افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو یا هیپرواسمیا اغلب با علائم ناخوشایندی همراه است. این بیماری ممکن است به طور متناوب رخ دهد، به ویژه هنگامی که با برخی بیماری ها مانند میگرن یا عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی همراه باشد.

هایپراسمیا در برخی موارد نادر، نیز می تواند ژنتیکی باشد، و معمولاً به صورت حساسیت بویایی مداوم افزایش می یابد. هایپراوسمی در اکثر مواقع، نیازی به درمان ندارد. اما اگر علائم شما آزار دهنده باشند، روشهای درمانی و مقابله ای وجود دارند که می توانید برای کاهش اثرات و پیشگیری از عوارض از آنها استفاده کنید.

علائم افزایش حساسیت به بو

جالب اینجاست که با هیپراوسمیا، ممکن است حس بویایی شما در تشخیص بعضی از بوها بیشتر شود اما نسبت به برخی دیگر حساسیت کمتری داشته باشید. یعنی در این وضعیت ممکن است یک واکنش غیرقابل قبول، یک واکنش خنثی داشته باشید، یا حتی  از حس بویایی تقویت شده خود لذت ببرید. با هیپرواسمیا، احتمالاً می توانید هر سه نوع واکنش زیر را در یک نقطه داشته باشید:

واکنش های ناخوشایند

هیپراسمیا ممکن است بوی خاصی را برای شما ناخوشایند کند. در این وضعیت ممکن است احساس حالت تهوع یا بیزاری کنید و بوها حتی می توانند باعث ایجاد میگرن یا آلرژی شوند.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

بین افزایش حساسیت به بو  و اسموفوبیا (بیزاری از برخی بوها) رابطه شدیدی وجود دارد. هر یک از این شرایط می تواند به دیگری منجر شود.

علی رغم نام، اسموفوبیا لزوما ترس از بوی بد نیست. در عوض، این معمولاً یک  انزجار شدید محسوب می شود. در برخی موارد، اسموفوبیا می تواند باعث ایجاد ترس از بوهای خاص آزار دهنده شود.

هیپرواسمیا ارثی

هیپرواسمیا باعث می شود که به یک بو که لزوما ناخوشایند نیست، حساس شوید. خصوصاً اگر هایپراوزمیای شما  ژنتیکی باشد.

برخی از افرادی که دچار هیپرواسمیا ژنتیکی هستند، به عنوان “بویایی فوق العاده” توصیف می شوند و قادر به تشخیص و شناسایی رایحه های ظریف با دقت بسیار زیاد هستند. این استعداد بالاتر از حد متوسط ممکن است به برخی از افراد  اجازه دهد تا بیماری ها (به ویژه بیماری پارکینسون) را قبل از تشخیص بالینی، تشخیص دهند.

اگر از بدو تولد دچار هیپراوسمی شده اید، حتی ممکن است متوجه نشوید که به این بیماری مبتلا هستید.

برخی از مزایای عملی هیپراوزمیا شامل تشخیص محل بوی خطرناک مانند دود یا نشت مواد شیمیایی یا غذا فاسد شده است.

چاقی

از طرف دیگر، اشاره شده است که افزایش حساسیت به بو می تواند با چاقی همراه باشد.  احتمالاً به این دلیل است که اشتها و لذت بردن از غذا نه تنها به طعم و مزه بلکه به بو نیز بستگی دارد.

اگر متوجه شده اید که نوعی غذا برای شما نسبت اطرافیان تان، بوی اشتها آورتری دارد، باید این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید (اگر اضافه وزن نیز دارید). زیرا می تواند سلامتی شما را در طولانی مدت تحت تأثیر قرار دهد.

علل افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

برخی از افراد به طور طبیعی حساسیت بیشتری نسبت به بو دارند. به نظر می رسد این وضعیت ژنتیکی است و با ژن SCN9A در ارتباط است، که کانال های سدیم (بخشی از سلول های عصبی) را در بدن کد می کند.

همچنین ممکن است در زمان های خاص، مثلاً در دوران بارداری، یا در حال افزایش حساسیت، دوره هایی از هایپراسمیا را تجربه کنید. برخی از بیماری ها می توانند به طور ناگهانی یا به تدریج منجر به هایپراسمیا مزمن شوند.

چندین بیماری وجود دارد که غالباً با هایپروسمی و اسموفوبیا مشخص می شوند. این شرایط مانند بیماری صرع، میگرن و آلرژی معمولاً اپیزودیک هستند. سایر شرایط، مانند قرار گرفتن در معرض سم، شایع نیستند و تشخیص آنها دشوار است.

بارداری

افزایش حساسیت به بو معمولاً در سه ماهه اول و دوم بارداری گزارش می شود.  هایپروسمی می تواند حالت تهوع و استفراغ را تحریک کند و با هایپرمیز گراویداروم همراه است. هایپرمیز گراویداروم، استفراغ بیش از حد در دوران بارداری است که معمولاً نیاز به درمان پزشکی و تزریق مایعات داخل وریدی یا IV دارد.

