پرش به محتوا
آبله مرغان یکی از بیماری های ویروسی مسری است که بیشتر با دانه های قرمز و تاول های خارش دار روی پوست شناخته می شود. با این حال، اولین نشانه های آن همیشه با ظاهر شدن دانه ها شروع نمی شوند و ممکن است فرد ابتدا تب، سردرد، بی حالی و کاهش اشتها را تجربه کند. این بیماری در کودکان معمولا خفیف تر است، اما در بزرگسالان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی می تواند با عوارض جدی تری همراه باشد. شناخت علائم اولیه، آگاهی از مدت واگیرداری و رعایت مراقبت های لازم به کنترل بیماری و جلوگیری از انتقال آن به دیگران کمک می کند. با پزشکت همراه باشید.
آبله مرغان چیست و چگونه ایجاد می شود؟
آبله مرغان (Chickenpox) یک بیماری عفونی و مسری است که در اثر ابتلا به ویروس واریسلا زوستر (Varicella-Zoster Virus) ایجاد می شود. این ویروس پس از ورود به بدن تکثیر می شود و می تواند علائمی مانند تب، بی حالی و بثورات پوستی خارش دار به وجود بیاورد. مشخصه اصلی بیماری، ایجاد دانه هایی است که به تدریج به تاول های کوچک حاوی مایع تبدیل می شوند و در نهایت خشک شده و دلمه می بندند.
آبله مرغان بیشتر در کودکان دیده می شود، اما افرادی که قبلا به این بیماری مبتلا نشده اند یا واکسن آن را دریافت نکرده اند، در هر سنی ممکن است به آن دچار شوند. ابتلا به بیماری معمولا ایمنی طولانی مدت ایجاد می کند و احتمال ابتلای مجدد به آن کم است؛ با این حال، ویروس پس از بهبودی به طور کامل از بدن خارج نمی شود و در سلول های عصبی به حالت غیرفعال باقی می ماند.
فعال شدن مجدد این ویروس در سال های بعد می تواند باعث بیماری دیگری به نام زونا شود. زونا با آبله مرغان تفاوت دارد و معمولا به صورت بثورات دردناک و تاول دار در یک ناحیه از بدن ظاهر می شود.
اولین علائم آبله مرغان چیست؟
بیشتر بخوانید: آنفلوانزای نوع B چه علائمی دارد و چه فرقی با کرونا دارد؟
اولین علائم آبله مرغان معمولا بین ۱۰ تا ۲۱ روز پس از تماس با ویروس ظاهر می شوند. در بسیاری از افراد، نشانه های اولیه یک تا دو روز پیش از بروز بثورات پوستی شروع می شوند؛ البته در کودکان ممکن است دانه های پوستی اولین علامت قابل مشاهده بیماری باشند.
علائم اولیه آبله مرغان می توانند شامل موارد زیر باشند:
تب خفیف تا متوسط
احساس خستگی و بی حالی
سردرد
کاهش اشتها
احساس ناخوشی و ضعف عمومی
گاهی درد عضلانی و ناراحتی شکمی
پس از این مرحله، بثورات پوستی ظاهر می شوند و معمولا از ناحیه صورت، قفسه سینه و پشت شروع می شوند. سپس ممکن است به شکم، دست ها، پاها و پوست سر گسترش پیدا کنند. شدت علائم در همه افراد یکسان نیست و تعداد دانه ها نیز می تواند متفاوت باشد.
اولین نشانه های آبله مرغان در کودکان
در کودکان، بثورات پوستی اغلب اولین نشانه مشخص بیماری هستند و ممکن است پیش از آن تب یا بی حالی قابل توجهی وجود نداشته باشد. والدین معمولا ابتدا متوجه لکه های قرمز کوچکی روی شکم، پشت یا صورت کودک می شوند که طی مدت کوتاهی به تاول تبدیل می شوند.
خارش پوست یکی از شکایت های اصلی کودکان مبتلا به آبله مرغان است. خاراندن مداوم تاول ها می تواند باعث باز شدن ضایعات، ایجاد زخم و ورود باکتری به پوست شود. به همین دلیل کوتاه نگه داشتن ناخن ها، انتخاب لباس های نخی و خنک و جلوگیری از خاراندن پوست اهمیت زیادی دارد.
