریستر (Lacrisert)

خشکی چشم | پزشکت

لاکریستر یک نوع قطره استریل چشمی است که در داخل پلک زیری چشم، دقیقاً در جایی که پلک چشم با حدقه چشم تماس پیدا می کند قرار گرفته و به طور دائمی مایعی از خود آزاد می کند که سبب روان و مرطوب شدن چشم ها می شود. لاکریتسر جامد بوده و هیچ گونه ماده نگهدارنده ای ندارد. این جسم جامد بعد از قرار گرفتن در داخل چشم آرام آرام به مایع تبدیل شده و در طول روز رطوبت چشم را افزایش خواهد داد.

برای بیشتر افراد تنها لازم است در طول روز از یک لاکریتسر استفاده کنند تا به گفته شرکت تولید کننده، خشکی چشم، سوزش، آبریزش چشم، حساسیت، خارش، تاری دید و حساس بودن به نور چشم ها به کلی بهبود یابد. این شیوه درمانی برای افراد دارای سندرم خشکی چشم متوسط تا وخیم توصیه می شود و بیشتر برای افرادی که درمان با اشک مصنوعی کارساز نبوده، مورد استفاده قرار می گیرد. نکته بسیار مهم در مورد استفاده از لاکریتسر احتمال قرار گرفتن نامناسب آن در زیر پلک است که در این صورت ممکن است باعث سایش قرنیه، تاری دید، خارش، احساس آزردگی یا حالت چسبندگی و حساسیت بیشتر چشم فرد نسبت به نور گردد.

5. مجرا بند منگنه ای (punctual plugs)

گاهی اوقات برای درمان سندرم خشکی چشم از مجرابند منگنه ای نیز استفاده می شود. این شیوه درمانی به باقی ماندن طولانی مدت تر اشک بر روی سطح چشم کمک خواهد کرد. مجرا بند منگنه ای دستگاه استریل و کوچکی است که در داخل مجرای کوچک تخلیه اشک (قسمت داخلی گوشه بالایی و پایینی پلک) قرار گرفته و آن را مسدود می سازد.

بعد از بسته شدن این مجرا دیگر اشک نمی تواند از طریق این قسمت تخلیه شده و در نتیجه مدت زمان بیشتری بر روی سطح چشم باقی خواهد ماند. اما سؤالی که در این مورد پیش می آید این است که در صورت بسته شدن مسیر تخلیه اشک چشم، اشک ها به کجا خواهند رفت؟ نکته اینجاست که معمولاً بدون هیچ علائمی، اشک ها از روی سطح چشم تبخیر خواهند شد. البته در صورتی که مسدود کردن مجاری باعث آبکی شدن بیش از حد چشم شود، یک یا هر دو مجرا بند برداشته خواهد شد.

6. غدد میبومین (meibomian gland)

درصد بسیاری از مشکلات خشکی چشم در نتیجه ناکافی بودن روغن (میبوم) ترشح شده از غدد میبومین است که در بخش های کناری پلک ها قرار گرفته است. خروجی این غدد در نزدیکی ریشه مژه ها قرار دارد. حال در صورتی که بخش خروجی این غدد دچار انسداد شده باشد، مانع ترشح روغن جلوگیری کننده از تبخیر آب از سطح چشم ها شده و در نتیجه آب چشم ها به سرعت تبخیر خواهد شد. این عارضه را در علم پزشکی با نام اختلال عملکرد غدد میبومین (MGD) می شناسند که علت اصلی خشکی چشم در نتیجه تبخیر آب آن است.

برای درمان اختلال MGD پزشک در داخل مطب از فرآیند درمانی ای استفاده می کند که در آن کمپرس گرم پلک ها را گرم کرده تا میبوم های سفت شده در مجاری نرم شود، سپس از یک پنس برای خارج کردن میبوم های نرم شده در نتیجه گرم کردن استفاده می شود تا مجاری غدد میبومین کاملاً باز شوند. گاهی اوقات برای باز کردن کامل مسیر غدد میبومین ممکن است نیاز باشد تا بر روی پلک ها فشار آورده شود که احتمالاً باعث ناراحتی بیمار خواهد شد. اما اثر این روند درمانی به قدری زیاد است که ارزش تحمل ناراحتی کوتاه مدت را خواهد داشت.