میگرن

افزایش حساسیت به بو و همچنین دفع برخی بوها در مرحله قبل از میگرن و همچنین در اوج میگرن بسیار رایج است. اما این وضعیت پس از کاهش میگرن کاهش می یابد. اما افراد مبتلا به میگرن مکرر حتی در زمان های بدون میگرن نیز، حساسیت به بو را افزایش می دهند.

آلرژی

گرفتگی بینی غالباً همراه با آلرژی هایی که بر سیستم تنفسی فوقانی تأثیر می گذارد، رخ می دهد. این وضعیت می تواند در تشخیص بو اختلال ایجاد کند. علاوه بر آن، آلرژی همچنین با هایپراسمزی (در طول و یا در بین حملات آلرژی) همراه است.

عفونت دستگاه تنفسی فوقانی

سینوزیت می تواند باعث گرفتگی بینی شود. در حالی که می توان تشخیص بوی شما را تحت تاثیر قرار دهد، حتی در برخی از موارد ممکن است دچار هایپروزمی شوید.

صرع

افزایش حساسیت به بو  می تواند به عنوان هاله قبل از تشنج رخ دهد. در موارد نادر، هیپروزمی نیز می تواند در هنگام تشنج یا پس از آن وجود داشته باشد. اگر مبتلا به هایپراوزمی همراه با صرع هستید، ممکن است بوهایی را بشنوید که دیگران آن را حس نکنند یا اصلاً وجود نداشته باشد. اگر بوی بدن اصلاً وجود نداشته باشد، ممکن است لزوماً دچار هایپروزمی واقعی نباشید.

قرار گرفتن در معرض سم

گزارشات متعددی از افزایش حساسیت به بو  پس از قرار گرفتن در معرض سمومی مانند سرب یا جیوه گزارش داده شده است. هیپراسمیا ممکن است فقط یکی از عوارض سمیت شیمیایی باشد گاهی اوقات، پس از قرار گرفتن در معرض چندین مواد شیمیایی رخ دهد.

بیماری های سیستم عصبی و ایمنی بدن

هیپروزمیا در ارتباط با تعدادی از شرایط از جمله کمبود ویتامین B12، بیماری لایم، لوپوس، مولتیپل اسکلروزیس (MS) و سندرم توره گزارش شده است.

علل نادر

شرایط عصبی، به ویژه بیماری آلزایمر، پارکینسون و سکته مغزی غالباً با هیپوزمی یا کاهش حساسیت به بو همراه است.

معمولاً بوی های نامطبوع بیشتر مورد توجه قرار می گیرند. چون مردم بیشتر بوهای نا خوشایند را متوجه می شوند و به آن واکنش نشان می دهند.

علل فیزیولوژیکی

تشخیص و شناسایی بو توسط عصب بویایی کنترل می شود. عصب بویایی همچنین به عنوان عصب جمجمه یا اولین عصب جمجمه ای توصیف می شود. گیرنده های بو عصب بویایی را در سطح مجاری بینی فعال می کنند، که پیام هایی را به قشر مغز مغز می فرستد و به شما امکان می دهد بوها را تشخیص داده و نسبت به آنها واکنش نشان دهید.

اختلال در عملکرد بویایی می تواند به دلیل مشکلاتی در گیرنده ها، عصب یا نواحی قشر مخ (هیپوکامپ، قشر اربیتوفرونتال و انسولا) ایجاد شود که این پیام ها را با هم ادغام می کند.

تشخیص افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

هیپراسمیا معمولاً براساس علائم بیمار تشخیص داده می شود. اما این وضعیت به تنهایی بروز نمی کند و ممکن است با علائم دیگری همراه باشد. با این حال، هنگامی که علائم هیپروزمی را تجربه می کنید، می تواند نشانه دهنده این باشد که علت اصلی آن در حال تشدید شدن است.

به عنوان مثال، اگر مرتباً قبل از میگرن توسط غذا این وضعیت را دارید، می تواند نشانه دهنده این باشد که باید داروی خود را مصرف کنید.

تست تشخیصی افزایش حساسیت به بو

پزشک ممکن است یک آزمایش تشخیصی را برای تأیید این بیماری در شما انجام دهد. تست شناسایی بو دانشگاه پنسیلوانیا (UPSIT) یک تست 40 ماده ای است که برای تشخیص نقص بویایی ناشی از بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون مورد استفاده قرار می گیرد.

تشخیص های افتراقی

برخی از بیماری های مشابه به این وضعیت وجود دارند که می توانند تشخیص بیماری و علت اصلی آن را دشوار کنند، از جمله:

سندرم مرجع بویایی (ORS): این یک بیماری نادر است که در آن افراد نسبت به بوی بدن خود حساس هستند.  مشخصه آن درک غیرطبیعی و غیرمنطقی از بوی بدن خودتان است.

