حساسیت به صدا

حساسیت به صدا یا پر شنوایی؛ یکی از اختلالات شنیداری است که کنار آمدن با صداهایی که هر روز می شنوید را سخت و دشوار می سازد. در صورتی که به چنین اختلال شنیداری ای دچار شوید، تحمل صداهای خاصی در اطرافتان بسیار سخت شده و ممکن است آن را بیش از حد بلند بشنوید. این در حالی است که شاید اطرافیانتان حتی قادر به شنیدن این صداها نبوده یا به آن ها توجهی نکنند. به بیانی دیگر پر شنوایی افزایش حساسیت فرد نسبت به صداهای اطراف اش است. حتی می تواند منجر به ناآرامی و حتی احساس درد در گوش فرد شود. در این مقاله در مورد علل، پر شنوایی و درمان های موجود برای این بیماری خواهیم پرداخت.

بعضی از این صداهایی که ممکن است به نظرتان بسیار بلند بیایند شامل موارد زیر می شود:

  • صدای فواره آب
  • صدای مکالمه بلند
  • صدای موتور ماشین
  • صدای روزنامه ورق زدن
  • صدای وسایل آشپزخانه، یخچال یا ماشین ظرف شویی و لباسشویی

بسیاری از افراد مبتلا به پرشنوایی احساس فشار و پرشدن گوش هایشان را دارند. معمولاً این عارضه شنوایی به یکباره اتفاق می افتد اما گاهی اوقات بیماری پرشنوایی به یکباره برای فرد اتفاق نیفتاده و به مرور زمان بدتر و بدتر می شود. همچنین پرشنوایی ممکن است یک یا هر دو گوش را درگیر کرده و برای بعضی ها اصلاً آزار دهنده نباشد، در حالی که برای برخی زندگی عادی را با مشکل جدی روبرو می کند.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

انواع حساسیت به صدا

حساسیت به صدا | پزشکت

گاهی اوقات ممکن است پرشنوایی با دیگر انواع کاهش تحمل شنیداری به اشتباه گرفته شود:

رکروتمان (Recruitment)

این عارضه معمولاً با کاهش قدرت شنوایی فرد همراه است. رکروتمان زمانی اتفاق می افتد که فرد قادر به شنیدن صداهای کم و آرام نبوده اما صداهای بلند را می شنود. تغییر صدا از صدای کم به صدای بلند نیز اگر به سرعت انجام شود باعث ناراحتی و درد در گوش این افراد خواهد شد. این در حالی است که افراد مبتلا به بیماری پرشنوایی دچار کاهش شنوایی قابل تشخیصی نمی شوند. ولی ممکن است وز وز گوش برایشان به همراه داشته اشد.

فونوفوبیا (Phonophobia)

معنی تحت الفظی این کلمه به معنی «ترس از صدا» است. افرادی که گرفتار این بیماری می شوند نسبت به صداهای خاصی حساسیت بسیار نشان داده و عکس العمل منفی ای نسبت به شنیدن آن ها نشان خواهند داد. مثلاً ممکن است از صدا بیش از حد بترسند. غالباً بیماری فونوفوبیا افراد دچار عدم تحمل صدا را نیز درگیر می کند.

میسوفونیا (Misophonia)

این کلمه به معنی نفرت و انزجار از صداهای مشخص مثل خوردن، نفس کشیدن یا جویدن است که هیچ نشانه ای از ترس در آن دیده نمی شود.

علت حساسیت به صدا 

حساسیت به صدا | پزشکت

علت های زیادی برای به وجود آمدن بیماری حساسیت به صدا یا پرشنوایی وجود دارد، با این حال همچنان تحقیقات در این مورد ادامه دارد.

ممکن است بیماری پرشنوایی در نتیجه مشکلی در بعضی از عملکردهای سیستم شنیداری فرد به وجود بیاید. در این عارضه سیستم هایی که وظیفه «تعادل» و حفاظت از سیستم را انجام می دهند، دچار اختلال خواهند شد. به عنوان مثال وقتی که شما در یک محیط شلوغ قرار می گیرید، مغزتان اطلاعاتی درباره صداهای بلند به گوش داخلی ارسال کرده و در نتیجه «صدا» کم تر شده و گوش داخلی می تواند از خودش مراقبت کند. حال آسیب رسیدن به این عملکرد «پاسخ» ممکن است یکی از علت های بروز پر شنوایی در فرد باشد.