اگر کودک علاوه بر بثورات پوستی دچار تب طولانی، بی حالی شدید، اختلال در نوشیدن مایعات یا علائم غیرعادی شود، لازم است وضعیت او توسط پزشک بررسی شود.
علائم اولیه آبله مرغان در بزرگسالان
در بزرگسالان، آبله مرغان ممکن است با علائم عمومی شدیدتری نسبت به کودکان شروع شود. تب، سردرد، درد عضلانی، بی اشتهایی و خستگی از نشانه هایی هستند که ممکن است پیش از ظاهر شدن دانه های پوستی بروز کنند.
پس از شروع بثورات، تاول ها می توانند در قسمت های مختلف بدن گسترش پیدا کنند و خارش قابل توجهی ایجاد کنند. همچنین احتمال بروز عوارضی مانند ذات الریه در بزرگسالان بیشتر است. به همین دلیل، افراد بزرگسالی که احتمال می دهند به آبله مرغان مبتلا شده اند، بهتر است برای ارزیابی وضعیت خود با پزشک مشورت کنند.
دانه های آبله مرغان چه شکلی هستند و چگونه تغییر می کنند؟
بیشتر بخوانید: طاعون چیست و چه علائمی دارد؟
دانه های آبله مرغان ظاهر مشخصی دارند و در طول بیماری چند مرحله را پشت سر می گذارند. این ضایعات معمولا به صورت لکه های کوچک قرمز شروع می شوند و سپس برجسته شده و به تاول های حاوی مایع تبدیل می شوند. در ادامه، تاول ها خشک می شوند و دلمه روی آنها شکل می گیرد.
یکی از ویژگی های مهم آبله مرغان این است که دانه ها معمولا به صورت مرحله ای ظاهر می شوند. به همین دلیل ممکن است در یک زمان، روی پوست فرد هم لکه های تازه، هم تاول های پر از مایع و هم ضایعات خشک شده دیده شوند.
مرحله اول؛ لکه های قرمز روی پوست
در ابتدا، لکه های کوچک و قرمزی روی پوست ظاهر می شوند. این لکه ها ممکن است شبیه گزش حشرات یا جوش های معمولی به نظر برسند و در قسمت هایی مانند صورت، شکم، پشت و قفسه سینه دیده شوند.
تعداد لکه ها به تدریج افزایش پیدا می کند و ممکن است در نواحی مختلف بدن پراکنده شوند. در این مرحله، خارش پوست نیز می تواند آغاز شود.
مرحله دوم؛ ایجاد تاول های حاوی مایع
پس از ظاهر شدن لکه های قرمز، برجستگی های کوچکی روی آنها ایجاد می شود که به تاول های ظریف حاوی مایع شفاف تبدیل می شوند. این تاول ها معمولا خارش زیادی دارند و ممکن است در نواحی مختلف بدن، از جمله پوست سر و داخل دهان، ظاهر شوند.
تاول ها بسیار حساس هستند و خاراندن یا کندن آنها می تواند باعث باز شدن پوست و افزایش احتمال عفونت شود. به همین دلیل بهتر است ضایعات دستکاری نشوند.
مرحله سوم؛ خشک شدن تاول ها و تشکیل دلمه
در مرحله پایانی، مایع داخل تاول ها خشک می شود و روی ضایعات پوستی دلمه تشکیل می شود. این روند به تدریج اتفاق می افتد و ممکن است در حالی که بعضی تاول ها خشک شده اند، ضایعات جدیدی همچنان ظاهر شوند.
پس از خشک شدن تمام ضایعات، خطر انتقال بیماری به میزان زیادی کاهش پیدا می کند. دلمه ها نیز به مرور جدا می شوند، اما کندن آنها ممکن است باعث باقی ماندن جای زخم شود.
آبله مرغان چگونه منتقل می شود؟
ویروس واریسلا زوستر قدرت انتقال بالایی دارد و به راحتی از فرد مبتلا به افراد مستعد منتقل می شود. مهم ترین راه انتقال آن، تماس با ذرات تنفسی و ترشحات فرد بیمار و همچنین تماس مستقیم با مایع داخل تاول هاست.