7. کمپرس گرم

خشکی چشم | پزشکت

یکی از راه های جایگزین برای باز کردن غدد میبومین استفاده از کمپرس گرم است. برای اینکار بر روی پلک های بسته کمپرس گرم قرار می دهیم تا میبوم سفت شده نرم تر شود. حال برای اینکه استفاده از کمپرس گرم مؤثر واقع شود، محققان توصیه کرده اند که بهتر است دمای کمپرس گرم حدود 108 درجه فارنهایت بوده و انجام این کمپرس بیشتر از 10 دقیقه به طول نینجامد. همچنین برای اثر بخشی بهتر، روزی 2 بار کمپرس گرم را بر روی چشم های خود قرار داده و اینکار را تا زمان بهبودی کامل هر روز تکرار کنید.

بسیاری از افراد دارای سندرم خشکی چشم نمی توانند این روند درمانی را به درستی و برطبق اصولی گفته شده انجام دهند. مثلاً دمای کمپرس گرم در حد مطلوب و اثربخش نبوده یا مدت زمان استفاده از آن را کوتاه در نظر می گیرند. در نتیجه استفاده از این شیوه درمانی برایشان کارآمد نخواهد بود.

نکته بسیار مهم در استفاده از این شیوه درمانی، رعایت نکات و اصول اولیه آن است.

8. دستگاه Lipiflow

خشکی چشم | پزشکت

دستگاه لیپی فلو سیستم پالس حرارتی اتوماتی، ترکیبی از درمان کمپرس گرم و باز کردن غدد میبومین است. این دستگاه اختراعی و به ثبت رسیده، دستگاهی است که بر روی پلک ها قرار گرفته و گرم کردن و نرم کردن میبوم های گیر افتاده در غدد میبومین را به عهده می گیرد. در همین زمان، سیستم Lipiflow فشار مختصری را بر روی پلک ها وارد می کند تا غدد گرفته شده میبومین باز شده و در نتیجه روغن مجدداً بر روی سطح چشم ها ترشح شود. همانطور که پیش از این نیز گفتیم، این روغن به کاهش تبخیر سریع اشک از روی سطح چشم کمک کرده و می تواند تا حد زیادی به بهبود سندرم خشکی چشم کمک کند.

درمان با استفاده از دستگاه Lipiflow به طور تقریبی برای هر چشم 12 دقیقه خواهد بود.

با توجه به تازه بودن این شیوه درمانی، تحقیقات بسیاری بر روی این وسیله صورت نگرفته است. ولی تحقیقات تا کنون نشان دهنده این است که درصد موفقیت و بهبود خشکی چشم گزارش شده در نتیجه استفاده از این دستگاه حدود 76% بوده است. این درصد بهبودی برای بیمارانی بوده است که دچار علائم خشکی چشم بوده و به مدت 2 هفته از دستگاه LipiFlow استفاده کرده بودند.

اکثریت بیماران بعد از استفاده از این دستگاه، کیفیت و مقدار ترشح میبوم از غدد میبومین آن ها بیشتر شده بود و در نتیجه اشک از روی سطح چشمشان دیرتر تبخیر شده و میزان خشکی چشم شان تا حد قابل توجهی کاهش یافته بود. البته مدت مورد نیاز برای درمان با توجه به علت بروز و شدت آن متفاوت بوده و گاهی اوقات فرد باید ماه ها از دستگاه Lipiflow استفاده کند تا بهبود قابل توجهی حاصل شود. معمولاً اثر درمان با دستگاه لیپی فلو حدود 1 تا 3 سال یا حتی بیشتر ماندگاری داشته و بعد از این مدت باید فرد مجدداً تحت این درمان قرار بگیرد.

البته ناگفته نماند که این شیوه درمانی ممکن است عوارضی را نیز به همراه داشته باشد که این عوارض شامل موارد زیر می شود:

  • خارش
  • تاری دید فرد
  • تورم پلک ها
  • درد چشم ها
  • قرمزی چشم ها
  • گل مژه (شالازیون) چشم
  • افزایش احتمال ساییدگی قرنیه

درمان با دستگاه لیپی فلو شامل خدمات بیمه نیست. قیمت استفاده از آن می تواند با توجه به شرکت ارائه دهنده خدمات برای هر چشم هزینه متفاوتی داشته باشد.