این وضعیت ممکن است ناشی از یک وضعیت زندگی مانند احساس خجالت یا تحقیر در مورد بوی بدن باشد. همچنین می تواند به دلیل بوی واقعی بدن باشد که تشخیص آن برای دیگران خیلی خفیف است. اما به دلیل حساسیت زیاد بویایی در بدن شما می توانید آن را تشخیص دهید.

پاروزمیا: بیماری مشابه دیگر، پاروزمیا، تغییر درک بویایی است که در آن برخی بوها به طور مداوم به اشتباه تشخیص داده می شوند.  این اختلال با کاهش حجم هیپوکامپ و سایر مناطق مغز که حس بویایی را کنترل می کنند همراه است.

توهم: انواع توهمات حسی وجود دارد. در توهم بویایی شما نوعی بوی نامطبوع را حس می کنید. توهم نشانه روان پریشی و یک اختلال بسیار جدی است و نیاز به درمان با داروهای ضد روان پریشی دارد. روان پریشی می تواند به دلیل بیماری مغز رخ دهد، یا  اثر جانبی دارو باشد.

درمان افزایش حساسیت به بو

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

هیپراسمیا تا حدی قابل درمان است. اگر به آلرژی، میگرن یا بارداری مبتلا هستید، علائم دیگر شما ممکن است بیشتر نگران کننده شما باشد. اگر به لوپوس، ام اس یا ویتامین B12 مبتلا هستید، درمان بیماری زمینه ای شما بهترین راه برای به حداقل رساندن هیپراوزمیا است. با این حال، اگر هیپراوزمی در کیفیت زندگی شما تداخل ایجاد کند، چند روش پزشکی وجود دارد که می توانید برای کاهش این مشکل از آن استفاده کنید.

دارو های ضد استفراغ

دارو های بدون نسخه (OTC) و داروهای تجویز شده می توانند به کنترل حالت تهوع و استفراغ کمک کنند. بسیاری از اوقات، داروهای OTC مثل Dramamine (دیمن هیدرینات)، Bonine (مکلزین)، و بنادریل (دیفن هیدرامین)  برای کنترل تهوع و استفراغ مفید هستند.

قبل از استفاده این داروها حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید زیرا در صورت بارداری یا مصرف داروهای دیگر ممکن است برای شما مناسب نباشند. متداول ترین داروهای ضد استفراغ با نسخه درمانی شامل کمپازین (پروکلرپرازین)، رگلان (متوکلوپرامید) و زوفران (اودانسترون) است.

جراحی

در شرایط نادر، هیپرواسمیا می تواند یک مشکل جدی باشد که ممکن است شما نیاز به جراحی داشته باشید. این کار باعث کاهش عملکرد عصب بویایی می شود.

مدیریت علائم

اگر دچار هایپراسمیا هستید، می توانید برای مدیریت وضعیت خود برخی راهکار ها را انجام دهید. اگر در محیطی با بوی شدید کار می کنید بهتر است از ماسک استفاده کنید. همچنین می توانید حساسیت به بوهای آزار دهنده را با جویدن آدامس یا مکیدن آب نبات یا نعناع کمتر کنید.

برخی از افراد به هیچ وجه تحمل بوی خاصی را ندارند و ممکن است نتوانند در بیمارستان یا کارخانه ای که حاوی بوهای ناشی از مواد شیمیایی است کار کنند. اگر شما هم همین شرایط را دارید، شاید بهتر باشد در محیط کار یا خانه خود تغییراتی ایجاد کنید تا در معرض بوهای ناراحت کننده قرار بگیرید.

سخن آخر

افزایش حساسیت به بو | پزشکت

افزایش حساسیت به بو نسبتاً شایع است. اما به ندرت می تواند نشان دهنده بیماری جدی باشد. اما اگر مداوم این وضعیت را تجربه می کنید ممکن است نشان دهنده بیماری هایی، مانند تشدید ام اس، میگرن، حمله آلرژی یا تشنج باشد. در این وضعیت بهتر است داروهای خود را به موقع مصرف کنید تا اثرات حمله را به حداقل برسانید.

در بیشتر موارد، افزایش حساسیت به بو  در واقع در تشخیص موقعیت های خطرناک مانند آتش سوزی یا غذاهای فاسد مفید است. برخی از متخصصان معتقدند که هیپراسمیا یک ویژگی مفید است نه یک مشکل. زیرا می تواند در جلوگیری از صدمات جدی یا بیماری موثر باشد.

با این وجود، اگر وضعیت شما در زندگی تداخل ایجاد می کند، حتماً با پزشک خود مشورت کرده و تحت معالجه قرار بگیرید.

منبع:

https://www.verywellhealth.com/hyperosmia-overview-4682565