رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO)

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) از افزایش غیر طبیعی باکتری ها در روده کوچک ناشی می شود. برخی شرایط مانند جراحی و بیماری ها، ممکن است عبور مواد غذایی و مواد زائد در دستگاه گوارش را کند کرده و زمینه رشد مناسبی برای باکتری ها بوجود آورند. این باکتری ها اغلب باعث اسهال، کاهش وزن و سوء تغذیه می شوند. در حالی که SIBO اغلب عارضه جراحی معده (شکم) است، این وضعیت همچنین می تواند ناشی از مشکلات ساختاری و برخی بیماری ها هم باشد. بعضی اوقات درمان این بیماری به عمل جراحی نیاز دارد، اما آنتی بیوتیک رایج ترین گزینه درمان آن است. این حالت گاهی اوقات سندرم حلقه کور نامیده می شود.

علائم رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

علائم و نشانه های SIBO اغلب شامل موارد زیر است:

  • نفخ
  • اسهال
  • درد شکم
  • حالت تهوع
  • سوء تغذیه
  • کاهش وزن غیر عمدی
  • از دست دادن اشتها
  • احساس ناراحتی از پر بودن شکم بعد از خوردن غذا

زمان ضرورت مراجعه به پزشک در رشد باکتریایی روده کوچک

نفخ، حالت تهوع و اسهال علائم و نشانه های بسیاری از مشکلات روده هستند که در صورت بروز هر یک از علائم به خصوص بعد از جراحی شکم باید به پزشک مراجعه شود.

علت رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) می تواند علل زیادی داشته باشد، از جمله:

  • عوارض جراحی شکم، از جمله بای پس معده برای چاقی و گاسترکتومی برای درمان زخم معده و سرطان معده
  • مشکلات ساختاری داخل و اطراف روده کوچک، از جمله بافت اسکار (چسبندگی روده) که می تواند در خارج از روده کوچک ایجاد شود.
  • برخی از شرایط پزشکی، از جمله بیماری کرون، اسکلرودرما، بیماری سلیاک، دیابت یا سایر شرایطی که می توانند باعث کند شدن حرکت مواد غذایی و مواد زاید از طریق روده کوچک شوند.

روده کوچک طولانی ترین بخش دستگاه گوارش است و حدود 6.1 متر طول دارد. روده کوچک جایی است که مواد غذایی با آنزیم های گوارشی و مواد مغذی در جریان خون مخلوط می شوند. بر خلاف روده بزرگ، روده کوچک به دلیل جریان سریع مواد غذایی و وجود صفرا، باکتری های نسبتاً کمی دارد. اما در SIBO، غذای راکد در روده کوچک به یک محیط رشد باکتری ها تبدیل می شود. این باکتری ها ممکن است باعث ایجاد سموم و همچنین اختلال در جذب مواد مغذی شوند. مواد غذایی تجزیه شده به دنبال هضم باکتریایی مواد غذایی همچنین می توانند باعث اسهال شوند.

عوامل خطر رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

عواملی که خطر SIBO را افزایش می دهند، عبارتند از:

  • دیابت
  • صدمه به روده کوچک
  • دیورتیکولوز روده کوچک
  • سابقه پرتودرمانی به شکم
  • نقص ساختاری در روده کوچک
  • جراحی معده برای چاقی یا زخم
  • چسبندگی ناشی از جراحی قبلی شکم
  • یک گذرگاه غیر طبیعی (فیستول) بین دو بخش روده
  • بیماری کرون، لنفوم روده یا اسکلرودرمی که روده کوچک را درگیر می کند.

 عوارض رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

رشد باکتری های روده کوچک (SIBO) می تواند باعث افزایش مشکلات و بروز عوارض جانبی شود، از جمله:

  • جذب ضعیف چربی ها، کربوهیدرات ها و پروتئین هانمک های صفراوی که به طور معمول برای هضم چربی ها لازم هستند، توسط باکتری های اضافی موجود در روده کوچک تجزیه و منجر به هضم ناقص چربی ها و اسهال می شوند. محصولات باکتریایی همچنین ممکن است به غشای مخاطی روده کوچک آسیب برساند و منجر به کاهش جذب کربوهیدرات ها و پروتئین ها شود. در کنار هم این اثرات رشد باکتریایی منجر به اسهال، سوء تغذیه و کاهش وزن می شود.
  • کمبود ویتامیندر نتیجه جذب ناقص چربی ها، بدن نمی تواند ویتامین های محلول در چربی A، D، E و باکتری های موجود در روده کوچک را سنتز و همچنین از ویتامین B-12 استفاده کند. رشد بیش از حد باکتری ها می تواند منجر به کمبود B-12 و بالتبع ضعف، خستگی، سوزن سوزن شدن و بی حسی در دست و پا و در موارد پیشرفته به سردرگمی ذهنی شود. آسیب به سیستم عصبی مرکزی ناشی از کمبود B-12 ممکن است غیر قابل برگشت باشد.
  • استخوان های ضعیف شده (پوکی استخوان)با گذشت زمان، آسیب به روده ناشی از رشد غیر طبیعی باکتری ها باعث ضعف جذب کلسیم می شود و در نهایت ممکن است منجر به بیماری های استخوانی مانند پوکی استخوان شود.
  • سنگ کلیهضعیف جذب کلسیم همچنین می تواند در نهایت منجر به سنگ کلیه شود.

سایر عوارضی که شخص مبتلا به SIBO ممکن است تجربه کند شامل موارد زیر است:

  • یبوست
  • سوء تغذیه
  • درد مفاصل
  • روده نشتی
  • کمبود آب بدن
  • انسفالوپاتی کبدی، کاهش عملکرد مغز به دلیل بیماری شدید کبدی

 پیش آگهی رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) یک وضعیت پزشکی است که در آن فرد از جمعیت غیرمعمول زیادی از باکتری ها در روده کوچک خود برخوردار است. SIBO عارضه سایر شرایط گوارشی مانند IBS، بیماری کرون و سلیاک است. درمان SIBO با هدف اصلاح تعادل باکتری ها در روده کوچک است. آنتی بیوتیک های با طیف گسترده می تواند SIBO را درمان کند و برخی از افراد نیز برای رفع کمبودهای تغذیه ای نیاز به ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی دارند. در صورت امکان، درمان باید به وضعیت پزشکی اساسی که باعث SIBO نیز شده است بپردازد.

پزشکان هنوز SIBO را کاملاً درک نمی کنند. مطالعات فعلی و آینده که میکروبیوم روده انسان را کشف می کنند و نتایج حاصل از تغییرات رژیم غذایی در مدیریت اختلالات گوارشی، تأثیر عمیقی بر روی درمان های آینده SIBO خواهد داشت.

تشخیص رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

پزشک به منظور تشخیص رشد بیش از حد باکتری های روده (SIBO)، ممکن است تست هایی برای بررسی رشد باکتری ها در روده کوچک، جذب چربی ضعیف یا سایر مشکلات احتمالی، تجویز کند.

آزمون های رایج رشد باکتریایی روده کوچک، عبارتند از:

  • آزمایش تنفساین نوع آزمایش غیر تهاجمی میزان هیدروژن یا متان را که نفس می کشید بعد از نوشیدن مخلوطی از گلوکز و آب اندازه گیری می کند. افزایش سریع هیدروژن یا متان در هوای بازدم می تواند بیانگر رشد باکتری در روده کوچک باشد. اگرچه این آزمایش به طور گسترده در دسترس است اما برای تشخیص رشد باکتری کمتر کاربرد دارد.
  • فرهنگ آسپیرات و مایعات روده کوچکدر حال حاضر این آزمایش استاندارد طلا برای رشد باکتری ها است. برای به دست آوردن نمونه مایعات روده کوچک، پزشکان یک لوله طولانی و انعطاف پذیر (آندوسکوپ) را به سمت پایین گلو و از طریق دستگاه گوارش فوقانی به روده کوچک بیمار منتقل می کنند. نمونه ای از مایع روده خارج و سپس در آزمایشگاه برای رشد باکتری ها آزمایش می شود.

علاوه بر این آزمایشات، پزشک آزمایش خون را برای جستجوی کمبود ویتامین یا آزمایش مدفوع برای آزمایش سوء جذب چربی تجویز می کند. در بعضی موارد، پزشک ممکن است آزمایش های تصویربرداری مانند اشعه ایکس، اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) را به منظور جستجوی ناهنجاری های ساختاری روده توصیه کند.

درمان رشد باکتریایی روده کوچک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

پزشکان SIBO را با هدف درمان بیماری زمینه ای معالجه می کنند.

