شایع ترین علل بیماری کلیه

کلیه ها یک جفت اندام لوبیایی شکل هستند که در همه مهره داران وجود دارند. کلیه ها مواد زاید و سموم را از بدن دفع می کنند. علاوه بر آن، سطح الکترولیت متعادل بدن را حفظ و فشار خون را تنظیم می کنند. بر اساس اهمیت این اندام در بدن ما سعی کردیم شایع ترین علل بیماری های کلیه را مورد بررسی قرار دهیم تا شما با کسب اطلاع کامل از آنها بتوانید راهکارهایی را برای پیشگیری از ابتلا به شایع ترین بیماری های کلیه در نظر بگیرید.

ساختار کلیه

کلیه ها در قسمت حفره شکمی و در هر دو طرف ستون فقرات قرار دارند. به طور کلی کلیه راست کمی کوچک تر از کلیه سمت چپ است و و پایین تر از آن قرار دارد تا فضای مناسبی را برای کبد ایجاد کند. وزن کلیه در مردان 125 تا 170 گرم و در زنان 115 تا 155 گرم است. نفرون مهمترین قسمت هر کلیه است. آن ها خون را می گیرند، مواد مغذی را تجزیه و به عبور مواد زاید از خون تصفیه شده کمک می کنند. هر کلیه حدود 1 میلیون نفرون دارد. نفرون ها، هر کدام مجموعه ساختار داخلی مختص به خود را دارند.

عملکرد کلیه 

نقش اصلی کلیه ها حفظ هموستاز است؛ یعنی آن ها سطح مایعات، تعادل الکترولیت و سایر عوامل را کنترل می کنند تا محیط داخلی بدن ثابت نگه داشته شود.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

برخی از عملکردی های اصلی کلیه ها، عبارتند از:

 دفع سموم. کلیه ها تعدادی از مواد زائد و سموم بدن را جدا کرده و از طریق ادرار از بدن دفع می کنند. ترکیب اصلی که کلیه ها آن را دفع می کنند اوره و اسید اوریک می باشد.

جذب مجدد مواد مغذی. کلیه ها مواد مغذی را از خون جذب می کنند و آن ها را به قسمت های مختلف بدن انتقال می دهند. آن ها همچنین برای حفظ هموستاز محصولات دیگری را باز جذب می کنند.

حفظ pH. کلیه ها و ریه ها به حفظ تعادل pH در بدن کمک می کنند. کلیه ها از طریق جذب مجدد و احیاء بی کربنات از ادرار و دفع یون های هیدروژن و اسیدهای ثابت، pH را مدیریت می کنند.

خدمات بالینی و آزمایشی در منزل

تنظیم اسمالی بودن. اسمولالیته، میزان تعادل الکترولیت و آب بدن یا نسبت مایعات به مواد معدنی در بدن است. کمبود آب بدن عامل اصلی عدم تعادل الکترولیت است.

تنظیم فشار خون. کلیه ها در صورت لزوم با آزاد کردن یک وازو کانسترونکتور به نام آنژیوتانسین II، فشار خون را تنظیم می کنند.

ترکیبات فعال. کلیه ها تعدادی از ترکیبات مهم بدن از جمله اریتروپویتین، رنین و کلسیتریول را آزاد می کنند.

بیماری های کلیه

شایع ترین علل بیماری کلیه | پزشکت

شایع ترین علل بیماری های کلیه می توانند بر کلیه ها اثر بگذارد. عوامل محیطی یا پزشکی ممکن است منجر به شایع ترین علل بیماری های کلیه شوند و از ابتدای تولد در برخی از افراد می تواند مشکلات عملکردی و ساختاری ایجاد کنند. به دلیل عملکردهای اساسی کلیه ها و سموم موجود در آن، کلیه ها مستعد بیماری های مختلفی هستند.

برخی از این شرایط و شایع ترین علل بیماری های کلیه عبارتند از:

سندرم نفروتیک

سندرم نفروتیک معمولاً در اثر آسیب به خوش های رگ های خونی ریز (گلومرولی) کلیه ها ایجاد می شود. گلومرول با عبور از کلیه ها، خون را پاکسازی و سموم آن را جدا می کند. گلومرول های سالم پروتئین خون را در جریان داخل ادرار خود حفظ می کند.  اما آسیب دیدگی گلومرول ها باعث دفع بیش از حد پروتئین خون از بدن و سندرم نفروتیک می شود.

