نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه (Acute kidney failure) زمانی رخ می دهد که کلیه ها به طور ناگهانی دیگر نتوانند مواد زائد موجود در خون را فیلتر کنند. هنگامی که کلیه ها توانایی فیلتر کردن و پاکسازی خون را از دست می دهند، ممکن است سطح مواد زائد جمع شده و ترکیب شیمیایی خون به کلی از حالت تعادل خارج شود. نارسایی حاد کلیه که به آن آسیب حاد کلیوی نیز گفته می شود، معمولاً در کمتر از چند روز به سرعت شدت پیدا کرده و مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت. احتمال بروز نارسایی حاد کلیه در افرادی که در بیمارستان بستری شده یا نیاز به مراقبت های ویژه دارند بسیار بیشتر از دیگر افراد است.

نارسایی حاد کلیه خطرناک بوده و می تواند کشنده باشد. به همین خاطر این عارضه نیاز به درمان سریع و فشرده خواهد داشت. با وجود درمان، نارسایی حاد کلیه ممکن است پس از اتمام درمان مجدداً برگشت پذیر باشد. اما در صورتی که سلامت بدنی خوبی دارید، ممکن است بعد از ابتلا به نارسایی حاد کلیه عارضه درمان شده و کلیه های شما بعد از مدتی مجدداً عملکرد طبیعی خود را داشته باشند.

علت نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه ممکن است در موارد زیر به وجود بیاید:

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

  • آسیب مستقیم به کلیه ها وارد شده باشد.
  • مبتلا به بیماری هستید که جریان خون به کلیه های شما را کند می کند.
  • لوله های تخلیه ادرار کلیه ها (مجاری ادرار) مسدود شده و مواد زائد نمی توانند از طریق ادرار از بدن خارج شوند.
اختلال جریان خون به کلیه ها

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

بیماری هایی که جریان خون به کلیه ها را کند کرده و منجر به آسیب های کلیه می شوند، عبارتند از:

  • داروهایی فشار
  • حمله قلبی
  • بیماری های قلبی
  • عفونت
  • نارسایی کبد
  • از دست دادن خون یا مایعات
  • استفاده از آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن سدیم یا داروهای مرتبط
  • واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی)
  • سوختگی های شدید
  • کم آبی شدید بدن
آسیب دیدگی کلیه ها

بیماری ها، عوامل و شرایط زیر ممکن است به کلیه ها آسیب رسانده و منجر به نارسایی حاد کلیه شود:

  • عفونت
  • وجود لخته های خونی در رگ ها، عروق داخلی و اطراف کلیه ها
  • رسوبات کلسترول که جریان خون در کلیه را مسدود می کند.
  • گلومرومرولونفریت، التهاب فیلترهایریز موجود در کلیه ها (گلومرول)
  • لوپوس یا همان اختلال سیستم ایمنی بدن که باعث گلومرولونفریت می شود.
  • سندرم اورمیک همولیتیک، بیماری که در نتیجه آن گلبولهای قرمز خیلی زود تخریب می شوند.
  • داروهایی مانند داروهای شیمی درمانی خاص، آنتی بیوتیک ها و رنگ های مورد استفاده در آزمایشات تصویربرداری
  • اسکلرودرما، گروهی از بیماری های نادر که بر روی پوست و بافت های همبند فرد مبتلا تأثیر گذاشته و عملکرد آن ها را با اختلال روبرو می کند.
  • پورپورا ترومبوسیتوپنیک ترومبوتیک (Thrombotic thrombocytopenic purpura) که یک اختلال خونی نادر است.
  • سموم مثل الکل، فلزات سنگین و کوکائین
  • تجزیه بافت عضلانی (رابدومیولیز) که منجر به آزاد سازی سمومی می شود که نهایتاً باعث آسیب های کلیه در فرد مبتلا می شوند.
انسداد ادرار در کلیه ها

بیماری ها و شرایطی که عبور ادرار از داخل بدن و خارج شدن آن را با مشکل مواجه می کنند نیز می توانند باعث بروز آسیب های حاد کلیه شوند. این موارد عبارتند از:

  • سرطان مثانه
  • سرطان پروستات
  • سرطان دهانه رحم
  • سرطان روده بزرگ
  • پروستات بزرگ شده
  • سنگ کلیه
  • آسیب اعصاب مربوط به کنترل مثانه
  • وجود لخته های خون در مجاری ادراری

عوامل خطر نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

تقریباً می توان گفت که در همه موارد نارسایی حاد کلیه در نتیجه بیماری ها و عوامل دیگر به وجود می آید.

