دگزامتازون چه عوارضی دارد؟

محققین عوارض جانبی دگزامتازون را بررسی نموده و به این نتیجه رسیده اند که عوارض جانبی دارو بسیار مهم و قابل توجه و گاهی هم خطرناک می باشد. دگزامتازون دارویی است که به صورت قرص یا محلول خوراکی، قطره چشم، قطره گوش، محلول تزریقی و محلول داخل چشم در دسترس است. فرم های تزریقی را فقط یک متخصص مراقبت های بهداشتی می تواند تجویز کند. این دارو برای درمان بیماری های مختلف التهابی از جمله واکنش های آلرژیک و نارسایی آدرنال استفاده می شود. این دارو با کار بر روی سیستم ایمنی بدن، قرمزی، خارش، تورم و واکنش آلرژیک را برطرف می کند.

استفاده طولانی مدت از دگزامتازون می تواند منجر به کاندیدیازیس (برفک)، آب مروارید، ضعف استخوان یا عضلانی شود. این دارو معمولاً برای زنان باردار و شیرده تجویز نمی شود، اما مشخص نشده است که این امر به طور قابل توجهی بر سلامت کودک تأثیر می گذارد. مصرف آن پاسخ سیستم ایمنی را سرکوب می کند.

دگزامتازون در دسته داروهایی است که گلوکوکورتیکواستروئیدها (گلوکوکورتیکوئید) نامیده می شوند. آنها یک فرم مصنوعی از کورتیکواستروئیدها هستند. کورتیکواستروئیدها، استروئیدهای طبیعی ترشح شده از غده فوق کلیه محسوب می شوند. غده فوق کلیه یک غده کوچک است که در بالای کلیه قرار دارد. این غده التهاب را سرکوب کرده و به بدن کمک می کند تا به استرس پاسخ دهد و سوخت و ساز چربی و قند را تنظیم می کند. نمونه هایی از سایر گلوکوکورتیکوئیدها شامل بکلمتازون، بودزونید، کورتیزون، هیدروکورتیزون، پردنیزولون و تریامسینولون می باشند.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

دگزامتازون برای چه مواردی تجویز می شود؟

دگزامتازون در درمان شرایط زیر که باعث التهاب می شود و مربوط به پاسخ ایمنی و نارسایی هورمونی است کاربرد دارد:

  • شوکه شدن
  • نارسایی آدرنال
  • مننژیت باکتریایی
  • میاستنی گراویس
  • التهاب چشم و گوش
  • واکنش های آلرژیک
  • شدید تر شدن کولیت اولسراتیو
  • مولتیپل اسکلروزیس پادم مغزی
  • انواع خاصی از سرطان، مانند تومورهای مغزی
  • قبل از شیمی درمانی که برای کاهش التهاب و سایر عوارض جانبی (حالت تهوع و استفراغ) شیمی درمانی تجویز می شود.
  • بیماری های روماتیسمی مانند، روماتیسم مفصلی، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتروز پسوریازیس، آرتریت روماتوئید نوجوانان، لوپوس و نقرس
  • شرایط پوستی مانند پمفیگوس، درماتیت بولوس هرپتیفورمیس، سندرم استیونز-جانسون، سوریازیس، درماتیت سبورئیک شدید
  • برای جلوگیری از عفونت چشم (ورم ملتحمه) در بیماران مبتلا به سرطان خون یا لنفوم در طی شیمی درمانی.

هرگز بدون مشورت با پزشک خود دگزامتازون یا هر داروی دیگر را مصرف نکنید.

دگزامتازون و COVID-19

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

این اولین دارویی است که نتایج مثبتی را در بیماران سخت COVID-19 که تحت دستگاه های تهویه یا اکسیژن درمانی هستند نشان می دهد. اخیراً، آزمایش بالینی RECOVERY که توسط دانشگاه آکسفورد انجام شد، نشان داد که دگزامتازون، در دوزهای پایین، میزان بقا در بیماران COVID-19 (بیماری ویروس کرونا) را که نیاز به پشتیبانی تنفسی دارند، افزایش می دهد.

خدمات بالینی و آزمایشی در منزل

این مطالعه نشان داد این دارو برای کاهش میزان کشندگی در بیماران در یک سوم تهویه و در بیمارانی که اکسیژن دارند توسط یک پنجم کاهش می یابد. این دارو هیچ تاثیری در بیماران آلوده که به حمایت تنفسی نیازی ندارند نشان نمی دهد.

از این دارو برای درمان عفونت ویروس کرونا استفاده نکنید، مگر اینکه توسط پزشک معالج تجویز شده باشد.