مغز نیز در قبال سیگنال های صوتی ای که از گوش داخلی دریافت می کند وظایفی دارد. کوچک ترین مشکلی در پردازش این سیگنال ها می تواند منجر به پر شنوایی شود. مطالعات اخیر نیز نشان داده است که ممکن است یکی از علت های بروز پر شنوایی کاهش مواد شیمایی ای در مغز باشد که میزان اطلاعات انتقال یافته از ارگان های حسی به مغز را کنترل و مهار می کند. به همین خاطر افراد مبتلا به پر شنوایی است ممکن است بیماری (فوتوفوبیا) یا ترس از نور نیز داشته باشند. گاهی اوقات نیز حساسیت به صدا، نتیجه قرار گرفتن فرد در معرض صداهای بسیار بلند یا ضربه به سر اتفاق می افتد. بعد از چنین حوادثی ساختارهای حساس در گوش داخلی آسیب دیده و حساسیت نسبت به سر و صدای اطراف را تا حد زیادی افزایش خواهد داد.

معمولاً بیماری پرشنوایی ممکن است با مشکلات زیر همراه باشد:

داشتن پر شنوایی چه احساس در فرد ایجاد می کند؟

حساسیت به صدا | پزشکت

در صورتی که فرد دچار پر شنوایی شده باشد، صداهایی که هر روز با آن سر و کار دارد را آزار دهنده و حتی دردناک تصور خواهد کرد. همه این ها در حالی است که این صداها برای دیگران هیچ مشکلی ایجاد نمی کند. گاهی اوقات فرد ممکن است صداهایی که دیگران هر روز در معرض آن قرار می گیرند مثل: تلویزیون، رادیو، گوش دادن به آهنگ، رفتن به خرید یا حتی گفت و گو با تلفن را سخت و آزار دهنده بدانند. این موضوع فرد را عصبانی و مضطرب خواهد کرد.

گاهی اوقات شخص پر شنوا بعد از؛ در معرض قرار گرفتن صدای آزار دهنده، ممکن است تا ساعت ها و حتی بعد از دور شدن از صدا باز هم همان صدا را شنیده و در صورت شنیدن دوباره آن علائم اش از قبل هم بدتر شود.

اگر در محیط خاصی توقع شنیدن صدای آزار دهنده را داشته باشید بعد از رفتن به آنجا ناآرامی شما چندین برابر خواهد شد. این مورد به این علت است که وقتی از شنیدن صدایی بترسید و از قبل خود را برای آن آماده کنید مضطرب شده و ناآرامی شما چندین برابر خواهد شد. ترس و استرس باعث می شود تا مغزتان ماده ای ترشح کند که حساسیت گوش را تا حد زیادی افزایش می دهد.

به یاد داشته باشید که هر فردی به طرز متفاوتی نسبت به صداهای آزار دهنده اطرافش واکنش نشان خواهد داد.

درمان حساسیت به صدا

حساسیت به صدا | پزشکت

در صورتی که تصور می کنید دچار بیماری حساسیت به صدا یا پرشنوایی شده اید حتماً ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کنید تا در صورت نیاز شما را به شنوایی سنج یا متخصص گوش، حلق و بینی ارجاع دهد.

پزشک با بررسی سیستم شنوایی تان علت مشکل را جستجو خواهد کرد. در صورتی که تشخیص پر شنوایی به درستی انجام شده و مبتلا به پرشنوایی باشید، پزشک توصیه هایی برای مدیریت پر شنوایی خواهد داشت. گاهی اوقات ممکن است شما را به یک متخصص رفتار درمان یا روان شناس نیز ارجاع دهد تا بتوانید کنترل بیشتری روی ترس ها، استرس و اضطرابتان داشته باشید تا حالتان بد و بدتر نشود.

بهترین و مؤثرترین شیوه برای درمان این عارضه «کاهش حساسیت شنوایی» یا auditory desensitization همراه با آموزش هایی برای مدیریت رفتار و کاهش اضطراب و استرس است.

