اثرات آلودگی هوا در دوران بارداری

اثرات آلودگی هوا در دوران بارداری زنان موضوع مهمی است که محققان در مورد بروز عوارض جانبی آن هشدار های زیادی داده اند. نفس کشیدن در هوای تمیز و پاک به اندازه حفظ رژیم غذایی سالم برای بارداری زنان مهم و ضروری است. اگرچه باردار شدن یکی از شیرین ترین وقایع زندگی هر زنی است ولی با این حال دوران بارداری با نگرانی ها و باید و نباید های بسیار زیادی همراه است.

رعایت برخی توصیه ها از قبیل پرهیز از مصرف غذاهای دریایی و الکل برای پیشگیری از بروز عوارض احتمالی بر روی جنین و مادر شاید کار راحت و آسانی باشد، اما مقابله با آلودگی های هوا و محیطی تا حدودی می تواند سخت باشد، چون آلودگی هوا با تعدادی از عوارض جانبی سلامتی همراه است. از مشکلات قلبی و تنفسی گرفته تا افت شناختی حتی می تواند منجر به مرگ شود. بررسی ها نشان می دهد آلودگی هوا عامل 16000 تولد زودرس فقط در ایالات متحده بوده است.

علت آلودگی هوا

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

آلودگی هوا از منابع بسیار متعددی ناشی می شود و علل های زیادی دارد. از میان مهمترین آلاینده های موجود در هوا می توان به ازن، ذرات معلق، دی اکسید نیتروژن، دی اکسید گوگرد، دود اگزوز خودروها، گازهای ناشی از فعالیت صنایع و کارخانجات، دود دست دوم سیگار، گرد و غبار و مواد شیمیایی مضر اشاره کرد.

مهمترین علائم ناشی از قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آلودگی هوا، عبارتند از:

عوارض آلودگی هوا در بارداری

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

اگرچه آلودگی هوا بر روی سلامتی تمام موجودات زنده تاثیر منفی دارد ولی در این میان مادران باردار، کودکان، نوزادان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری های تنفسی بیشتر در معرض خطر قرار دارند. محققان در رابطه با آلودگی هوا و اثرات زیانبار آن بر سلامت مادر و جنین روز به روز به اطلاعات مهم و جدیدتری دست می یابند.

آلودگی هوا بر سلامت مادر و جنین، اثرات منفی زیادی دارد که مهمترین آن ها عبارتند از:

زایمان زودرس

بررسی ها نشان می دهد که هر ساله نزدیک به سه میلیون نوزاد در سراسر جهان به دلیل مشکلات مربوط به آلودگی هوا زودتر از موعد مقرر متولد می شوند؛ به عبارت دیگر وجود ریزگردها و آلاینده های هوا عامل 18 درصد تولد های زودرس در سراسر جهان به شمار می رود؛ و این در حالی است که نوزادان زودرس بیش از سایر همسالان خود که به صورت طبیعی متولد می شوند در معرض خطر ابتلا به اختلالات روانی و جسمی بلند مدت قرار دارند. اگرچه عوامل مختلفی می توانند احتمال خطر زایمان زودرس را در مادران باردار افزایش دهند ولی یکی از مهمترین این عوامل قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا است که باید تا حد امکان از این خطر اجتناب کرد.

 علائم زایمان زودرس شامل موارد زیر است:

  • کمردرد
  • گرفتگی خفیف شکم
  • پارگی زودرس غشاها
  • نشت مایعات از مهبل
  • لکه بینی واژن یا خونریزی کم
  • افزایش فشار در لگن یا مهبل
  • احساس منظم یا مکرر سفت شدن شکم (انقباضات)
  • تغییر در نوع ترشحات واژن مانند آبکی شدن ترشحات، شبیه به مخاط یا خونین

زنان باردار بهتر است در صورت بروز علائم زیر با پزشک تماس بگیرند.