بسیاری از دلایل احتمالی آسیب دیدگی گلومرول ها در این سندرم، عبارتند از

  • لوپوس اریتماتوی سیستمیکاین بیماری التهابی مزمن می تواند منجر به آسیب جدی کلیه شود.
  • بیماری کلیوی دیابتیدیابت می تواند منجر به آسیب کلیه (نفروپاتی دیابتی) شود که بر گلومرولها تأثیر می گذارد.
  • آمیلوئیدوزاین اختلال زمانی رخ می دهد که پروتئین های آمیلوئید در اندام های بدن جمع می شوند. آمیلوئید اغلب به سیستم فیلتر کلیه آسیب می رساند.
  • نفروپاتی غشاییاین اختلال کلیه نتیجه ضخیم شدن غشاهای درون گلومرولی به دلیل رسوباتی است که توسط سیستم ایمنی بدن ایجاد می شود.
  • بیماری عملکرد غیرطبیعیاین شایع ترین علت سندرم نفروتیک در کودکان است. بیماری تغییر حداقل باعث عملکرد غیر طبیعی کلیه می شود، اما وقتی بافت کلیه تحت میکروسکوپ بررسی شود، طبیعی یا تقریباً طبیعی به نظر می رسد. علت عملکرد غیر طبیعی کلیه معمولا تشخیص داده نمی شود.

گلومرولونفریت

شایع ترین علل بیماری کلیه | پزشکت

 علت گلومرولونفریت به حاد یا مزمن بودن آن بستگی دارد.

گلومرولونفریت حاد

GN حاد می تواند در واکنش به عفونت مانند استرپ گلو یا یک عفونت دندان رخ دهد ، یا حتی ممکن است به دلیل مشکلاتی در سیستم ایمنی در واکنش بیش از حد به عفونت اتفاق بیفتد.

برخی از علت های شناخته شده GN حاد، عبارتند از:

  • لوپوس
  • گلو استرپ
  • polyarteritis nodosa، بیماری که در آن سلول ها به شریان ها حمله می کنند.
  • سندرم گودپاستور ، بیماری نادر خود ایمنی است که در آن آنتی بادی ها به کلیه ها و ریه ها حمله می کنند.
  • آمیلوئیدوز، تجمع پروتئین های غیر طبیعی که باعث ایجاد آسیب در اندام ها و بافت های بدن می شوند.

استفاده بیش از حد داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، مانند ایبوپروفن و ناپروکسن نیز ممکن است یک عامل خطر باشد.

گلومرولونفریت مزمن

گلومرولونفریت مزمن همیشه علت مشخصی ندارد. یک بیماری ژنتیکی گاهی اوقات می تواند باعث GN مزمن شود. نفریت ارثی در مردان جوان با ضعف بینایی و شنوایی ضعیف رخ می دهد. علل احتمالی دیگر عبارتند از:

  • سابقه سرطان
  • برخی از بیماری های خود ایمنی
  • قرار گرفتن در معرض برخی از حلال های هیدروکربن

نفروپاتی دیابتی 

نفروپاتی دیابتی، در نتیجه آسیب به رگ های خونی و سایر سلول های کلیه رخ می دهد که این آسیب از دیابت ناشی می شود. آسیب شدید به این رگ های خونی می تواند منجر به نفروپاتی دیابتی، کاهش عملکرد کلیه و نارسایی کلیه شود.

سنگ کلیه

شایع ترین علل بیماری کلیه | پزشکت

سنگ کلیه معمولاً هیچ دلیل قطعی و مشخصی ندارد، اگرچه چندین عامل ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند. ادرار حاوی مواد کریستالی زیادی مانند کلسیم، اگزالات و اسید اوریک خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می دهد. در عین حال، ادرار ممکن است فاقد موادی باشد که از جمع شدن کریستال ها جلوگیری می کند. در این شرایط ممکن است محیطی ایده آل برای تشکیل سنگ کلیه ایجاد شود.