از جمله راه های انتقال آبله مرغان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
قرار گرفتن در فضای مشترک با فرد مبتلا و تنفس ذرات آلوده منتشرشده هنگام سرفه، عطسه یا صحبت کردن
تماس مستقیم با مایع داخل تاول های پوستی
تماس نزدیک و طولانی با فرد آلوده
تماس با ضایعات فعال زونا در افرادی که قبلا به آبله مرغان مبتلا نشده اند
آبله مرغان از طریق تماس با فرد مبتلا به زونا نیز قابل انتقال است، اما فردی که برای اولین بار ویروس را دریافت می کند، به آبله مرغان مبتلا می شود، نه زونا.
دوره نهفتگی آبله مرغان چقدر است؟
دوره نهفتگی آبله مرغان به فاصله زمانی بین ورود ویروس به بدن و ظاهر شدن اولین علائم گفته می شود. این مدت معمولا بین ۱۰ تا ۲۱ روز است و به طور متوسط حدود ۱۴ تا ۱۶ روز طول می کشد.
در این بازه ممکن است فرد هیچ علامت مشخصی نداشته باشد، اما پس از پایان دوره نهفتگی، علائم اولیه و سپس بثورات پوستی ظاهر می شوند. بنابراین اگر فردی با بیمار مبتلا تماس داشته باشد، لازم است در هفته های بعد نسبت به بروز نشانه های بیماری هوشیار باشد.
آبله مرغان چند روز واگیردار است؟
فرد مبتلا به آبله مرغان معمولا از یک تا دو روز پیش از ظاهر شدن دانه های پوستی می تواند ویروس را به دیگران منتقل کند. این قابلیت انتقال تا زمانی ادامه دارد که تمام ضایعات پوستی خشک شده و دلمه ببندند.
این مرحله معمولا حدود پنج تا هفت روز پس از شروع بثورات طول می کشد، اما ممکن است در برخی افراد بیشتر شود. بنابراین نمی توان صرفا با گذشت چند روز از شروع بیماری، پایان واگیرداری را قطعی دانست.
کودکان مبتلا باید تا زمان خشک شدن تمام تاول ها و تشکیل دلمه از رفتن به مدرسه یا مهدکودک خودداری کنند. بزرگسالان نیز باید در این مدت از حضور در محل کار و تماس نزدیک با افراد مستعد ابتلا پرهیز کنند.
افرادی که واکسن آبله مرغان دریافت کرده اند، ممکن است در صورت ابتلا بثورات خفیف تری داشته باشند و همه ضایعات آنها به تاول یا دلمه تبدیل نشود. در این شرایط، یکی از معیارهای پایان واگیرداری، ظاهر نشدن ضایعه جدید طی ۲۴ ساعت است.
آبله مرغان در کودکان و بزرگسالان چه تفاوتی دارد؟
آبله مرغان در تمام سنین ایجاد می شود، اما شدت علائم و احتمال بروز عوارض در گروه های مختلف یکسان نیست. کودکان سالم معمولا بیماری خفیف تری را تجربه می کنند، در حالی که ابتلا در بزرگسالان می تواند با تب شدیدتر، بثورات گسترده تر و احتمال بیشتر عوارض همراه باشد.
آبله مرغان در کودکان
بیشتر موارد آبله مرغان در کودکان با بثورات خارش دار و گاهی تب همراه است. تعداد دانه ها می تواند از چند ضایعه محدود تا صدها تاول در قسمت های مختلف بدن متغیر باشد. در بیشتر کودکان سالم، بیماری بدون نیاز به درمان ضدویروسی اختصاصی و با مراقبت حمایتی بهبود پیدا می کند.
با این حال، والدین باید به میزان مصرف مایعات، وضعیت عمومی کودک و تغییرات ضایعات پوستی توجه کنند. تب بالا یا طولانی، خواب آلودگی غیرمعمول، کاهش ادرار، تنفس دشوار یا قرمزی و درد شدید اطراف تاول ها از نشانه هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
در صورتی که کودک به آبله مرغان مبتلا شده است، ارزیابی وضعیت او توسط پزشک متخصص کودکان می تواند به انتخاب روش مناسب مراقبت و تشخیص زودهنگام عوارض کمک کند.