 وزن کم نوزاد هنگام تولد

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

به طور طبیعی یک نوزاد بین هفته های 38 تا 40 بارداری متولد شده و در زمان تولد در حدود 2700 تا 4 کیلوگرم وزن دارد. وزن کمتر از 2500 گرم در بدو تولد به معنای کاهش وزن هنگام تولد محسوب می شود. در کشور آمریکا به طور متوسط از هر 12 نوزاد یک نوزاد به دلایل مختلفی که یکی از مهمترین آنها آلودگی هوا است دچار وزن کم هنگام تولد است.

محققان در طی مطالعه جالبی در پکن پایتخت چین (یکی از آلوده ترین شهرهای جهان) به بررسی ارتباط میان آلودگی هوا و وزن کم نوزادان در هنگام تولد پرداختند. آنها به منظور انجام این تحقیق مادرانی که در طول بازی های المپیک سال 2008 در کشور چین باردار بودند را تحت مطالعه و بررسی قرار دادند. داوطلبان شرکت کننده در تحقیق 2 ماه آخر بارداری خود را در شرایطی به سر بردند که دولت چین به مناسبت آغاز بازی های المپیک تابستانی 2008 موظف به کاهش گازهای گلخانه ای و بهبود کیفیت هوا در این شهر بود.

بررسی ها در پایان این مطالعه نشان داد وزن نوزادان متولد شده از مادرانی که در طول بازی های المپیک و پاراالمپیک 2008 پکن در هشتمین ماه بارداری خود به سر می بردند به طور متوسط 23 گرم بیشتر از وزن نوزادانی بود که مادران آنها هشتمین ماه بارداری خود را در تابستان سال 2007 و 2009 و در هنگام بالا بودن شاخص آلودگی هوا در پکن گذرانده بودند. این بررسی ها نشان می دهد آلودگی هوا می تواند بر روی جنین در حال رشد تاثیر منفی بگذارد و منجر به کاهش وزن هنگام تولد در جنین شود. به طور کلی، هرچه وزن کودک هنگام تولد کمتر باشد، خطر بروز عوارض بیشتر خواهد شد.

برخی از مشکلات رایج نوزادان کم وزن، عبارتند از:
اوتیسم

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

خطر به دنیا آوردن نوزادان مبتلا به اوتیسم در مادرانی که در طول سه ماهه سوم بارداری خود در معرض سطوح بالایی از آلودگی هوا قرار دارند، به خصوص مادران ساکن در مجاورت بزرگراه ها که آلاینده های هوا بیشتر است نسبت به سایر مادران تا 2 برابر افزایش می یابد؛ اما قرار گرفتن مادران باردار در معرض همان سطح از آلودگی در طول ماه های نخست بارداری در افزایش خطر ابتلا نوزاد به اختلالات طیف اوتیسم نقشی ندارد. مهمترین عامل آلودگی هوا ذرات موجود در آن هستند که ریه ها، چشم ها و گلو را تحریک و تنفس را مشکل می کنند. شاید ذرات بزرگتر بتوانند بوسیله سرفه یا عطسه از بدن دفع شوند. با این وجود ذرات کوچکتر در ریه ها گرفتار و وارد جریان خون می شوند.

رایج ترین آلاینده های ذرات آلوده در هوا، هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای (PAHs) می باشند که با تولد زودرس، وزن کم هنگام تولد و در موارد شدید، مرگ و میر نوزادان مرتبط هستند و ممکن است با خطر بیشتر اوتیسم و ​​چاقی در دوران کودکی همراه باشند. قرار گرفتن طولانی مدت در برابر این ذرات با کاهش ماده سفید در نیمکره چپ مغز همراه است. از دست دادن ماده سفید در آن منطقه می توان منجر به کندتر پردازش شناختی و مشکلات رفتاری کودکان شود.

