پرش به محتوا
جوش صورت فقط به چربی پوست یا رعایت نکردن بهداشت مربوط نیست. این جوش ها زمانی ایجاد می شوند که منافذ پوست با چربی، سلول های مرده و سایر مواد مسدود شوند و التهاب شکل بگیرد؛ تغییرات هورمونی، ژنتیک، استرس و بعضی محصولات پوستی نیز می توانند در ایجاد یا تشدید آنها نقش داشته باشند. به همین دلیل، علت جوش صورت در همه افراد یکسان نیست و درمان آن هم باید متناسب با نوع و شدت جوش انتخاب شود.
خبر خوب این است که جوش صورت قابل کنترل و درمان است و لازم نیست هر جوشی را با روش های خانگی یا محصولات مختلف امتحان کنید. در این مقاله از پزشکت، ابتدا علت های اصلی ایجاد جوش و انواع آن را بررسی می کنیم، سپس به سراغ روش های موثر درمان و راه های جلوگیری از تشدید و باقی ماندن جای جوش می رویم.
علت ایجاد جوش صورت چیست؟
جوش صورت زمانی ایجاد می شود که فولیکول های مو و منافذ پوست با چربی طبیعی پوست (سبوم) و سلول های مرده مسدود شوند. این انسداد می تواند باعث تجمع مواد داخل فولیکول و ایجاد التهاب شود و در نهایت به شکل جوش های مختلف روی پوست ظاهر شود. شدت این التهاب تعیین می کند که جوش به صورت سرسیاه، سرسفید، قرمز، چرکی یا ضایعات عمقی تر دیده شود.
چه عواملی باعث جوش صورت می شوند؟
عوامل مختلفی می توانند زمینه ایجاد یا تشدید جوش صورت را فراهم کنند، اما مهم ترین آنها عبارتند از:
- تغییرات هورمونی: افزایش فعالیت هورمون های آندروژن می تواند تولید چربی پوست را بیشتر کند. به همین دلیل جوش در دوران بلوغ، برخی دوره های قاعدگی و بعضی اختلالات هورمونی شایع تر است.
- ژنتیک: اگر اعضای نزدیک خانواده سابقه آکنه داشته باشند، احتمال بروز جوش در فرد بیشتر می شود.
- استرس: استرس بخصوص استرس مزمن می تواند از طریق تغییرات هورمونی، جوش های موجود را تشدید کند.
- محصولات آرایشی و پوستی: محصولات چرب یا کومدوژنیک ممکن است منافذ را مسدود و جوش را بیشتر کنند.
- بعضی داروها: برخی داروها می توانند باعث ایجاد یا تشدید آکنه شوند.
- فشار و اصطکاک مداوم: تماس و اصطکاک وسایلی مانند کلاه، هدبند یا تجهیزات ورزشی در بعضی افراد می تواند باعث تشدید جوش شود.
- تغذیه: شواهدی وجود دارد که مصرف زیاد مواد غذایی با شاخص گلیسمی بالا و در برخی افراد مصرف لبنیات، به ویژه شیر کم چرب، ممکن است با افزایش آکنه در بزرگسالان ارتباط داشته باشد؛ با این حال، تغذیه تنها عامل ایجاد جوش نیست.
همچنین کثیف بودن پوست علت جوش صورت نیست و شستشوی خشن یا بیش از حد می تواند با تحریک پوست، وضعیت آکنه را بدتر کند.
انواع جوش صورت
بیشتر بخوانید: 6 مزیت دکتر آنلاین برای جوش و جای جوش
جوش صورت شکل های مختلفی دارد و تفاوت آنها بیشتر به میزان التهاب و عمق درگیری پوست مربوط می شود. بعضی جوش ها سطحی هستند و بیشتر به صورت گرفتگی منافذ دیده می شوند، در حالی که برخی دیگر در عمق پوست ایجاد می شوند و درد و التهاب بیشتری دارند.
جوش سرسیاه، سرسفید و جوش التهابی
جوش سرسیاه و سرسفید از شایع ترین انواع جوش هستند و هر دو در اثر بسته شدن منافذ ایجاد می شوند. در جوش سرسیاه، دهانه منفذ باز است و محتویات آن در تماس با هوا تیره می شود؛ اما در جوش سرسفید، منفذ بسته می ماند و به شکل برجستگی سفید یا همرنگ پوست دیده می شود. جوش های التهابی هم شامل پاپول و پوسچول هستند؛ پاپول معمولا به صورت برجستگی قرمز و ملتهب دیده می شود و پوسچول همان جوش چرکی است که مرکز سفید یا زرد دارد.
جوش زیر پوستی و کیستیک
گاهی التهاب در عمق بیشتری از پوست ایجاد می شود و جوش به شکل ندول یا کیست ظاهر می شود. ندول ها معمولا سفت، عمیق و دردناک هستند، در حالی که کیست ها ضایعات عمیق و معمولا حاوی چرک هستند. این نوع جوش ها نسبت به جوش های سطحی احتمال بیشتری برای ایجاد اسکار و جای جوش دارند و بهتر است در صورت شدید یا مکرر بودن، توسط متخصص پوست بررسی شوند.