آبله مرغان در بزرگسالان
آبله مرغان در بزرگسالان معمولا با علائم عمومی شدیدتری همراه است. تب، سردرد و درد عضلانی ممکن است پیش از بثورات ظاهر شوند و ضایعات پوستی نیز در برخی افراد گسترده تر باشند.
یکی از عوارض مهم این بیماری در بزرگسالان، ذات الریه ناشی از ویروس است که می تواند با سرفه، تب و تنگی نفس همراه باشد. همچنین احتمال بروز عفونت های پوستی و سایر عوارض در این گروه وجود دارد.
افرادی که در سنین بزرگسالی برای اولین بار به آبله مرغان مبتلا می شوند، بهتر است برای بررسی شرایط بیماری و نیاز احتمالی به داروهای ضدویروس با متخصص بیماری های عفونی مشورت کنند.
آبله مرغان در زنان باردار
ابتلا به آبله مرغان در دوران بارداری اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا ممکن است برای مادر و جنین خطراتی ایجاد کند. در زنان باردار، احتمال بروز عوارضی مانند ذات الریه بیشتر است و بسته به زمان ابتلا، ویروس می تواند بر سلامت جنین نیز اثر بگذارد.
اگر مادر در نیمه اول بارداری به آبله مرغان مبتلا شود، در موارد نادر احتمال بروز سندرم واریسلای مادرزادی وجود دارد. این وضعیت ممکن است با مشکلات پوستی، چشمی، اندام ها یا سیستم عصبی جنین همراه باشد. ابتلا در روزهای نزدیک به زایمان نیز می تواند خطر عفونت شدید نوزاد را افزایش دهد.
زنان بارداری که با فرد مبتلا تماس داشته اند یا علائم بیماری را تجربه می کنند، باید بدون معطلی با پزشک یا متخصص زنان و زایمان مشورت کنند. نباید برای ظاهر شدن دانه ها منتظر بمانند؛ زیرا در افراد پرخطر ممکن است اقدامات پیشگیرانه پس از تماس اهمیت داشته باشد.
آبله مرغان چگونه تشخیص داده می شود؟
بیشتر بخوانید: آلرژی پاییزی چیست و چه تفاوتی با سرماخوردگی دارد؟
تشخیص آبله مرغان در بیشتر موارد با بررسی ظاهر بثورات پوستی، نحوه گسترش آنها و علائم همراه انجام می شود. وجود تاول های خارش دار در مراحل مختلف رشد، به ویژه در صورت و تنه، یکی از نشانه های مهم تشخیصی است.
پزشک در ارزیابی بیمار درباره زمان شروع تب و بثورات، تماس اخیر با فرد مبتلا، سابقه واکسیناسیون و ابتلای قبلی به آبله مرغان سوال می کند. در موارد معمول، معاینه بالینی برای تشخیص کافی است و نیازی به آزمایش اختصاصی وجود ندارد.
با این حال، در شرایطی که ظاهر ضایعات غیرمعمول باشد، بیمار واکسینه شده باشد یا تشخیص قطعی اهمیت ویژه ای داشته باشد، ممکن است آزمایش هایی مانند PCR برای شناسایی ویروس واریسلا زوستر درخواست شوند. این آزمایش می تواند وجود ماده ژنتیکی ویروس را در نمونه گرفته شده از ضایعه پوستی بررسی کند.
آبله مرغان ممکن است با بعضی بیماری های پوستی و عفونی دیگر اشتباه گرفته شود. گزش حشرات، برخی عفونت های ویروسی، زردزخم و بیماری های تاول دار پوستی می توانند ظاهری مشابه داشته باشند. به همین دلیل، تشخیص قطعی صرفا بر اساس مشاهده چند دانه پوستی امکان پذیر نیست.
درمان آبله مرغان چیست؟
درمان آبله مرغان به سن بیمار، شدت علائم، وضعیت سیستم ایمنی و وجود عوامل خطر بستگی دارد. در بیشتر کودکان سالم، بیماری به مرور و بدون نیاز به داروی ضدویروس بهبود پیدا می کند. در این شرایط، هدف اصلی درمان کاهش تب و خارش، تامین مایعات مورد نیاز بدن و جلوگیری از عفونت ضایعات پوستی است.
