پاراکلینیک

آزمایش گاز های خون

آزمایش های گاز خون چیست؟

آزمایش های گاز خون میزان اکسیژن و دی اکسید کربن خون را اندازه گیری می کند. همچنین ممکن است برای تعیین PH خون یا میزان اسیدی بودن آن استفاده شود. این آزمایش معمولاً به عنوان آنالیز گاز خون یا آزمایش گاز خون شریانی (ABG) شناخته می شود. گلبول های قرمز شما اکسیژن و دی اکسید کربن را در سراسر بدن شما انتقال می دهند. اینها به عنوان گازهای خون شناخته می شوند. همانطور که خون از ریه های شما عبور می کند، اکسیژن به داخل خون جریان می یابد در حالی که دی اکسید کربن از خون به داخل ریه ها جریان می یابد. آزمایش گاز خون می تواند تعیین کند که ریه های شما تا چه حد قادر به انتقال اکسیژن به خون و حذف دی اکسید کربن از خون هستند.

عدم تعادل در سطح اکسیژن، دی اکسید کربن و pH خون شما می تواند نشان دهنده وجود برخی شرایط پزشکی باشد، از جمله:

  • خونریزی
  • شوکه شدن
  • نارسایی کلیه
  • نارسایی قلبی
  • دیابت کنترل نشده
  • مسمومیت شیمیایی
  • مصرف بیش از حد مواد مخدر

هنگامی که علائم هر یک از این شرایط فوق را نشان می دهید، پزشک ممکن است آزمایش گاز خون را تجویز کند. این آزمایش نیاز به جمع آوری مقدار کمی خون از شریان دارد. این یک روش ایمن و ساده است که تنها چند دقیقه طول می کشد تا تکمیل شود.

چرا آزمایش گاز خون انجام می شود؟

آزمایش گاز خون اندازه گیری دقیقی از سطح اکسیژن و دی اکسید کربن در بدن شما را فراهم می کند. این می تواند به پزشک کمک کند تا تشخیص دهد که ریه ها و کلیه ها چقدر خوب کار می کنند. این آزمایشی است که بیشتر در محیط بیمارستان برای تعیین مدیریت بیماران مبتلا به بیماری حاد استفاده می شود. نقش مهمی در مراقبت های اولیه ندارد، اما ممکن است در آزمایشگاه یا کلینیک عملکرد ریوی استفاده شود. اگر علائم عدم تعادل اکسیژن، دی اکسید کربن یا pH را نشان می دهید، ممکن است پزشک آزمایش گاز خون را تجویز کند. علائم می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • گیجی
  • حالت تهوع
  • تنگی نفس
  • مشکل در تنفس

این علائم ممکن است نشانه‌ای از برخی شرایط پزشکی از جمله آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) باشد.

نوشته های مشابه

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

پزشک شما همچنین ممکن است آزمایش گاز خون را در صورت مشکوک بودن شما به یکی از شرایط زیر تجویز کند:

  • بیماری ریه
  • ناراحتی کلیوی
  • بیماری متابولیک
  • صدمات سر یا گردن که بر تنفس تأثیر می گذارد

شناسایی عدم تعادل در pH و سطح گاز خون نیز می تواند به پزشک کمک کند تا درمان را برای برخی شرایط مانند بیماری های ریوی و کلیوی نظارت کند.

آزمایش گاز خون اغلب همراه با سایر آزمایش‌ها، مانند آزمایش قند خون برای بررسی سطح قند خون و آزمایش خون کراتینین برای ارزیابی عملکرد کلیه تجویز می‌شود.

خطرات آزمایش گاز خون چیست؟

آزمایش گاز های خون | پزشکت

از آنجایی که آزمایش گاز خون به نمونه خون زیادی نیاز ندارد، این یک روش کم خطر در نظر گرفته می شود. با این حال، همیشه باید به پزشک خود در مورد شرایط پزشکی موجود که ممکن است باعث خونریزی شما بیشتر از حد انتظار شود، اطلاع دهید. همچنین باید به آنها بگویید که آیا از داروهای بدون نسخه یا نسخه ای مانند رقیق کننده های خون استفاده می کنید که ممکن است بر خونریزی شما تأثیر بگذارد.

عوارض جانبی احتمالی مرتبط با آزمایش گاز خون عبارتند از:

  • احساس ضعف
  • عفونت در محل سوراخ
  • خون در زیر پوست جمع می شود.
  • خونریزی یا کبودی در محل سوراخ

اگر عوارض جانبی غیر منتظره یا طولانی مدت را تجربه کردید به پزشک خود اطلاع دهید.