آسم

آلودگی هوا سبب تشدید علائم آسم می شود. ابتلا به آسم در میان مادران باردار به دلیل افزایش خطر ابتلا به پره اکلامپسی می تواند فرایند بارداری را با مشکلات و دشواری های زیادی روبرو کند. ابتلا به آسم مادران مشروط بر مراقبت های لازم و نظارت دقیق و منظم پزشکی خطری برای مادر و جنین نخواهد داشت. ولی عدم مدیریت صحیح علائم با مشکلات عدیده ای از جمله کاهش اکسیژن رسانی به جنین، محدودیت رشد درون رحمی، زایمان زودرس و خطر وزن کم جنین در هنگام تولد همراه است. از سویی دیگر مونوکسید کربن موجود در هوا می تواند به راحتی از جفت عبور کند؛ از این رو قرار گرفتن مادران باردار در معرض آلودگی هوا می تواند خطر ابتلا نوزاد به آسم را در سنین بزرگسالی افزایش دهد.

مشکلات باروری

زنانی که قصد باردار شدن دارند بهتر است نسبت به هوایی که در آن نفس می کشند حساسیت بیشتری به خرج دهند. قرار گرفتن در معرض هوای آلوده با کاهش نرخ باروری در مردان و زنان همراه است و از طرفی هم میان آلودگی هوا و میزان خطر سقط جنین ارتباط نزدیکی وجود دارد.

مقابله با آلودگی هوا در زنان باردار

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

به طور کلی امکان پیشگیری کامل از بروز عوارض احتمالی آلودگی هوا وجود ندارد. ولی با این وجود زنان باردار می توانند با رعایت راهکارهایی میزان تماس با آلاینده های موجود در هوا را کاهش داده و یا آن را به حداقل رساند.

برخی از این راهکار ها، عبارتند از:

پیگیری گزارش روزانه کیفیت هوا

سازمان بهداشت جهانی در سال 2014 اعلام کرد که 92 درصد از جمعیت جهان در مناطقی با میزان آلودگی هوای بیش از حد مجاز، سکونت دارند. در واقع هوایی که در آن نفس می کشید علی رغم اینکه پاک و سالم به نظر می رسد می تواند دارای سطوح مختلفی از آلودگی باشد؛ بنابراین زنان باردار بهتر است به صورت یک عادت روزانه اخبار مربوط به آلودگی هوا را از طریق سایت ها و منابع معتبر دنبال کرده و از بیرون آمدن منزل در روز و ساعات با میزان آلودگی زیاد خودداری کنند.

استفاده از دستگاه تصفیه هوای خانگی

آلودگی هوا ذرات، دودهای رنگی و ترکیبات آلی فرار و سایر آلاینده ها را می توان با استفاده از دستگاه تصفیه هوا با کیفیت و در داخل خانه کنترل کرد. بر خلاف تصورات رایج مردم خطرات ناشی از آلاینده های هوا فقط مربوط به هوای بیرون نیست. در واقع بنا به گزارش سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) مردم این کشور به طور میانگین 90 درصد عمر خود را در مکان های بسته می گذرانند؛ در حالی که سطح آلاینده های موجود در داخل ساختمان ها حتی می تواند 2 تا 5 برابر بیشتر از فضای باز و بیرون باشد.

برای مقابله با آلودگی در منزل می توانید از یک دستگاه تصفیه هوای خانگی استفاده کنید. این دستگاه انواع آلاینده های موجود در هوا از جمله دود سیگار، آلرژن ها و میکروب ها را حذف کرده و از این طریق به زنان باردار و جنین آن ها کمک می کند که در هوای سالم تری نفس بکشند.