عفونت کلیه

یکی از علت شایع عفونت کلیه عامل باکتریایی Escherichia coli)E. coli) است. این باکتری ها در روده یافت می شوند و می توانند از طریق مجرای ادراری وارد مثانه و کلیه ها شده و در آنجا تکثیر یابند. علاوه بر آن، باکتری‌های دیگر بدن می‌توانند از طریق گردش خون به کلیه‌ منتقل شده و منجر به بروز عفونت کلیه شوند. بااینکه این امر به ندرت رخ می دهد، ولی احتمال وقوع آن وجود دارد. به‌عنوان مثال ممکن است مفصل یا دریچه‌ی قلب مصنوعی‌ عفونت کند و در نهایت موجب بروز عفونت کلیه شود. همچنین عفونت کلیه می‌تواند پس از جراحی کلیه بروز کند، ولی احتمال آن کم است.

نارسایی کلیه

شایع ترین علل بیماری کلیه | پزشکت

نارسایی کلیه می تواند نتیجه چندین بیماری یا علل مختلف باشد. نوع نارسایی کلیه بر اساس علت آن تقسیم بندی می شود. افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند، معمولاً یک یا چند دلیل زیر دارند:

از دست دادن جریان خون به کلیه ها. از دست رفتن ناگهانی جریان خون به کلیه های می تواند منجر به نارسایی کلیه ها شود. برخی از شرایطی که باعث از بین رفتن جریان خون به کلیه ها می شود عبارتند از:

مشکلات دفع ادرار. هنگامی که بدن در دفع ادرار مشکل داشته باشد، سموم در بدن تجمع پیدا می کنند. بعضی از سرطانها می توانند مجرای ادراری را مسدود کنند، مانند:

سایر شرایط که می تواند در تشکیل و دفع ادرار اختلال ایجاد کرده و منجر به نارسایی کلیه شوند، عبارتند از:

  • عفونت
  • سنگ کلیه
  • مواد مخدر و الکل
  • دیابت کنترل نشده
  • پروستات بزرگ شده
  • داروهای شیمی درمانی
  • آنتی بیوتیک های خاصی
  • واسکولیت، التهاب رگ های خونی
  • لخته های خون در مجاری ادراری
  • آسیب به اعصابی که مثانه را کنترل می کند.
  • گلومرولونفریت، التهاب رگهای خونی کوچک کلیه ها
  • مولتیپل میلوما، سرطان سلولهای پلاسما در مغز استخوان
  • رنگ های مورد استفاده در برخی از آزمایشات تصویربرداری
  • لوپوس (یک بیماری خود ایمنی است که می تواند باعث التهاب بسیاری از اعضای بدن شود).
  • سندرم اورمیک همولیتیک (تجزیه گلبول های قرمز به دنبال عفونت باکتریایی، معمولاً در روده ها).
  • اسکلرودرماترومبوسیتوپنیک پورپورا، اختلالی که باعث لخته شدن خون در عروق کوچک می شود.

هیدرونفروز

هیدرونفروز | پزشکت

هیدرونفروز یک بیماری نیست. در عوض، می تواند ناشی از شرایط داخلی و خارجی باشد که بر کلیه و سیستم جمع آوری ادرار تأثیر می گذارد.

یکی از دو مشکل اصلی باعث بروز هیدرونفروز می شوند:

  • انسداد در هر جایی از مثانه، کلیه یا مجاری ادراری که مانع خروج ادرار از کلیه می شود.
  • ریفلاکس vesicoureteral)VUR). در این شرایط، دریچه ماهیچه ای که مجرای ادرار را به مثانه اتصال می دهد به درستی کار نمی کند و ادرار را مجبور به بازگشت یا جریان معکوس به کلیه می کند.

در بزرگسالان، شرایطی که بیشتر منجر به ایجاد هیدرونفروز می شوند، عبارتند از:

  • سرطان
  • سنگ کلیه
  • احتباس ادرار
  • سابقه لخته خون
  • مشکلات عصبی یا ماهیچه ای
  • باریک شدن یا تنگی دستگاه ادراری
  • هایپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH)

در زنان، هیدرونفروز ممکن است در نتیجه شرایط زیر به وجود آید:

  • پرولاپس رحم. وضعیتی که در آن رحم زن از حالت عادی خارج می شود.
  • حاملگی. با بزرگ شدن رحم، ممکن است رحم به مجرای ادرار فشار وارد کرده و جریان ادرار را مسدود کند.
  • سیستوسل (افتادگی مثانه). دیواره مثانه زن و مهبل ضعیف شده و اجازه می دهد مثانه به داخل واژن فرو رود.