دگزامتازون چگونه عمل می کند؟

 نحوه عملکرد دگزامتازون در شرایطی است که منجر به التهاب می شود. برخی شرایط التهابی باعث افزایش فعالیت سیستم ایمنی بدن می شود که می تواند به سلول های بدن آسیب برساند. دگزامتازون و سایر استروئیدهای مشابه این پاسخ ایمنی به التهاب را مسدود کرده و از آسیب بیشتر جلوگیری می کنند.

علاوه بر آن، این دارو برای نارسایی آدرنال کاربرد دارد. هورمون های ترشح شده از غده فوق کلیه در کنترل سطح گلوکز خون، مبارزه با عفونت ها و کنترل استرس کمک می کنند. در نارسایی آدرنال، این هورمون ها با مقادیر کمتری ترشح می شوند. دگزامتازون جایگزین این هورمون ها در بدن می شود.

جدا از این، کورتیکواستروئیدها همچنین منجر به آپوپتوز (مرگ سلولی) سلولهای خاص می شوند. این عمل به انواع خاصی از سرطان کمک می کند.

حدود 8 تا 24 ساعت طول می کشد تا اثرات دگزامتازون در صورت خوراکی آشکار شود. هیچ گزارشی از اعتیاد به دارو در افرادی که دگزامتازون مصرف می کنند، گزارش نشده است. اما اگر مصرف دارو را به طور ناگهانی قطع کنید، ممکن است علائم ترک را تجربه کنید. از مصرف این دارو پس از انقضا خودداری کنید. تاریخ انقضا در پشت بسته چاپ خواهد شد.

دوز مصرف دگزامتازون چگونه است؟

دوز دگزامتازون بر اساس سن، وزن و سایر شرایط پزشکی توسط پزشک تعیین می شود. مصرف آن ابتدا با دوز کم شروع و بسته به نوع واکنش بدن، دوز دارو اصلاح می شود. فرم قرص خوراکی دگزامتازون در مقاومتهای 0.25، 0.5، 0.75، 1.5، 4 و 6 میلی گرم در دسترس است. برای سالمندان (بالای 65 سال)، بسته به کراتینین و تست عملکرد کبد، دوز دارو توسط پزشک تنظیم می شود.

عوارض مصرف بیش از حد دگزامتازون

مصرف بیش از حد این دارو می تواند عوارض جانبی شدیدی داشته باشد. علائم مصرف بیش از حد ضربان قلب نامنظم، مشکل تنفس، کهیر، تورم گلو یا زبان و تشنج است.

چگونه دگزامتازون را مصرف کنیم؟

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

قرص خوراکی و فرم محلول دگزامتازون معمولاً تجویز می شود. بر اساس شرایط شما، پزشک دوز مناسب را تجویز می کند. برچسب نسخه را به درستی بخوانید، و در صورت عدم درک نسخه، از پزشک یا داروساز بخواهید توضیح دهد. از مصرف دگزامتازون بیشتر یا کمتر از آنچه پزشک تجویز کرده است خودداری و آنها را بعد از غذا مصرف کنید.

این دارو همچنین می تواند در ورید شما تزریق شود (وریدی)، که فقط یک ارائه دهنده خدمات بهداشتی می تواند آن را تجویز کند. قطره های چشمی برای شرایط مختلف چشم و در طی شیمی درمانی، معمولاً هر 6 ساعت و به مدت 2 روز استفاده می شود. برای اختلالات پوستی، پزشک یک لوسیون موضعی تجویز می کند.

هرگز بدون مشورت با پزشک خود این دارو را ناگهان قطع نکنید. توقف ناگهانی می تواند باعث از دست دادن اشتها، سوءهاضمه، خواب آلودگی، سردرد، گیجی، تب، درد عضلانی، درد مفصل، کاهش وزن و خشکی پوست شود. اگر مدت طولانی است که این دارو را مصرف می کنید، باید دوز دارو را کاهش داده و سپس به تدریج قطع کنید. این به بدن شما زمان می دهد تا با سطوح پایین استروئیدها سازگار شود. حتی در صورت کاهش تدریجی دوز یا تغییر مصرف داروی کورتیکواستروئید در استنشاق، ممکن است این عوارض جانبی را تجربه کنید. در صورت بروز این عوارض بلافاصله به پزشک خود گزارش دهید. پزشک ممکن است از شما بخواهد که این دارو را دوباره شروع کنید یا مقدار مصرف را افزایش دهید.

دوز فراموش شده را چگونه جبران کنیم؟

اگر یک دوز دارو را فراموش کنید یا دارو را به موقع مصرف نکنید، ممکن است اثر دارو کاهش یابد یا به طور کلی از کار بیفتد. در هر زمان، سطح مشخصی از این دارو باید در بدن شما وجود داشته باشد تا به خوبی کار کند. در صورت از دست دادن دوز دگزامتازون، دوز بعدی را دو برابر نکنید. در عوض، فقط دوز فراموش شده را حذف کرده و دوز بعدی را مصرف کنید.