شرایطی که می تواند خطر ابتلا به نارسایی حاد کلیه را افزایش دهند، عبارتند از:

  • سن بالا
  • انسداد رگ های خونی در بازوها یا پاها (بیماری شریان محیطی)
  • دیابت
  • فشار خون بالا
  • نارسایی قلبی
  • بیماری های کلیوی
  • بیماری های کبدی
  • برخی از سرطان ها و درمان های آنها
  • بستری شدن در بیمارستان، به ویژه برای یک بیماری جدی که نیاز به مراقبت های ویژه دارد.

علائم نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

علائم بروز نارسایی حاد کلیه ممکن است شامل موارد زیر شود:

  • کاهش میزان ادرار، اگرچه گه گاه میزان خروج ادرار طبیعی است
  • احتباس مایعات که باعث تورم در پاها مچ پا یا ران ها می شود
  • تنگی نفس
  • خستگی
  • گیجی
  • حالت تهوع
  • ضعف
  • ضربان قلب نامنظم
  • درد یا فشار قفسه سینه
  • تشنج یا اغما در موارد شدید

در بعضی از موارد نارسایی حاد کلیه ممکن است هیچ علامت یا علائمی نداشته و تنها از طریق آزمایشاتی که به دلایل دیگری انجام میشود، این بیماری تشخیص داده شود.

زمان مراجعه به پزشک

در صورت بروز علائم و نشانه های نارسایی حاد کلیه باید فوراً به پزشک مراجعه کرده یا با اورژانس تماس بگیرید.

عوارض نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

در صورت بروز نارسایی حاد کلیه ممکن است عوارض جانبی زیر برای فرد مبتلا به وجود بیاید:

  • تجمع مایعات. نارسایی حاد کلیه ممکن است باعث جمع شدن مایعات در ریه های فرد و بروز تنگی نفس شود.
  • درد قفسه سینه. در صورتی که لایه پوشاننده قلب (پریکاردیوم) ملتهب شود، فرد ممکن است درد در قفسه سینه را تجربه کند.
  • ضعف عضلانی. هنگامی که مایعات و الکترولیت های بدن – مواد شیمیایی داخل خون – از حالت تعادل خارج شوند، فرد ممکن است دچار علائمی مثل ضعف عضلانی شود.
  • آسیب دائمی کلیه. گاهی اوقات نارسایی حاد کلیه باعث نقص دائمی عملکرد کلیه یا ابتلا به بیماری کلیوی مرحله نهایی شود. افراد مبتلا به بیماری کلیوی مرحله نهایی به دیالیز دائمی نیاز خواهند داشت. دیالیز یک فرآیند فیلتراسیون مکانیکی است که از آن برای از بین بردن سموم و مواد زائد موجود در بدن استفاده می شود. در بعضی از موارد ممکن است برای زنده ماندن فرد نیاز به انجام پیوند کلیه باشد.
  • مرگ. نارسایی حاد کلیه می تواند منجر به بروز نقص عملکردی کلیه و در نهایت مرگ شود.

پیشگیری نارسایی حاد کلیه

پیش بینی و پیشگیری از ابتلا نارسایی حاد کلیه اغلب کار بسیار دشواری است. اما ممکن است بتوانید با مراقبت از کلیه ها خطر بروز آن را تا حدی کاهش دهید.