درمان آنتی بیوتیکی

برای اکثر افراد، روش اولیه برای درمان رشد باکتری ها مصرف آنتی بیوتیک ها است. اگر درمان آنتی بیوتیکی مؤثر نباشد، آزمایش های جانبی انجام می شود. یک دوره کوتاه از آنتی بیوتیک ها اغلب باکتری های غیر طبیعی را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. اما با قطع آنتی بیوتیک، باکتری ها می توانند برگردند، بنابراین بیمار نیاز به درمان طولانی مدت با آنتی بیوتیک دارد. پزشک ممکن است آنتی بیوتیک های مختلف را برای جلوگیری از مقاومت باکتری ها تجویز کند. آنتی بیوتیک ها اکثر باکتری های روده، طبیعی و غیر طبیعی را از بین می برند. در نتیجه، آن ها می توانند منجر به بروز اسهال شوند. جابجایی بین داروهای مختلف می تواند به جلوگیری از بروز این مشکل کمک کند.

پشتیبانی تغذیه ای

اصلاح کمبودهای تغذیه ای بخش مهمی در درمان SIBO به خصوص در افرادی که وزن زیادی از دست داده آن و یا سوء تغذیه دارند، می باشد؛ اما صدمات ناشی از آن همیشه قابل برگشت نیست.

برخی گزینه های درمانی می توانند کمبودهای ویتامین را بهبود ببخشند، ناراحتی های روده را کاهش داده و به افزایش وزن کمک کند:

  • مکمل های غذاییافراد مبتلا به SIBO ممکن است نیاز به تزریق عضلانی ویتامین B-12 و همچنین ویتامین های خوراکی، کلسیم و مکمل های آهن داشته باشند.
  • رژیم بدون لاکتوزآسیب به روده کوچک می تواند منجر به کاهش توانایی هضم قند شیر (لاکتوز) شود. در این حالت، اجتناب از مصرف محصولات حاوی لاکتوز یا استفاده از داروهای لاکتاز که به هضم قند شیر کمک می کنند، بسیار مهم است. برخی از افراد مبتلا ممکن است ماست را تحمل کنند.

تغذیه برای مدیریت علائم

چند دستورالعمل در رژیم غذایی ممکن است به تسکین علائم SIBO کمک کند. باکتری های روده از کربوهیدرات ها تغذیه می کنند. به طور کلی، رژیم غذایی SIBO برای جلوگیری از رشد باکتریها میزان کربوهیدرات را محدود می کند. افراد ممکن است از رژیم هایی که کم غذاهای قابل تخمیر یا FODMAP باشد، بهره مند شوند. FODMAP کربوهیدراتهای با زنجیره کوتاه هستند که معمولاً در محصولات لبنی، غلات و میوه و سبزیجات خاصی وجود دارند. کاهش میزان مصرف این غذاها ممکن است علائم SIBO را برطرف کرده و به افراد در شناسایی غذاهایی که آنها را تحریک می کنند کمک کند.

غذاهای FODMAP شامل:

  • oligosaccharides: گندم، حبوبات، پیاز، مارچوبه
  • disaccharides (لاکتوز): شیر، ماست، کره، پنیرهای نرم
  • مونوساکاریدها (فروکتوز و گلوکز): میوه ها، عسل، غذاهای دارای قند اضافه شده است
  • پلیول ها: میوه هایی که دارای هسته هستند (به عنوان مثال، گیلاس و هلو)، سیب، قارچ، لوبیای سبز

رژیم غذایی ابتدایی گزینه دیگری برای مبتلایان به SIBO است. این یک رژیم غذایی مبتنی بر مایع است که پزشکان برای معالجه بیماری های گوارشی شدید از آن استفاده می کنند. این رژیم غذایی مواد مغذی را به روش هضم آسان تهیه می کند و باعث می شود بدن قبل از اینکه باکتری ها بتوانند از آنها تغذیه کنند، بیشتر آنها را جذب کنند. اگرچه رژیم ابتدایی امیدوار کننده به نظر می رسد، اما گران، پیچیده و پایدار نیست. در طول رژیم غذایی افراد مجاز به غذای جامد یا نوشیدنی های غیر از آب نیستند.  تغییرات مختلف رژیم غذایی بسته به علائم و نحوه واکنش به غذاهای خاص برای افراد مختلف موثر است. افرادی که SIBO دارند می توانند از پزشک یا متخصص تغذیه مشورت بگیرند تا بتوانند رژیم خود را متناسب با علائم خود تنظیم کنند.

آمادگی برای مراجعه به پزشک

رشد باکتریایی روده کوچک (SIBO) | پزشکت

اگر علائم و نشانه هایی دارید که نشان دهنه رشد زیاد باکتری های روده کوچک است (SIBO)، به پزشک مراجعه کنید. او بعد از ارزیابی اولیه، ممکن است شما را به پزشک متخصص در معالجه اختلالات گوارشی (متخصص گوارش) ارجاع دهد.