در برخی بیماران، به ویژه بزرگسالان، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و کسانی که احتمال بروز عوارض در آنها بیشتر است، پزشک ممکن است داروهای ضدویروس تجویز کند. انتخاب دارو و زمان شروع آن باید با ارزیابی پزشکی انجام شود.
داروهای مورد استفاده برای درمان آبله مرغان
داروهای مورد استفاده در آبله مرغان با توجه به نوع علامت و شرایط بیمار انتخاب می شوند. برخی از گزینه های درمانی عبارت اند از:
استامینوفن: برای کاهش تب و تسکین درد استفاده می شود. مقدار مصرف باید متناسب با سن و وزن بیمار باشد.
داروهای ضدخارش: برخی داروهای آنتی هیستامین ممکن است با تجویز پزشک یا مشورت داروساز برای کاهش خارش استفاده شوند.
لوسیون ها و فرآورده های تسکین دهنده پوست: محصولاتی مانند لوسیون کالامین می توانند به کاهش احساس خارش کمک کنند.
داروهای ضدویروس: داروهایی مانند آسیکلوویر در برخی بیماران پرخطر یا مبتلا به موارد شدیدتر بیماری تجویز می شوند.
نکته مهم این است که داروهای ضدویروس برای تمام مبتلایان ضروری نیستند. اثربخشی آنها به زمان شروع درمان نیز وابسته است و معمولا شروع مصرف در ۲۴ ساعت نخست پس از ظاهر شدن بثورات اهمیت بیشتری دارد.
چه زمانی داروی ضدویروس تجویز می شود؟
داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر با هدف محدود کردن تکثیر ویروس و کاهش شدت بیماری در برخی بیماران استفاده می شوند. این داروها ممکن است برای افراد بالای ۱۲ سال، بزرگسالان، مبتلایان به بیماری های مزمن پوستی یا ریوی، افرادی که داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی مصرف می کنند و بیماران دارای نقص ایمنی در نظر گرفته شوند.
در زنان باردار نیز تصمیم گیری درباره درمان ضدویروسی باید با توجه به سن بارداری، زمان شروع علائم و وضعیت مادر انجام شود. این گروه نباید بدون ارزیابی پزشک اقدام به مصرف خودسرانه دارو کنند.
آسیکلوویر ویروس را به طور کامل از بدن حذف نمی کند، اما در صورت تجویز به موقع می تواند شدت و مدت برخی علائم را کاهش دهد. نوع دارو، مقدار مصرف و طول دوره درمان باید توسط پزشک مشخص شود.
برای تب و درد ناشی از آبله مرغان چه باید کرد؟
برای کنترل تب و ناراحتی ناشی از آبله مرغان، استامینوفن معمولا یکی از گزینه های مورد استفاده است. مصرف مایعات کافی، استراحت و پوشیدن لباس های سبک نیز می توانند به کاهش احساس ناخوشی کمک کنند.
مصرف آسپرین در کودکان و نوجوانان مبتلا به آبله مرغان ممنوع است؛ زیرا می تواند خطر بروز سندرم ری را افزایش دهد. این سندرم یک عارضه نادر اما جدی است که ممکن است به کبد و مغز آسیب برساند.
همچنین مصرف ایبوپروفن در آبله مرغان توصیه نمی شود، مگر اینکه پزشک با توجه به شرایط بیمار آن را ضروری بداند؛ زیرا مصرف آن با افزایش نگرانی درباره عفونت های شدید پوست و بافت نرم همراه بوده است.
مراقبت های لازم در خانه برای بیمار مبتلا به آبله مرغان
مراقبت خانگی بخش مهمی از روند بهبودی آبله مرغان است. از آنجا که خارش و تاول های پوستی می توانند باعث ناراحتی بیمار شوند، رعایت چند نکته ساده به کاهش علائم و جلوگیری از عوارض کمک می کند.
بیمار باید در طول دوره واگیرداری در خانه بماند، استراحت کافی داشته باشد و از تماس نزدیک با نوزادان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی خودداری کند. همچنین بهتر است وسایل شخصی مانند حوله، لباس و ملحفه با دیگران مشترک نباشند.