به این منظور بهتر است توصیه های زیر را عملی کنید:

  • هنگام مصرف داروهای بدون نسخه (OTC) به برچسب درج شده بر روی آن ها توجه کنید. دستورالعمل داروهای ضد درد مانند آسپرین، استامینوفن، ایبوپروفن، ناپروکسن سدیم و دیگر داروها را به دقت بخوانید. مصرف زیاد این داروها ممکن است خطر آسیب دیدگی کلیه را افزایش دهد. البته افراد مبتلا به بیماری هایی مثل بیماری های کلیوی، دیابت یا فشار خون بالا باید مراقبت بیشتری در مصرف این داروها داشته باشند.
  • برای کنترل وضعیت کلیه و دیگری بیماری های مزمن با پزشک همکاری کنید. در صورتی که مبتلا به بیماری کلیه بوده یا بیماری مزمن دیگری مثل دیابت یا فشار خون بالا دارید که خطر اتبلا به نارسایی حاد کلیه را افزایش می دهد. بهتر است به توصیه های پزشکی عمل کرده و به دنبال اهداف درمانی برای مدیریت وضعیت خود باشید.
  • سبک زندگی سالم را در اولویت قرار دهید. سعی کنید در طول روز فعال باشید؛ از رژیم های غذایی معقول و متعادل تبعیت کنید. و مصرف دخانیات را کاهش داده یا به کلی کنار بگذارید.

تشخیص نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

اگر علائم و نشانه های شما حاکی از ابتلای شما به نارسایی حاد کلیه باشد، پزشک ممکن است آزمایش ها و روش های خاصی را برای تأیید تشخیص این بیماری توصیه کند.

معمولاً این راه های تشخیصی شامل موارد زیر می شود:

  • اندازه گیری میزان خروجی ادرار. اندازه گیری میزان ادرار در مدت زمان 24 ساعت می تواند به پزشک کمک کند تا علت نارسایی کلیه شما را مشخص کند.
  • آزمایش ادرار. تجزیه و تحلیل یک نمونه از ادرار فرد می تواند به تشخیص نارسایی کلیه و ناهنجاری های دیگر کمک کند.
  • آزمایش خون. نمونه گرفته شده از خون فرد با توجه به سطح اوره و کراتینین می تواند نشان دهنده وضعیت عملکردی کلیه ها باشد. این دو ماده معمولاً برای بررسی وضعیت سلامت کلیه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
  • شیوه های تصویربرداری. تصویر برداری های مثل سونوگرافی و توموگرافی کامپیوتری ممکن است به پزشک برای تشخیص این بیماری و ملاحظه وضعیت کلیه ها کمک کند.
  • نمونه برداری از بافت کلیه برای آزمایش. در برخی شرایط، پزشک ممکن نمونه برداری (بیوپسی) از بافت کلیه را برای بررسی و تشخیص دقیق تر توصیه کند. برای این کار پزشک سوزنی را از طریق پوست واردکلیه شما خواهد کرد تا بدین وسیله از بافت کلیه نمونه برداری کند.

درمان نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

درمان نارسایی حاد کلیه معمولاً نیاز به بستری شدن فرد در بیمارستان خواهد داشت. بیشتر افراد مبتلا به عارضه نارسایی حاد کلیه در حال حاضر در بیمارستان های سراسر کشور بستری هستند. مدت زمان بستری بودن فرد در بیمارستان به علت بروز نارسایی حاد کلیه و سرعت بازیابی کلیه ها بستگی خواهد داشت. در برخی موارد نیز ممکن است برای بهبودی کامل ترخیص شده و در منزل بستری شوید.

درمان علت بروز آسیب کلیه

درمان نارسایی حاد کلیه شامل تشخیص علت اصلی بروز بیماری یا آسیب و برطرف کردن آن است. در نتیجه انتخاب شیوه درمانی به علت بروز نقص کلیه بستگی خواهد داشت.

درمان عوارض جانبی تا زمان بازیابی کلیه ها

همچنین پزشک برای پیشگیری از عوارض جانبی تلاش کرده و به کلیه ها کمک می کند تا زمان کافی برای بازیابی و درمان داشته باشند.