بهبود کیفیت هوای منزل

خطرات آلودگی هوا در دوران بارداری | پزشکت

  • سیگار کشیدن را در خانه خود ممنوع کنید.
  • از پاک کننده های طبیعی مانند سرکه، پراکسید و جوش شیرین استفاده و یا مارک های غیر سمی را انتخاب کنید.
  • علاوه بر دود سیگار، پخت و پز یکی از بالاترین منابع آلودگی در خانه ها است. خانه خود را از محصولات معطر مانند خوشبو کننده هوا، ادکلن، عطر و پاک کننده ها پاک کنید. آنها ممکن است حاوی مواد شیمیایی سمی باشند که وارد هوای تمیز خانه می شوند.
  • انجام اموری مانند آشپزی، استفاده از اسپری مو، رنگ آمیزی منزل و یا روشن کردن شومینه باعث پخش شدن بسیاری از آلاینده ها در فضای منزل می شوند. برای رفع این مشکل می توانید با کمک راهکارهایی مانند استفاده از لکه برها و پاک کننده های طبیعی، روشن کردن هود در هنگام پخت و پز، پاکسازی سطوح از غبار و گرد و خاک و همچنین نصب یک سنسور نشت یاب گاز دی اکسید کربن کیفیت هوای منزل خود را بهبود بخشیده و در هوای سالم تری نفس بکشید.
 عدم خروج از منزل در هوای آلوده

پوست وسیع ترین اندام بدن است که در حدود 60 تا 100 درصد از آن چه که با آن تماس دارد را جذب خودش می کند. بر همین اساس زنان باردار باید سعی کنند در روزهایی که میزان آلودگی هوا بالاتر از حد مجاز و یا بیش از حد استاندارد اعلام می شود از منزل خارج نشوند.

استفاده از گیاهان تصفیه کننده هوا

گیاهان می توانند هوای محیط اطراف خانه را به صورت طبیعی تصفیه کنند. بر همین اساس جنین در حال رشد از هوای سالم تری استفاده خواهد کرد. انواع خاصی از گیاهان آپارتمانی مانند گیاه عنکبوتی و سانسوریا می توانند ذرات سمی در هوا را حذف کرده و اکسیژن تازه را جایگزین دی اکسید کربن موجود در هوا کنند. به منظور افزایش کیفیت هوای منزل خود می توانید به ازای هر 9 متر مربع از یکی از این گیاهان زینتی استفاده کنید. در واقع دوران بارداری برقراری تعادل میان باید و نبایدها است. در این دوران عوامل بسیاری می توانند سلامت زنان باردار و جنین آن ها را تحت تاثیر قرار دهند. ولی با این حال با استفاده از راهکارهایی ساده می توانید از بسیاری از این خطرات مانند آلودگی هوا اجتناب کرده و از سلامت خود و جنین شان محافظت کنند.

منابع:

https://americanpregnancy.org/pregnancy-health/how-air-pollution-impacts-pregnancy/

https://www.iqair.com/blog/new-parents/alarming-truth-about-air-pollution-and-pregnancy

چرا پزشکت ؟ چرا مشاوره آنلاین ؟

اپلیکیشن پزشکت با ارائه مشاوره آنلاین (تصویری، صوتی و نوشتاری) در هر مکان و در هر لحظه از شبانه روز این امکان را به شما می دهد تا با پزشکان و مشاورین معتبر و برتر ارتباط مستقیم برقرار نموده و در هر زمینه ای از حوزه های پزشکی و سلامت مشاوره دریافت کنید. پزشکت با ارائه بسته های آموزشی، دانش کلی جامعه (بیماران، دانشجویان پزشکی و ...) را در زمینه: پزشکی، آشنایی با بیماری ها و راه های درمان آن و سبک زندگی سالم را ارتقا می بخشد. شبکه اجتماعی پزشکت مرجعی رایگان بوده که به پزشکان و مشاورین و تمامی کاربران این امکان را می دهد اطلاعات روز پزشکی و سلامت را در قالب پست های ویدیویی و متن به اشتراک بگذارند و تعامل مستقیم با یکدیگر برقرار نمایند. مزیت دریافت مشاوره آنلاین از پزشکت عبارت است از: صرفه جویی در زمان و هزینه، برطرف شدن نگرانی های بیمار در لحظه و امکان مطرح نمودن مسائلی که بیمار به صورت حضوری بنا به دلایلی نمی تواند مطرح کند. برای دانلود اپلیکیشن پزشکت به استورهای معتبر مراجعه نمایید و جهت اطلاعات بیشتر به قسمت دریافت پزشکت در صفحه نخست سایت مراجعه نمایید.