جوش صورت چگونه درمان می شود؟
درمان جوش صورت به نوع و شدت آن بستگی دارد و یک روش واحد برای همه افراد مناسب نیست. در جوش های خفیف معمولا درمان های موضعی و مراقبت مناسب از پوست کافی است، اما جوش های شدید، عمقی یا مقاوم ممکن است به داروهای خوراکی و درمان تخصصی نیاز داشته باشند.
درمان موضعی جوش صورت
برای جوش های خفیف تا متوسط، موادی مانند بنزوئیل پراکسید، اسید سالیسیلیک، آزلائیک اسید و رتینوئیدهای موضعی مانند آداپالن از درمان های رایج هستند. این ترکیبات با کاهش التهاب، باز کردن منافذ و جلوگیری از ایجاد جوش های جدید به کنترل آکنه کمک می کنند.
درمان جوش های شدید و مقاوم
اگر جوش ها عمیق، دردناک، متعدد یا مقاوم به درمان های معمول باشند، بهتر است متخصص پوست آنها را بررسی کند. بسته به شرایط، ممکن است درمان هایی مانند آنتی بیوتیک خوراکی، درمان های هورمونی یا ایزوترتینوئین تجویز شود؛ این داروها نیاز به انتخاب و پایش پزشکی دارند و نباید خودسرانه مصرف شوند چون عوارض ایزوترتینوئین و دیگر داروها میتواند برای برخی از افراد نامناسب باشد.
آیا درمان خانگی جوش صورت موثر است؟
مراقبت خانگی می تواند به کنترل جوش های خفیف کمک کند، اما درمان های خانگی مانند خمیر دندان یا ترکیبات تحریک کننده راه حل مناسبی نیستند و ممکن است پوست را بیشتر تحریک کنند. شستشوی ملایم پوست، استفاده از مرطوب کننده غیر کومدوژنیک، پاک کردن آرایش قبل از خواب و دستکاری نکردن جوش ها از مراقبت های مفید هستند؛ اگر جوش ها بهبود پیدا نکردند یا جای جوش ایجاد می کنند، مراجعه به متخصص ضروری است.
چگونه از ایجاد دوباره جوش صورت جلوگیری کنیم؟
بیشتر بخوانید: چگونه جای جوش را از بین ببریم؟
برای کاهش احتمال برگشت جوش صورت، مراقبت منظم و ملایم از پوست اهمیت دارد. صورت را روزانه با شوینده ملایم بشویید، بعد از تعریق پوست را تمیز کنید و از محصولات آرایشی و مراقبتی مناسب استفاده کنید. همچنین جوش ها را فشار ندهید و تا حد امکان دست های خود را به صورت نزنید، چون دستکاری می تواند التهاب و احتمال ایجاد جای جوش را بیشتر کند.
اگر متوجه شدید عواملی مثل استرس، بعضی محصولات پوستی یا تغییرات هورمونی باعث تشدید جوش شما میشوند، کنترل آنها می تواند به کاهش عود کمک کند. در افرادی که جوش به طور مکرر برمی گردد، ادامه درمان نگهدارنده طبق نظر متخصص پوست نیز ممکن است برای جلوگیری از ایجاد جوش های جدید لازم باشد.
چه زمانی برای جوش صورت به متخصص پوست مراجعه کنیم؟
اگر جوش ها شدید، دردناک، عمقی یا مکرر هستند، بهتر است برای بررسی و درمان به متخصص پوست مراجعه کنید. همچنین اگر درمان های معمول و مراقبت های پوستی بعد از مدتی نتیجه ای نداشته اند، جوش ها جای زخم یا لک باقی می گذارند، یا آکنه به طور ناگهانی در بزرگسالی شروع شده است، معاینه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
در مواردی که جوش های شدید با علائم دیگری مانند نامنظم شدن قاعدگی یا افزایش موهای زائد همراه باشند، ممکن است بررسی عوامل هورمونی نیز لازم باشد. تشخیص علت و شروع درمان مناسب در مراحل اولیه می تواند به کنترل جوش و کاهش احتمال ایجاد اسکار کمک کند.
سخن آخر
بیشتر بخوانید: درمان سرفه خشک
جوش صورت معمولا نتیجه ترکیبی از انسداد منافذ، چربی پوست، التهاب و عوامل هورمونی است و برای همه افراد یک درمان یکسان ندارد. به همین دلیل، به جای دستکاری جوش ها یا امتحان کردن روش های مختلف و تحریک کننده، بهتر است نوع و شدت آکنه مشخص شود و درمان متناسب با آن انتخاب شود. اگر جوش ها شدید، دردناک، مکرر یا مقاوم به درمان هستند، مراجعه به متخصص پوست می تواند به کنترل بهتر آکنه و کاهش خطر باقی ماندن جای جوش کمک کند.
منبع: mayoclinic