درمان های مورد نیاز برای پیشگیری از بروز عوارض جانبی نارسایی حاد کلیه عبارتند از:

  • درمان هایی برای متعادل کردن میزان مایعات موجود در خون. اگر نارسایی حاد کلیه به دلیل کمبود مایعات در خون ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است مایعات وریدی (IV) را توصیه کند. در موارد دیگر، نارسایی حاد کلیه ممکن است باعث تجمع بیش از حد مایعات در بدن و منجر به بروز تورم در بازوها و پاها شود. در این موارد، پزشک ممکن است داروهای (ادرارآور) را توصیه کند تا مایعات اضافه از بدن خارج شود.
  • داروهایی برای کنترل پتاسیم خون. اگر کلیه ها در فیلتر پتاسیم از خون دچار مشکل شده باشند، پزشک ممکن است برای جلوگیری از تجمع مقادیر زیاد پتاسیم در خون، کلسیم، گلوکز یا سدیم پلی استایرن سولفونات را تجویز کند. وجود پتاسیم زیاد در خون می تواند باعث بروز ضربان قلب نامنظم (آریتمی) و ضعف عضلات شود.
  • داروهایی برای بازگرداندن سطح کلسیم خون. اگر سطح کلسیم خون پایین بیاید پزشک ممکن است تزریق کلسیم را توصیه کند.
  • دیالیز برای از بین بردن سموم خون. در صورت تجمع سموم در خون ممکن است فرد نیاز به همودیالیز موقت که اغلب به آن دیالیز گفته می شود نیاز داشته باشد تا سموم و مایعات اضافه از بدن خارج شود. این پاکسازی به بهبود سریع تر کلیه ها و از بین بردن پتاسیم اضافه بدن کمک خواهد کرد. در طی فرآیند دیالیز با استفاده از کلیه مصنوعی (دستگاه دیالیز) خون از بدن خارج شده و مواد زائد فیلتر شده و مجدداً به داخل بدن فرد بازگردانده خواهد شد.

سبک زندگی و درمان های خانگی نارسایی حاد کلیه

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

در طی بهبودی نارسایی حاد کلیه، پزشک ممکن است رژیم غذایی ویژه ای را برای کمک به کلیه ها و محدود کردن کارهای مضر به شما توصیه کند. پزشک ممکن است برای تجویز رژیم غذایی شما را به پزشک متخصص تغذیه ارجاع دهد.

با توجه به شرایط فرد متخصص تغذیه و رژیم ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

  • غذاهای کم پتاسیم مصرف کنید. متخصصص تغذیه ممکن است از شما بخواهد تا غذاهای پر پتاسیم مثل موز، پرتقبال، سیب زمینی، اسفناج و گوجه فرنگی را محدود کرده و غذاهای کم پتاسیم مثل سیب، گل کلم، فلفل، انگور و توت فرنگی را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
  • نمک کمتری مصرف کنید. میزان سدیم مصرفی خود در طول روز را کاهش داده و از مصرف غذاهای پرنمک و شور مثل غذاهای کنسروی، فست فودها و غذاهای یخ زده خودداری کنید.
  • مصرف فسفر را محدود کنید. فسفر ماده معدنی است که در غذاهایی مثل نان سبوب دار، جو دوسر، غلات سبوس دار، آجیل و کره بادام زمینی یافت می شود. فسفر بیش از حد در خون ممکن است باعث ضعیف شدن استخوان ها و خارش پوست در فرد شود. به همین خاطر بهتر است مصرف این مواد را در طول زمان بهبودی خود کاهش دهید.

بعد از اتمام مدت بازیابی کلیه و بهبودی کامل، دیگر نیازی داشتن رژیم غذایی خاص نخواهید داشت. اما بهتر است رژیم غذایی سالمی را در طول زندگی دنبال کنید.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

نارسایی حاد کلیه | پزشکت

بسیاری از افراد مبتلا به نارسایی حاد کلیه معمولاً در زمان بروز این عارضه در بیمارستان بستری شده اند. در صورتی که خود شما یا عزیزان شما دارای علائم و نشانه های نارسایی کلیه هستند بهتر است این نگرانی ها را با پزشک و پرستاران بیمارستان در میان بگذارید. در صورتی که در بیمارستان بستری نیستید ولی احساس می کنید دچار علائم این عارضه کلیوی شدید، بهتر است وقت ملاقاتی با پزشک خانوادگی یا پزشک عمومی خود تنظیم کنید. در صورت وجود مشکلات کلیه ای پزشک شما را به متخصص بیماری های کلیه ای (نفرولوژیست) ارجاع خواهد داد.