چگونه خارش آبله مرغان را کاهش دهیم؟
خارش ناشی از آبله مرغان ممکن است شدید باشد و خواب و فعالیت روزانه بیمار را مختل کند. خاراندن تاول ها علاوه بر آسیب به پوست، احتمال عفونت باکتریایی و باقی ماندن جای زخم را افزایش می دهد.
برای کاهش خارش می توان اقدامات زیر را انجام داد:
استفاده از کمپرس خنک و مرطوب روی نواحی خارش دار
استفاده از لوسیون کالامین یا فرآورده های تسکین دهنده مناسب پوست
پوشیدن لباس های نخی، گشاد و سبک
کوتاه نگه داشتن ناخن ها برای جلوگیری از آسیب هنگام خاراندن
استفاده از دستکش نخی برای کودکان خردسال هنگام خواب، در صورت نیاز
مشورت با پزشک یا داروساز درباره مصرف داروهای ضدخارش
اگر خارش با قرمزی شدید، تورم، درد یا ترشح چرکی همراه شود، احتمال عفونت پوستی مطرح است و باید توسط پزشک بررسی شود.
حمام کردن در زمان ابتلا به آبله مرغان
حمام کردن در زمان ابتلا به آبله مرغان ممنوع نیست و حتی می تواند به کاهش خارش و پاکیزه نگه داشتن پوست کمک کند. بهتر است بیمار از آب خنک یا ولرم استفاده کند و مدت حمام طولانی نباشد.
پس از حمام، پوست باید با حوله نرم و به آرامی خشک شود. کشیدن حوله روی تاول ها یا استفاده از لیف زبر می تواند باعث باز شدن ضایعات شود. همچنین بهتر است از صابون ها و شوینده های معطر و تحریک کننده استفاده نشود.
تمیز نگه داشتن پوست اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تاول های باز شده ممکن است در صورت رعایت نکردن بهداشت، دچار عفونت باکتریایی شوند.
تغذیه مناسب در دوران بیماری
تغذیه مناسب در زمان ابتلا به آبله مرغان به تامین انرژی و حفظ آب بدن کمک می کند. بیمار باید در طول روز مایعات کافی بنوشد و در صورت کاهش اشتها، وعده های غذایی سبک و کوچک دریافت کند.
مصرف آب، سوپ، آبمیوه طبیعی و غذاهای نرم می تواند برای بیمار مفید باشد. اگر تاول هایی در داخل دهان ایجاد شده باشند، غذاهای نرم و خنک معمولا بهتر تحمل می شوند. در مقابل، خوراکی های تند، ترش، شور یا بسیار داغ ممکن است ضایعات دهانی را تحریک کنند.
هیچ رژیم غذایی خاصی برای درمان مستقیم آبله مرغان وجود ندارد و مصرف غذاهای متنوع و متعادل برای حفظ وضعیت عمومی بدن کافی است.
چگونه از عفونی شدن تاول ها جلوگیری کنیم؟
یکی از عوارض احتمالی آبله مرغان، عفونت باکتریایی ضایعات پوستی است. باکتری ها می توانند از طریق خراش ها و زخم های ایجادشده روی پوست وارد بدن شوند و باعث التهاب و عفونت شوند.
برای کاهش این خطر، بهتر است تاول ها دستکاری یا تخلیه نشوند و بیمار از خاراندن پوست خودداری کند. شستن دست ها با آب و صابون، تمیز نگه داشتن ناخن ها و استفاده از لباس های تمیز نیز اهمیت دارد.
در صورتی که اطراف تاول ها به شکل غیرمعمول قرمز، گرم، متورم یا دردناک شود یا ترشح چرکی ایجاد شود، باید احتمال عفونت بررسی شود.