هشدارها و احتیاط های دارویی دگزامتازون چیست؟

چند مورد وجود دارد که باید قبل از مصرف این قرص مورد توجه قرار گیرند و در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر پزشک خود را مطلع کنید:

  • بهبود طولانی مدت زخم. این دارو ممکن است ترمیم زخم را به تأخیر بیندازد.
  • واکسیناسیون. از واکسن های زنده و ضعیف شده باید در این روش درمانی خودداری کنید.
  • رشد و مهار رشد. دگزامتازون خطر ناهنجاری های رشد را افزایش می دهد، استخوان را شکننده می کند و می تواند منجر به سایر مشکلات رشد شود. استفاده از آن باید به کودکان محدود شود.
  • بهداشت روان. این دارو خطر اضطراب، تغییرات خلقی، افسردگی و سایر علائم بهداشت روان را به ویژه در بیمارانی که از قبل اختلال روانپزشکی دارند، افزایش می دهد.
  • بارداری. دگزامتازون در گروه داروی بارداری رده C قرار می گیرد، به این معنی که تحقیقات حیوانی عوارض جانبی را برای جنین نشان داده است.هنوز هم مطالعات کافی در مورد انسان برای نتیجه گیری در مورد هرگونه تحقیق انجام نشده است.
  • شیردهی. در صورت لزوم، استفاده از دگزامتازون برای زنان در دوران شیردهی توصیه نمی شود. پزشک قبل از تجویز این دارو، فواید بالقوه و خطر موجود را اندازه گیری خواهد کرد.
  • واکنش آلرژیک. این دارو به طور بالقوه می تواند باعث واکنش آلرژیک شود. این علائم شامل مشکلات تنفسی و تورم گلو است. در وهله اول در مورد علائم آلرژی به پزشک خود اطلاع دهید. در صورت واکنش آلرژیک هرگز این دارو را مصرف نکنید. انجام چنین کاری می تواند کشنده باشد.

افراد با سایر بیماری ها و دگزامتازون

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

عفونت های قارچی

این دارو می تواند عفونت قارچی را که کل بدن را درگیر می کند، بدتر سازد. همچنین ممکن است علائم سایر عفونت ها را پنهان کند.

حمله قلبی اخیر

در صورت تجویز برای بیمارانی که اخیراً دچار حمله قلبی شده اند، این دارو می تواند منجر به پارگی در عضله قلب شود.

نارسایی احتقانی قلب

دگزامتازون می تواند نارسایی قلبی را بدتر کند، زیرا تورم، سطح سدیم را افزایش می دهد و سطح پتاسیم را کاهش می دهد.

شرایط گوارشی

دگزامتازون می تواند خطر خونریزی روده یا معده و زخم معده را افزایش دهد. در صورت داشتن زخم معده، دیورتیکولیت یا کولیت اولسراتیو از مصرف این دارو خودداری کنید.

فشار خون بالا

با افزایش این دارو سطح سدیم در خون، فشار خون نیز افزایش می یابد. اگر فشار خون بالا دارید قبل از مصرف این دارو با پزشک خود صحبت کنید.

پوکی استخوان

این دارو می تواند تجزیه استخوان را تسریع کرده و تشکیل استخوان را کاهش دهد. این عمل خطر پوکی استخوان را افزایش می دهد (استخوان ها متخلخل و نازک می شوند). زنان یائسه بیشتر مستعد هستند.

پرکاری تیروئید

 

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

این دارو در افرادی که غده تیروئید بیش از حد فعال دارند با سرعت بیشتری از بدن خارج می شود. دوز مصرفی ممکن است بر این اساس تنظیم شود.

بیماری چشمی

خطر گلوکوم و آب مروارید در بیمارانی که به مدت طولانی از دگزامتازون استفاده می کنند، افزایش می یابد. افرادی که قبلاً بیماری چشمی دارند مستعدتر هستند.

میاستنی گراویس (MG)

اگر داروهایی مانند Memantine یا Donepezil برای آلزایمر مصرف می کنید و MG دارید، مصرف دگزامتازون ممکن است منجر به ضعف شدید شود. با مصرف این دارو حداقل 24 ساعت پس از مصرف داروهای آلزایمر می توانید از این امر جلوگیری کنید.

سل

در بیماران مبتلا به سل نهفته، این دارو می تواند عفونت را دوباره فعال کند. اگر تاکنون به سل مبتلا شده اید، قبل از مصرف این دارو پزشک خود را مطلع کنید.