از آن جایی که مدت زمان ملاقات با پزشک کوتاه بوده و حرف های زیادی برای گفتن خواهید داشت. در نتیجه بهتر است با آمادگی کامل به پزشک مراجعه کرده و از این زمان کوتاه نهایت استفاده را ببرید.

بهتر است قبل از حضور در مطب موارد زیر را آماده کنید:

  • لیستی از تمامی علائم و نشانه های بیماری را تهیه کنید. همه نشانه های مربوط و غیر مربوط به بیماری خود را یادداشت کرده و همراه خود داشته باشید.
  • اطلاعات مهم شخصی را یادداشت کنید. بهتر است استرس ها و تغییرات اخیری که در زندگی تان افتاده است را یادداشت کنید.
  • لیستی از تمامی داروهای مصرفی خود تهیه کنید. نام تمامی داروها، مکمل ها و ویتامین های که مصرف می کنید را همراه با میزان مصرف خود یادداشت کنید.
  • دوست یا یکی از اعضای خانواده خود را همراه ببرید. گاهی اوقاتت به خاطر سپردن تمامی موارد و اطلاعاتی که پزشک در اختیارتان قرار می دهد، کار دشواری است. در نتیجه بردن همراه به یادآوری اطلاعات مهم و نکات کمک زیادی خواهد کرد.
  • سؤالات خود را یادداشت کنید. تمامی سؤالات مربوط و غیر مربوطی که به ذهنتان رسیده و قصد پرسیدن آن ها از پزشک را دارید را یادداشت کرده و همراه خود به مطب ببرید.
سوالات بیمار از پزشک

بهتر است در حین معاینه سؤالات زیر را در مورد نارسایی حاد کلیه مطرح کنید:

  • احتمال اصلی بروز علائم این عارضه چیست؟
  • آیا کلیه های من دیگر کار نمی کنند؟ چه چیزی ممکن است باعث نارسایی کلیه شده باشد؟
  • برای تشخیص دقیق این عارضه به انجام چه آزمایشاتی نیاز خواهم داشت؟
  • درمان ها و خطرات احتمالی این شیوه ها شامل چه مواردی می شود؟
  • آیا نیاز است تا در طول درمان داخل بیمارستان بستری باشم؟
  • کلیه آسیب دیده بهبود خواهد یافت یا نیاز به دیالیز پیدا خواهم کرد؟
  • مبتلا به بیماری های دیگری هستم. چگونه می توانم این بیماری ها را در کنار هم مدیریت کنم؟
  • آیا نیاز به رژیم غذایی خاصی دارم؟ ممکن است مرا به پزشک تغذیه متخصصی معرفی کنید؟
  • آیا جایگزین دارویی برای داروهای تجویزی وجود دارد؟
  • بروشور یا نسخه پرینت شده در مورد این بیماری دارید؟ برای کسب اطلاعات بیشتر مطالعه چه سایت هایی را توصیه می کنید؟

نتیجه گیری

نارسایی حاد کلیه زمانی رخ می دهد که کلیه ها به طور ناگهانی دیگر نتوانند مواد زائد موجود در خون را فیلتر کنند. هنگامی که کلیه ها توانایی فیلتر کردن و پاکسازی خون را از دست می دهند، ممکن است سطح مواد زائد جمع شده و ترکیب شیمیایی خون به کلی از حالت تعادل خارج شود. نارسایی حاد کلیه خطرناک بوده و می تواند کشنده باشد. به همین خاطر این عارضه نیاز به درمان سریع و فشرده خواهد داشت. درمان نارسایی حاد کلیه معمولاً نیاز به بستری شدن فرد در بیمارستان خواهد داشت.

منبع:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-failure/symptoms-causes/syc-20369048