 آزمایش گاز خون چگونه انجام می شود؟

آزمایش گاز خون به جمع آوری نمونه کوچکی از خون نیاز دارد. اگر در حال حاضر در بیمارستان بستری هستید، می توان خون شریانی را از یک سرخرگ در مچ دست، بازو، یا کشاله ران یا خط شریانی از قبل موجود دریافت کرد. نمونه گاز خون نیز می‌تواند وریدی باشد. یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی ابتدا محل تزریق را با یک ماده ضد عفونی کننده استریل می کند. هنگامی که یک سرخرگ را پیدا کردند، یک سوزن را در شریان فرو می‌کنند و خون می‌گیرند. هنگامی که سوزن وارد می شود ممکن است احساس سوزش خفیفی داشته باشید. شریان ها لایه های ماهیچه ای صاف بیشتری نسبت به وریدها دارند و برخی ممکن است آزمایش گاز خون شریانی را دردناک تر از خون گیری از ورید بدانند.

پس از برداشتن سوزن، تکنسین فشار را برای چند دقیقه قبل از گذاشتن بانداژ روی زخم سوراخ شده نگه می دارد. سپس نمونه خون توسط یک دستگاه قابل حمل یا در آزمایشگاه در محل آنالیز می شود. نمونه باید در عرض 10 دقیقه پس از انجام عمل تجزیه و تحلیل شود تا از نتیجه آزمایش دقیق اطمینان حاصل شود.

تفسیر نتایج آزمایش گاز خون

آزمایش گاز های خون | پزشکت

نتایج آزمایش گاز خون می‌تواند به پزشک شما کمک کند تا بیماری‌های مختلف را تشخیص دهد یا تعیین کند که درمان‌ها برای شرایط خاص، از جمله بیماری‌های ریوی، چقدر خوب عمل می‌کنند. همچنین نشان می دهد که آیا بدن شما در حال جبران عدم تعادل است یا خیر.

با توجه به پتانسیل جبران در برخی مقادیر که باعث اصلاح مقادیر دیگر می شود، ضروری است شخصی که نتیجه را تفسیر می کند یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی آموزش دیده با تجربه در تفسیر گاز خون باشد.

آزمایش موارد زیر را اندازه گیری می کند:
  • بی کربنات، که یک ماده شیمیایی است که به جلوگیری از اسیدی یا بازی بیش از حد pH خون کمک می کند.
  • اشباع اکسیژن که اندازه گیری مقدار اکسیژنی است که توسط هموگلوبین در گلبول های قرمز حمل می شود.
  • فشار جزئی اکسیژن که اندازه گیری فشار اکسیژن محلول در خون است. تعیین می کند که اکسیژن چقدر می تواند از ریه ها به خون جریان یابد.
  • فشار جزئی دی اکسید کربن که اندازه گیری فشار دی اکسید کربن محلول در خون است. تعیین می کند که دی اکسید کربن چقدر می تواند از بدن خارج شود.
  • PH خون شریانی که نشان دهنده میزان یون هیدروژن در خون است. PH کمتر از 7 اسیدی و pH بیشتر از 7 بازی یا قلیایی نامیده می شود. اما PH پایین تر خون ممکن است نشان دهد که خون شما اسیدی تر است و سطح دی اکسید کربن بالاتری دارد. pH خون بالاتر ممکن است نشان دهنده این باشد که خون شما پایه تر است و سطح بی کربنات بالاتری دارد.
به طور کلی مقادیر نرمال عبارتند از:
  • pH خون شریانی: 7.38 تا 7.42
  • بی کربنات: 22 تا 28 میلی اکی والان در لیتر
  • فشار جزئی اکسیژن: 75 تا 100 میلی متر جیوه
  • فشار جزئی دی اکسید کربن: 38 تا 42 میلی متر جیوه
  • اشباع اکسیژن: 94 تا 100 درصد

اگر بالاتر از سطح دریا زندگی می کنید، ممکن است سطح اکسیژن خون شما کمتر باشد. مقادیر نرمال اگر از نمونه وریدی یا مویرگی باشد محدوده مرجع کمی متفاوت خواهد داشت.

نتایج غیرعادی می‌تواند نشانه‌ای از برخی شرایط پزشکی باشد، از جمله مواردی که در جدول زیر آمده است:

PH خون
بی کربنات
فشار جزئی دی اکسید کربن
وضعیت
علل شایع
کمتر از 7.4 کم کم اسیدوز متابولیک نارسایی کلیه، شوک، کتواسیدوز دیابتی
بزرگتر از 7.4 بالا بالا آلکالوز متابولیک استفراغ مزمن، پتاسیم خون پایین
کمتر از 7.4 بالا بالا اسیدوز تنفسی بیماری های ریوی، از جمله پنومونی یا COPD
بزرگتر از 7.4 کم کم آلکالوز تنفسی نفس کشیدن خیلی سریع، درد یا اضطراب

محدوده نرمال و غیر طبیعی بسته به آزمایشگاه می تواند متفاوت باشد زیرا برخی از اندازه گیری ها یا روش های مختلفی برای تجزیه و تحلیل نمونه های خون استفاده می کنند.