9. شیوه درمانی IPL) Intense Pulsed light)

بعد از حدود یک دهه، سازمان غذا و دارو اجازه استفاده از سیستم درمانی IPL برای درمان روزاسه از روی پوست را داده و آن را تأیید نمود. کاهی اوقات روزاسه ممکن است به طور همزمان بر روی پوست و پلک چشم اتفاق بیفتد. روزاسه چشمی شامل رگ های خونی گشاد شده ای می شود که در حاشیه مژه های چشمی اتفاق می افتد. می تواند منجر به بروز علائمی مثل خشکی چشم شود. در شیوه درمانی IPL از دستگاهی استفاده می شود که فلش های نوری ای با طول موج مشخصی می فرستد. تا توسط رگ های خونی گشاد شده بر روی چشم ها جذب شود. این شیوه درمانی به بهبود وضعیت رگهای خونی گشاد شده و کاهش التهابات کمک کرده و می تواند تا حد زیادی علائم خشکی چشم را کاهش دهد.

بسیاری از بیماران پس از استفاده از دستگاه IPL، خشکی چشم شان بهبود قابل توجهی یافته است. دیگر نیازی به استفاده از قطره های اشک مصنوعی نخواهند داشت. به همین خاطر این شیوه درمانی برای افرادی که از استفاده دائم قطره های اشک چشم خسته شده اند مناسب است. می تواند به کاهش علائم شان کمک کند. البته برای اثر بخش بودن باید درمان IPL در بازه زمانی 4 تا 6 ماهه صورت پذیرد. البته این شیوه درمانی تحمل پذیر بوده ولی با این وجود بهتر است در مورد میزان قرار گرفتنتان در معرض نور خورشید صحبت کنید. زیرا گاهی درمان با IPL ممکن است حساسیت فرد به نور خورشید را افزایش داده و موجب بروز ناراحتی ها و عوارض بعدی شود.

10. استفاده از مکمل های تغذیه ای

گاهی اوقات ممکن است پزشک برای درمان کامل بیماری خشکی چشم، مکمل های تغذیه ای را توصیه کند. استفاده از مکمل ها حاوی اسید چرب امگا 3 تا حد زیادی علائم خشکی چشم را کاهش می دهد. بهترین منابع برای تأمین امگا 3 به طور طبیعی شامل ماهی های آب سرد مثل سالمون، ماهی کاد و شاه ماهی می شود. در صورتی که رژیم گیاه خواری دارید. برای تأمین امگا 3 مورد نیازتان می توانید با تجویز پزشک از روغن تخم کتان استفاده کنید.

همچنین نوشیدن بیشتر آب در طول روز می تواند به کاهش علائم خشکی چشم کمک کند. زیرا کم آبی مشکل چشم ها را بدتر می کند. حتی باعث خشکی بیشتر چشم ها در طول روز خواهد شد. علی الخصوص اگر در مناطق گرم و خشک زندگی کنید. احتمال خشکی چشم افزایش پیدا کرده و باید آب بیشتری بنوشید.

درمان های خانگی خشکی چشم

اگر علائم خشکی چشم تان متوسط بوده و چندان وخیم نیست. می تواند قبل از مراجعه به پزشک از درمان های زیر استفاده کنید:

پلک زدن بیشتر

مطالعات نشان داده است که افراد هنگام نگاه کردن به کامپیوتر، گوشی های هوشمند و وسایل دیجیتالی کمتر پلک می زنند. کاهش میزان پلک زدن، علائم خشکی چشم را تا حد بسیار زیادی افزایش خواهد داد. حال اگر فرد به صورت آگاهانه در حین استفاده از این دستگاه ها میزان پلک زدن را افزایش می دهد. حتی با فشار دادن آرام پلک ها به هم چشم ها را ترغیب به ترشح اشک و افزایش رطوبت رسانی کند. میزان خشکی چشم نیز تا حد قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

پوشاندن چشم ها

یکی دیگر از تکنیک هایی که می تواند در منزل برای کاهش خشکی چشم ها استفاده کنید. استفاده از عینک است. عینک از ورود ذرات معلق به داخل چشم ها جلوگیری خواهد کرد. حتی از رطوبت چشم ها محافظت می کند.