برای آمادگی بیشتر هنگام مراجعه به پزشک بهتر است لیستی از موارد زیر را یادداشت کنید و همراه داشته باشید:

  • علائمی که تجربه کرده اید از جمله زمان شروع و تغییرات آن ها با گذشت زمان
  • لیستی از تمام داروها، ویتامین ها و مکمل های مصرفی خود و دوزهای آن ها
  • اطلاعات کلیدی پزشکی خود را، از جمله سایر شرایطی که قبلا آن ها را تجربه کرده اید.
  • سوابق پزشکی، به خصوص اگر معده یا روده خود را جراحی کرده اید و یا سابقه هرگونه بیماری روده یا پرتودرمانی به شکم یا لگن
  • اطلاعات شخصی کلیدی، از جمله تغییرات اخیر یا عوامل استرس زا که در زندگی داشته اید. این عوامل می توانند با علائم گوارشی مرتبط باشند.

برخی از سؤالات اساسی که باید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

  • آیا کمبود ویتامین دارم؟
  • آیا باید مکمل های غذایی مصرف کنم؟
  • آیا باید در طولانی مدت دارو مصرف کنم؟
  • محتمل ترین علت بیماری من چیست؟
  • چه روش درمانی را پیشنهاد می کنید؟
  • آیا داروهایی که تجویز می کنید عوارض جانبی دارد؟
  • من بیماری دیگری دارم. چگونه می توانم این دو شرایط را در کنار هم مدیریت کنم؟
  • آیا تغییری در شیوه زندگی یا رژیم غذایی وجود دارد که در کاهش یا مدیریت علائم من موثر باشند؟
 پزشک ممکن است سوالات زیادی از بیمار بپرسد، از جمله:
  • علائم شما چیست؟
  • آیا تا به حال سنگ کلیه دیده اید؟
  • آیا سابقه بیماری کرون را دارید؟
  • آیا درد شکم مانند گرفتگی دارید؟
  • رژیم معمولی روزانه شما چیست؟
  • چه زمانی متوجه این علائم شدید؟
  • آیا تاکنون جراحی شکم انجام داده اید؟
  • آیا متوجه تغییر در مدفوع خود شده اید؟
  • آیا تا به حال مشکل لوزالمعده داشته اید؟
  • آیا علائم شما آمده و می روند یا تقریباً مشابه می مانند؟
  • آیا تابحال تابش پرتو درمانی به شکم یا لگن خود داشته اید؟
  • آیا درد به قسمت های دیگر شکم یا پشت تابیده می شود؟
  • آیا تا به حال به آلرژی غذایی یا عدم تحمل لاکتوز مبتلا شده اید؟
  • آیا سابقه خانوادگی در مورد اختلالات روده یا سرطان روده بزرگ دارید؟
  • چه داروهای مصرفی از جمله داروهای بدون نسخه، ویتامین ها، گیاهان و مکمل ها را مصرف می کنید؟

منبع:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/small-intestinal-bacterial-overgrowth/symptoms-causes/syc-20370168

چرا پزشکت ؟ چرا مشاوره آنلاین ؟

اپلیکیشن پزشکت با ارائه مشاوره آنلاین (تصویری، صوتی و نوشتاری) در هر مکان و در هر لحظه از شبانه روز این امکان را به شما می دهد تا با پزشکان و مشاورین معتبر و برتر ارتباط مستقیم برقرار نموده و در هر زمینه ای از حوزه های پزشکی و سلامت مشاوره دریافت کنید. پزشکت با ارائه بسته های آموزشی، دانش کلی جامعه (بیماران، دانشجویان پزشکی و ...) را در زمینه: پزشکی، آشنایی با بیماری ها و راه های درمان آن و سبک زندگی سالم را ارتقا می بخشد. شبکه اجتماعی پزشکت مرجعی رایگان بوده که به پزشکان و مشاورین و تمامی کاربران این امکان را می دهد اطلاعات روز پزشکی و سلامت را در قالب پست های ویدیویی و متن به اشتراک بگذارند و تعامل مستقیم با یکدیگر برقرار نمایند. مزیت دریافت مشاوره آنلاین از پزشکت عبارت است از: صرفه جویی در زمان و هزینه، برطرف شدن نگرانی های بیمار در لحظه و امکان مطرح نمودن مسائلی که بیمار به صورت حضوری بنا به دلایلی نمی تواند مطرح کند. برای دانلود اپلیکیشن پزشکت به استورهای معتبر مراجعه نمایید و جهت اطلاعات بیشتر به قسمت دریافت پزشکت در صفحه نخست سایت مراجعه نمایید.