چه کارهایی در زمان ابتلا به آبله مرغان ممنوع است؟
برخی رفتارها می توانند روند بهبودی را دشوارتر کنند یا احتمال بروز عوارض را افزایش دهند. مهم ترین مواردی که باید از آنها پرهیز شود عبارت اند از:
خاراندن و کندن تاول ها یا دلمه ها
مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک یا داروهای ضدویروس
دادن آسپرین به کودکان و نوجوانان مبتلا
مصرف ایبوپروفن بدون توصیه پزشک
استفاده از شوینده ها و مواد تحریک کننده پوست
حضور در مدرسه، محل کار یا مکان های عمومی پیش از پایان واگیرداری
تماس نزدیک با افراد پرخطر، به ویژه زنان باردار و نوزادان
رعایت این موارد به کاهش احتمال عفونت پوستی، انتقال ویروس و ایجاد جای زخم کمک می کند.
عوارض احتمالی آبله مرغان چیست؟
آبله مرغان در بیشتر افراد سالم بدون مشکل جدی بهبود پیدا می کند، اما گاهی ممکن است عوارضی ایجاد کند که به مراقبت پزشکی نیاز دارند. احتمال بروز این عوارض در بزرگسالان، زنان باردار، نوزادان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر است.
مهم ترین عوارض احتمالی آبله مرغان عبارت اند از:
عفونت باکتریایی پوست
عفونت باکتریایی پوست از عوارض نسبتا شایع آبله مرغان، به ویژه در کودکان است. این مشکل معمولا زمانی ایجاد می شود که فرد تاول ها را بخاراند و باکتری ها از طریق پوست آسیب دیده وارد بافت های زیرین شوند.
قرمزی و تورم اطراف ضایعات، افزایش درد، گرم شدن پوست و ترشح چرکی از نشانه های احتمالی این عارضه هستند. در صورت مشاهده چنین علائمی باید بیمار معاینه شود؛ زیرا برخی عفونت های پوستی به درمان آنتی بیوتیکی نیاز دارند.
ذات الریه
ذات الریه یا پنومونی یکی از عوارض جدی آبله مرغان است که بیشتر در بزرگسالان دیده می شود. این عارضه به دلیل درگیری بافت ریه با ویروس ایجاد می شود و ممکن است با سرفه، تب، درد قفسه سینه و تنگی نفس همراه باشد.
افرادی که دچار مشکلات تنفسی می شوند یا پس از شروع آبله مرغان با افزایش سرفه و دشواری در تنفس مواجه هستند، باید سریع ارزیابی پزشکی شوند.
التهاب مغز و مشکلات عصبی
در موارد نادر، ویروس آبله مرغان می تواند باعث التهاب مغز یا مخچه شود. این عارضه ممکن است با سردرد شدید، اختلال تعادل، گیجی، خواب آلودگی غیرمعمول، تشنج یا تغییر سطح هوشیاری همراه باشد.
بروز هر یک از این نشانه ها نیازمند بررسی فوری پزشکی است. التهاب مغز از عوارضی نیست که بتوان آن را با مراقبت خانگی کنترل کرد.
چه زمانی برای آبله مرغان باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه بیشتر موارد آبله مرغان با مراقبت در خانه بهبود پیدا می کنند، اما بعضی علائم نشان می دهند که بیمار به ارزیابی پزشکی نیاز دارد. همچنین برخی افراد به دلیل شرایط جسمی خود در معرض خطر بیشتری قرار دارند و بهتر است از همان ابتدای بیماری با پزشک مشورت کنند.
در شرایط زیر مراجعه به پزشک اهمیت دارد:
تب بالا یا تبی که برای مدت طولانی ادامه پیدا می کند.
قرمزی، تورم، درد یا ترشح چرکی در اطراف تاول ها.
سردرد شدید یا مداوم.
خواب آلودگی غیرعادی، گیجی یا اختلال در تعادل.
سرفه شدید، درد قفسه سینه یا تنگی نفس.
استفراغ مداوم یا نشانه های کم آبی بدن.
گسترش سریع ضایعات یا بدتر شدن وضعیت عمومی بیمار.
تنگی نفس، تشنج، کاهش سطح هوشیاری و گیجی شدید از علائم هشدار هستند و به ارزیابی اورژانسی نیاز دارند.
افراد دارای نقص سیستم ایمنی، بیماران تحت شیمی درمانی، مصرف کنندگان داروهای سرکوب کننده ایمنی و زنان باردار نیز نباید برای دریافت راهنمایی پزشکی منتظر تشدید علائم بمانند. در صورت مشاهده نشانه های مشکوک، مشاوره با پزشک عمومی می تواند نقطه شروع مناسبی برای ارزیابی اولیه و تعیین مسیر درمان باشد؛ البته در شرایط اورژانسی باید مستقیما به مراکز درمانی مراجعه کرد.