شما همیشه باید با پزشک خود ملاقات کنید تا نتایج آزمایش خود را با جزئیات بیشتری در میان بگذارید. آنها می توانند به شما بگویند که آیا به آزمایش بیشتری نیاز دارید و آیا به درمان نیاز دارید یا

آزمایش خون CO2 چیست؟

آزمایش گاز های خون | پزشکت

این آزمایش میزان دی اکسید کربن (CO2) را در سرم خون، که قسمت مایع خون است، اندازه گیری می کند. آزمایش CO2 نیز ممکن است نامیده شود:

  • آزمایش دی اکسید کربن
  • تست TCO2
  • آزمایش کل CO2
  • تست بی کربنات
  • آزمایش HCO3
  • یک سرم آزمایش CO2

ممکن است آزمایش CO2 را به عنوان بخشی از پانل متابولیک دریافت کنید. پانل متابولیک گروهی از آزمایشات است که الکترولیت ها و گازهای خون را اندازه گیری می کند.

بدن حاوی دو شکل اصلی CO2 است:

  • HCO3 (بی کربنات، شکل اصلی CO2 در بدن)
  • PCO2 (دی اکسید کربن)

پزشک شما می تواند از این آزمایش برای تعیین عدم تعادل بین اکسیژن و دی اکسید کربن در خون یا عدم تعادل pH در خون استفاده کند. این عدم تعادل می تواند نشانه های اختلال کلیه، تنفسی یا متابولیک باشد.

چرا آزمایش خون CO2 تجویز می شود؟

پزشک بر اساس علائم شما آزمایش خون CO2 را تجویز می کند. علائم عدم تعادل اکسیژن و دی اکسید کربن یا عدم تعادل pH عبارتند از:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • تنگی نفس
  • سایر مشکلات تنفسی

این علائم ممکن است نشان دهنده اختلال عملکرد ریه باشد که شامل تبادل بین اکسیژن و دی اکسید کربن است. اگر تحت اکسیژن درمانی یا انجام جراحی های خاصی هستید، باید سطح اکسیژن و دی اکسید کربن خون خود را مرتباً اندازه گیری کنید.

نحوه گرفتن نمونه خون

نمونه خون برای آزمایش خون CO2 ممکن است از ورید یا شریان گرفته شود.

نمونه خون رگ‌گیری. رگ‌گیری اصطلاحی است که برای توصیف نمونه خون اولیه گرفته شده از ورید استفاده می‌شود. اگر پزشک شما فقط بخواهد HCO3 را اندازه گیری کند، یک نمونه خون رگ گیری ساده را تجویز می کند.

برای گرفتن نمونه خون رگ‌گیری، یک ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی:

  • محل (اغلب داخل آرنج) را با یک ضد عفونی کننده میکروب کش تمیز می کند
  • یک نوار الاستیک به دور بالای بازوی شما می‌پیچد تا باعث شود رگ با خون متورم شود
  • یک سوزن را به آرامی وارد رگ می کند و خون را در لوله متصل جمع می کند تا زمانی که پر شود
  • نوار الاستیک و سوزن را از بین می برد
  • زخم سوراخ شده را با گاز استریل می پوشاند تا هرگونه خونریزی را متوقف کند

نمونه خون شریانی

آزمایش گاز های خون | پزشکت

تجزیه و تحلیل گاز خون اغلب بخشی از آزمایش CO2 است. تجزیه و تحلیل گاز خون به خون شریانی نیاز دارد زیرا گازها و سطوح pH در شریان ها با خون وریدی (خون از ورید) متفاوت است.

شریان ها اکسیژن را در سراسر بدن حمل می کنند. سیاهرگ‌ها مواد زائد متابولیک و خون بدون اکسیژن را به ریه‌ها می‌برند تا به صورت دی اکسید کربن بازدم شوند و به کلیه‌ها منتقل می‌شوند تا از طریق ادرار دفع شوند.

این روش پیچیده تر توسط یک پزشک آموزش دیده برای دسترسی ایمن به شریان ها انجام می شود. خون شریانی معمولاً از یک شریان در مچ دست به نام شریان رادیال گرفته می شود. این شریان اصلی در راستای انگشت شست است که می توانید نبض خود را در آن احساس کنید.