شیوه درمانی کاهش حساسیت زدایی شنوایی

این درمان معمولاً در مرکز شنوایی سنجی و توسط متخصص شنوایی سنج انجام می شود.

در طی این درمان سعی می شود تا با کاهش حساسیت گوش، تحمل شما نسبت به آن صدای مشخص افزایش پیدا کند. در این تکنیک درمانی از تولید کننده های صدای کوچکی استفاده می شود که صداهایی که روزمره با آن رو به رو هستید را برایتان پخش می کنند. برای شروع درمان باید این تولید کننده های صدا را همانند سمعک پشت گوشتان وصل کنید. این دستگاه ها صداهای مختلف، با سطوح مختلف را برایتان پخش خواهند کرد. به علت اینکه معمولاً حساسیت به صدا برای هر دو گوش اتفاق می افتد، این دستگاه باید بر روی هر دو گوش نصب شده و روند درمان شروع شود.

هنگام شروع باید برای مدت کوتاهی به صداهای ضعیف گوش دهید. رفته رفته مدت زمان پخش شدن صداها بیشتر شده و تا جایی پیش می روند که بتوانید 6 ساعت پشت سرهم بدون هیچ مشکلی به این صداها گوش دهید. سپس در مرحله بعدی صدایی که می شنیدید بلندتر خواهد شد. دیگر صدای بلندتر مشکلی برایتان ایجاد نخواهد کرد و به همین نحو روند درمانی را ادامه خواهید داد. در مرحله بعدی که قدرت تحمل این صداهای جدید را داشتید بازهم بلندی صدا نسبت به مراحل قبل بیشتر خواهد شد. این بلندتر شدن تدریجی میزان صدا باعث عادت کردن و عادی شدن صداها خواهد شد.

چه مدت این درمان ادامه خواهد داشت؟

برای بهبود و کاهش حساسیت شنوایی معمولاً 12 تا 18 ماه فرصت لازم است تا به صداهای اطراف عادت کرده و فرد بتواند بدون استفاده از دستگاه های تولید کننده صدا، صداها را تحمل کرده و واکنشی نسبت به آن ها نشان ندهد.

برنامه درمانی اصلاح رفتاری

در صورتی که روند درمانی کاهش حساسیت شنوایی را با برنامه اصلاح رفتاری پیش ببرید، بدون شک درمان سریع تر و به نحو مؤثرتری اتفاق خواهد افتاد. برای شروع این درمان، روان شناس بالینی برای شما برنامه به خصوصی طراحی خواهد کرد. هدف از این برنامه حذف عادت ها و رفتارهایی است که در محیط های شلوغ و در معرض صداهای آزار دهنده از خود نشان می دادید. این برنامه به کنترل اضطراب و استرس شما کمک کرده و بعد از اتمام دوره درمان دیگر نسبت به صداهای آزار دهنده واکنش های شدیدی نشان نخواهید داد.

عوامل احتمالی به وجود آورنده بیماری پرشنوایی چیست؟

حساسیت به صدا | پزشکت

گوش های شما صداها را در قالب ارتعاشات دریافت می کنند.

اگر دچار بیماری پرشنوایی باشید، مغز این نوسانات را شدیدتر یا با اختلال دچار می کند. در نتیجه صدایی که دیگران تحمل آن را دارند را ممکن است شما دیگر نتوانید تحمل کنید.

بروز این بیماری شنوایی ممکن است به یکی از دلایل زیر باشد:

  • اوتیسم
  • افسردگی
  • اختلال TMJ
  • بیماری لایم
  • سردرد های میگرنی
  • انواع خاصی از صرع
  • اختلال استرسی بعد ضربه PTSD
  • استفاده منظم از والیوم (داروی خواب آور)
  • آسیب رسیدن و ضربه به مغز (ضربه ایربگ یا تصادف)
  • آسیب دیدگی در نتیجه دارو یا سم به یک یا هر دو گوش
  • عفونت ویروسی ای که اعصاب صورت یا گوش داخلی را درگیر کرده باشد. 

منابع:

https://www.actiononhearingloss.org.uk/-/media/ahl/documents/publications/factsheets-and-leaflets/factsheets/hearing-health/hyperacusis-factsheet.pdf

https://www.webmd.com/brain/sound-sensitivity-hyperacusis#1