چگونه از ابتلا به آبله مرغان پیشگیری کنیم؟
مهم ترین راه پیشگیری از آبله مرغان، واکسیناسیون و جلوگیری از تماس نزدیک با افراد مبتلا است. از آنجا که ویروس قدرت انتقال بالایی دارد، رعایت نکات بهداشتی به تنهایی همیشه برای جلوگیری از ابتلا کافی نیست؛ به همین دلیل واکسن نقش مهمی در کاهش احتمال بیماری و عوارض آن دارد.
واکسن آبله مرغان
واکسن آبله مرغان با تحریک سیستم ایمنی بدن، احتمال ابتلا به بیماری و شدت علائم آن را کاهش می دهد. افرادی که قبلا به آبله مرغان مبتلا نشده اند و سابقه واکسیناسیون ندارند، می توانند با توجه به سن، وضعیت سلامت و دستورالعمل های واکسیناسیون کشور درباره دریافت واکسن با پزشک مشورت کنند.
در بسیاری از برنامه های واکسیناسیون، برای ایجاد محافظت بهتر دو نوبت واکسن در نظر گرفته می شود. افرادی که دو دوز واکسن دریافت کرده اند نیز در صورت ابتلا معمولا علائم خفیف تری خواهند داشت.
البته واکسن آبله مرغان از نوع زنده تضعیف شده است و برای برخی افراد، از جمله زنان باردار و افراد دارای نقص ایمنی شدید، مناسب نیست. بنابراین تصمیم گیری درباره تزریق آن باید با توجه به شرایط فرد انجام شود. همچنین اگر فرد در معرض تماس با بیمار مبتلا قرار گرفته باشد، باید درباره اقدامات پیشگیرانه پس از تماس با پزشک مشورت کند.
پیشگیری از انتقال بیماری به اعضای خانواده
اگر یکی از اعضای خانواده به آبله مرغان مبتلا شده باشد، رعایت نکات زیر می تواند به کاهش احتمال انتقال بیماری کمک کند:
بیمار تا زمان خشک شدن تمام ضایعات پوستی در خانه بماند.
تماس نزدیک با نوزادان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی محدود شود.
وسایل شخصی مانند حوله، لباس و ملحفه با دیگران مشترک نباشند.
دست ها به طور مرتب با آب و صابون شسته شوند.
محیط خانه تهویه مناسبی داشته باشد.
لباس ها و ملحفه های بیمار به صورت منظم شسته شوند.
اگر فردی که قبلا به آبله مرغان مبتلا نشده یا واکسن دریافت نکرده است با بیمار تماس داشته باشد، بهتر است درباره نیاز به واکسن یا سایر اقدامات پیشگیرانه با پزشک مشورت کند. این موضوع برای افراد پرخطر اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا در برخی شرایط، اقدامات پیشگیرانه باید در فاصله زمانی مشخصی پس از تماس انجام شوند.
سخن پایانی
بیشتر بخوانید: تیرزپاتاید چیست؟ عوارض و نکات مهم
آبله مرغان یک بیماری ویروسی مسری است که معمولا با تب، بی حالی و بثورات پوستی خارش دار همراه می شود. بیشتر افراد، به ویژه کودکان سالم، با مراقبت مناسب در خانه بهبود پیدا می کنند؛ اما ابتلا در بزرگسالان، زنان باردار، نوزادان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی می تواند خطرناک تر باشد.
شناخت اولین علائم، رعایت اصول بهداشتی، جلوگیری از خاراندن تاول ها و پرهیز از تماس با افراد آسیب پذیر، نقش مهمی در کنترل بیماری دارند. همچنین در صورت مشاهده علائم هشدار یا قرار گرفتن در گروه های پرخطر، ارزیابی پزشکی را نباید به تعویق انداخت.
واکسیناسیون نیز یکی از موثرترین راه های پیشگیری از آبله مرغان و کاهش احتمال بروز موارد شدید بیماری است.
منبع: nhs.uk