استراحت به چشم ها

یکی دیگر از راه های فوق العاده برای کاهش خشکی چشم ها، استراحت دادن به چشم ها در حین استفاده از کامپیوتر و وسایل هوشمند است. بهتر است بعد از گذشت 20 دقیقه استفاده از وسایل دارای مانیتور، به چشم خود استراحت دهید. حداقل 20 ثانیه به محل دیگری با 20 فوت فاصله نگاه کنید. پزشکان این شیوه را با نام 20-20-20 میشناسند. یعنی بعد از گذشت 20 دقیقه کار با کامپیوتر، 20 ثانیه به نقطه ای در 20 فوتی خود نگاه کنید.

پاک کردن آرایش چشم

خط چشم و دیگر لوازم آرایش چشم ممکن است باعث بسته و مسدود شدن خروجی غدد ملبومین شود. در نتیجه باعث تبخیر آب از سطح چشم ها و بروز خشکی چشم شود. بهتر است در پایان روز آرایش چشم ها را با مواد و محلول های مخصوص پاکسازی چشم تمیز کنید.

تمیز کردن پلک ها

زمانی که قبل از رفتن به رختخواب یا هنگام بیدار شدن صورت خود را می شویید. بهتر است به آرامی پلک هایتان را نیز بشویید. تا باکتری هایی که منجر به بلفاریتیس و مشکلات برای غده میبومین می شوند نیز شسته شوند. برای اینکار ابتدا به مدت 20 ثانیه حوله گرم و مرطوب بر روی پلک ها قرار دادهید. سپس به آرامی مژه ها و پلک هایتان را با شامپوی بچه یا شست و شو دهنده معمولی بشویید.

عینک دودی باکیفیت

برای خروج از منزل و قرار گرفتن در معرض نور خورشید از عینک های دودی با کیفیت استفاده کنید. که از ورود اشعه یو وی کاملاً جلوگیری کرده و محافظ کاملی برای چشمانتان باشد. برای انتخاب عینک دودی نیز بهتر است از عینک دودی های بزرگ و لبه دار استفاده کنید. که از ورود گرد و خاک، باد و دیگر تحریک کننده ها به چشم جلوگیری کند.

ملاحظات دیگر درمان خشکی چشم

علاوه بر درمان هایی که در بالا برایتان گفتیم. موارد زیر نیز می تواند در بروز خشکی چشم نقش مؤثری داشته باشد.

تنظیم داروها

بسیاری از داروها مثل آنتی هیستامین ها، داروهای ضد افسردگی، قرص های کنترل بارداری و فشار خون ممکن است باعث بروز خشکی چشم یا شدت گرفتن آن شود. حتی داروهای بدون نیاز به نسخه ضد حساسیت نیز می تواند زمینه ساز خشکی چشم باشد.

در نتیجه زمانی که به پزشک مراجعه کردید. داروهایی که مصرف می کنید را به اطلاع پزشک برسانید. گاهی اوقات بعضی از داروها روند درمان را کند کند. یا حتی آن را با مشکل مواجه خواهند کرد. اما هیچگاه دارویتان را بدون مشورت پزشک به یکباره قطع نکنید. گاهی اوقات پزشک با تنظیم داروهایی که قبلاً مصرف می کردید می تواند خشکی چشمتان را درمان کند.

درمان مشکلات پلک

در صورتی که فرد مبتلا به بلفاریتیس، اختلال عملکرد غده های میبومین یا دیگر مشکلات پلکی باشد. پزشک ممکن است برای درمان خشکی چشم به سراغ درمان این مشکلات پلکی برود. به عنوان مثال فردی که دچار بلفاریتیس است. پزشک ممکن است برای درمان آن کرم های استروئیدی یا آنتی بیوتیک تجویز کرده و به او بگوید: تا همراه با اینکار از شامپو برای شست و شوی چشم هایش استفاده کند.

کنار گذاشتن یا کم کردن استفاده از لنز های تماسی

در صورتی که فرد از لنزهای تماسی استفاده کند. تشخیص اینکه خشکی چشم به علت استفاده از لنزهای تماسی است یا اینکه ناراحتی در حین استفاده از لنزهای تماسی به خاطر خشکی بیش از حد چشم هاست را سخت می کند. در صورتی که فرد به صورت روزانه از لنزهای تماسی استفاده می کند. در حین روند تشخیص و درمان خشکی چشم باید ان را کنار گذاشته یا استفاده از آن را کاهش دهد.

منبع: https://www.allaboutvision.com/conditions/dryeye.htm


دسته بندی ها : چشم پزشکی