مجرای ادرار دو شاخه

مجرای ادرار دو شاخه از خطاهای تقسیم سلولی در طول رشد جنین در درون رحم مادر ناشی می شود. این وضعیت می تواند از والدین به فرزند به ارث برسد و بیشتر جنبه وراثتی دارد. اگر یکی از والدین دارای مجرای ادراری دو شاخه باشد، کودک 50% ممکن است به این وضعیت مبتلا شود.

تومور کلیه

هنوز علت دقیق بروز سرطانهای کلیوی تشخیص داده نشده است. پزشکان می دانند که سرطان کلیه از زمانی آغاز می شود که برخی از سلول های کلیوی در DNA خود تغییراتی (جهش) ایجاد می کنند. DNA سلول حاوی دستورالعمل هایی است که به سلول می گوید چه کاری انجام دهد. این تغییرات باعث می شود که سلول ها در کلیه به سرعت رشد و تقسیم شوند. سلولهای غیرطبیعی تجمع یافته توموری را تشکیل می دهند که می توانند در قسمتهای دوردست بدن متلاشی شوند و انتشار پیدا کنند.

 کیست کلیه

شایع ترین علل بیماری کلیه | پزشکت

هنوز مشخص نیست که چه عواملی باعث ایجاد کیست ساده کلیه می شود. چندین تئوری مهم در این زمینه وجود دارند. به عنوان مثال، هر کلیه حدود یک میلیون لوله‌ی ریز دارد که ادرار را جمع می کند. کیست ممکن است با انسداد لوله ها، متورم و پر از مایعات شود و رشد کند. یک تئوری دیگری نشان می دهد وقتی لایه سطحی کلیه ضعیف شوند می توانند کیسه ای (دیورتیکولوم) را ایجاد کند که این کیسه با تجمع مایعات به کیست تبدیل می شود.

عفونت دستگاه ادراری

عفونت دستگاه ادراری معمولاً هنگام ورود باکتری ها از مجرای ادراری ایجاد می شود و باکتری ها در مثانه شروع به رشد و تکثیر می کند. اگرچه سیستم ادراری از ورود باکتری های تا حد ممکن جلوگیری می کند، اما گاهی اوقات دفاع سیستم ادراری کافی نیست، باکتری ها با ورود به دستگاه ادراری باعث عفونت در مجاری ادراری می شوند. شایع ترین UTI ها عمدتاً در زنان رخ می دهد و مثانه و مجرای ادرار را تحت تأثیر قرار می دهد.

برخی از علت های شایع عفونت ادراری، عبارتند از:

عفونت مثانه (سیستیت). معمولاً باکتری (E. coli) باعث عفونت مثانه شده که معمولاً در دستگاه گوارشی هم یافت می شود. با این حال، بعضی اوقات باکتری های دیگری غیر از باکتری (E. coli) هم می توانند باعث عفونت مثانه شوند.
مقاربت جنسی. مقاربت جنسی می تواند باعث عفونت دستگاه ادراری شود. زنان به دلیل آناتومی دستگاه تولیدمثلی در معرض ابتلا به عفونت مثانه هستند. چون در زنان فاصله مجرای ادرار تا مقعد و مجرای ادرار تا مثانه کوتاه می باشد و مسیر عبور باکتری ها کمتر است.

عفونت مجرای ادراری. عفونت مجرای ادراری، هنگامی رخ می دهد که باکتری های دستگاه گوارشی از مقعد به مجرای ادرار منتقل شوند. چون مجرای ادرار نزدیک به مهبل قرار دارد. عفونت های مقاربتی مانند تبخال، سوزاک، کلامیدیا و مایکوپلاسما می توانند باعث ایجاد عفونت مجاری ادراری شوند.

منابع:

https://www.healthline.com/human-body-maps/kidney#health-tips

https://www.healthline.com/health/kidney-disease#prevention

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nephrotic-syndrome/symptoms-causes/syc-20375608#:~:text=Nephrotic%20syndrome%20is%20a%20kidney,excess%20water%20from%20your%20blood.

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-cancer/symptoms-causes/syc-20352664


دسته بندی ها : عمومی و داخلی