دیابت

ممکن است نیاز به تغییر دوز داروهای ضد دیابت باشد، زیرا دگزامتازون می تواند سطح گلوکز خون را افزایش دهد.

قطع ناگهانی دارو

در صورت قطع ناگهانی دگزامتازون، ممکن است علائم شدید ترک را تجربه کنید. برای جلوگیری از این امر، پزشک قبل از قطع کامل، دوز دارو را به تدریج کاهش می دهد.

بیماری های کلیه

کلیه ها در سالمندان کارایی کافی ندارند و این باعث کند شدن سرعت پردازش و دفع این دارو می شود. این بدان معناست که دارو برای مدت طولانی تری در بدن باقی خواهد ماند و خطر عوارض جانبی را افزایش می دهد.

عوارض جانبی دگزامتازون چیست؟

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

عوارض جانبی شایع دگزامتازون (قرص های خوراکی) ،عبارتند از:

  • سردرد
  • سرگیجه
  • افسردگی
  • اضطراب
  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • تورم یا ورم
  • ناراحتی معده
  • نوسانات خلقی
  • فشار خون بالا
  • سطح بالای قند خون
  • مشکل به خواب رفتن
  • خستگی به دلیل سطح پایین پتاسیم

این علائم معمولاً خفیف هستند و طی چند روز برطرف می شوند. اگر چنین نشد، فوراً با پزشک مشورت کنید.

عوارض جانبی جدی که با قرص خوراکی دگزامتازون مشاهده می شود، عبارتند از:
  • آلرژی شدید
  • نارسایی آدرنال
  • تغییر شخصیت
  • عفونت های مکرر
  • نارسایی احتقانی قلب
  • تورم در سراسر بدن
  • نفخ معده غیرمعمول
  • کبودی و خونریزی آسان
  • هماچوری (خون در ادرار)
  • مدفوع سیاه یا قیر (خون موجود در مدفوع)

در صورت بروز هر یک از این علائم، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید. دگزامتازون همچنین می تواند عوارض جانبی دیگری در پی داشته باشد که در اینجا ذکر نشده است، بنابراین در صورت مشاهده علائم غیرمعمول همیشه با پزشک مشورت کنید.

تداخل دگزامتازون چیست؟

دگزامتازون از عوارض تا نحوه مصرف آن | پزشکت

تداخل همه داروها، غذا و مکمل ها طبیعی است. این تداخل می تواند منجر به عوارض جانبی ناخواسته خاصی شود. تداخل رایج دگزامتازون عبارتند از:

 مصرف این دارو با برخی از ضد قارچ ها، سطح دگزامتازون را افزایش می دهد. ضد قارچ ها، عبارتند از:

  • کتوکونازول
  • ایتراکونازول
  • ووریکونازول
  • آمفوتریسین B
    • اریترومایسین (آنتی بیوتیک) میزان دگزامتازون را در بدن افزایش می دهد و در صورت استفاده با هم خطر عوارض جانبی را افزایش می دهد.
    • مصرف دگزامتازون با داروهای رقیق کننده خون مانند آپیکسابان و وارفارین، سطح این داروها را کاهش می دهد.
    • آمینوگلوتتیمید، دارویی که برای درمان سندرم کوشینگ استفاده می شود.ممکن است سطح دگزامتازون را در بدن کاهش دهد.
    • داروهای ضد دیابت، دگزامتازون ممکن است سطح گلوکز خون را افزایش دهد.
    • مصرف این دارو با داروهای ضد صرع مانند فنی توئین، فنوباربیتال و کاربامازپین سطح دگزامتازون را کاهش می دهد. علاوه بر آن داروهای HIV – دگزامتازون ممکن است سطح داروهای HIV را کاهش دهد
    • تالیدومید. دارویی است که برای درمان ضایعات پوستی و میلوم چندگانه استفاده می شود.مصرف آن همراه با دگزامتازون می تواند منجر به نکرولیز اپیدرم سمی شود، که یک بیماری پوستی تهدید کننده زندگی است.

    نام های تجاری دگزامتازون چیست؟

    نام های تجاری دگزامتازون عبارتند از:

    1. قرص Decdan 0.5 میلی گرم
    2. قرص دمیزون 0.5 میلی گرم
    3. قرص دگزامین 0.5 میلی گرم
    4. قرص دکسونا 0.5 میلی گرم
    5. قرص دگزازون 0.5 میلی گرم

    اگر حتی بعد از مصرف دگزامتازون احساس خوبی نداشتید با پزشک مشورت کنید. از خوددرمانی خودداری کنید.

     منبع:

    https://www.icliniq.com/articles/drug-and-supplements/dexamethasone