یا می توان خون را از شریان بازویی در آرنج یا شریان فمورال در کشاله ران جمع آوری کرد. برای گرفتن نمونه خون شریانی، پزشک:

  • محل را با یک ضد عفونی کننده میکروب کش تمیز می کند.
  • به آرامی یک سوزن را وارد شریان می کند و خون را به داخل لوله متصل می کشد تا زمانی که پر شود.
  • سوزن را برمی دارد.
  • برای اطمینان از توقف خونریزی، حداقل به مدت پنج دقیقه محکم به زخم فشار وارد می کند. (شریان ها خون را با فشار بالاتری نسبت به سیاهرگ ها حمل می کنند، بنابراین زمان بیشتری طول می کشد تا خون لخته شود.)
  • یک پوشش محکم در اطراف محل سوراخ قرار می دهد که باید حداقل یک ساعت در جای خود بماند.

چگونه برای آزمایش خون خود آماده شوید؟

ممکن است پزشک از شما بخواهد قبل از آزمایش خون روزه بگیرید یا خوردن و آشامیدن را متوقف کنید. همچنین ممکن است پزشک از شما بخواهد که قبل از انجام آزمایش، مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها یا آنتی اسیدها را متوقف کنید. این داروها غلظت بی کربنات را در بدن افزایش می دهند.

خطرات آزمایش خون CO2

خطرات جزئی در ارتباط با رگ‌گیری و آزمایش خون شریانی وجود دارد. این شامل:

  • غش کردن
  • سبکی سر
  • خون ریزی بیش از حد
  • عفونت در محل سوراخ
  • هماتوم یا خونریزی زیر پوستی

پس از خونگیری، پزشک اطمینان حاصل می کند که شما احساس خوبی دارید و به شما می گوید که چگونه از محل سوراخ شده مراقبت کنید تا احتمال عفونت کاهش یابد.

نتایج آزمون

محدوده طبیعی برای CO2 23 تا 29 میلی اکی والان در لیتر (واحد میلی اکی والان در هر لیتر خون) است. آزمایش خون اغلب pH خون را همراه با سطح CO2 اندازه گیری می کند تا علت علائم شما را بیشتر مشخص کند. pH خون اندازه گیری اسیدیته یا قلیاییت است. آلکالوز زمانی است که مایعات بدن شما بیش از حد قلیایی هستند. از سوی دیگر، اسیدوز زمانی است که مایعات بدن شما بیش از حد اسیدی باشد.

به طور معمول، خون کمی پایه است و pH آن نزدیک به 7.4 است که توسط بدن حفظ می شود. محدوده نرمال از 7.35 تا 7.45 خنثی در نظر گرفته می شود. اندازه گیری pH خون کمتر از 7.35 اسیدی در نظر گرفته می شود. زمانی که اندازه گیری pH خون آن بیشتر از 7.45 باشد، قلیایی تر است.

بی کربنات کم (HCO3)

نتیجه آزمایش بی کربنات کم و pH پایین (کمتر از 7.35) وضعیتی است که اسیدوز متابولیک نامیده می شود. علل شایع عبارتند از:

  • تشنج
  • سرطان
  • ارسایی کلیه
  • اسهال شدید
  • اسیدوز لاکتیک
  • کتواسیدوز دیابتی (اسیدوز دیابتی)
  • کمبود طولانی مدت اکسیژن ناشی از کم خونی شدید ، نارسایی قلبی یا شوک

نتیجه آزمایش بی کربنات کم و pH بالا (بیش از 7.45) وضعیتی است که آلکالوز تنفسی نامیده می شود. علل شایع عبارتند از:

  • تب
  • درد
  • اضطراب
  • هایپرونتیلاسیون

بی کربنات بالا (HCO3)

نتیجه آزمایش بی کربنات بالا و pH پایین (کمتر از 7.35) وضعیتی به نام اسیدوز تنفسی است. علل شایع عبارتند از:

  • آسم
  • پنومونی
  • فیبروز ریوی
  • بیماری سل
  • سرطان ریه
  • چاقی شدید
  • فشار خون ریوی
  • بیماری انسداد مزمن ریه (COPD)
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی
  • داروهایی که تنفس را سرکوب می کنند، به خصوص زمانی که با الکل ترکیب شوند.

نتیجه آزمایش بی کربنات بالا و pH بالا (بیش از 7.45) وضعیتی به نام آلکالوز متابولیک است. علل شایع عبارتند از:

  • استفراغ مزمن
  • سطوح پایین پتاسیم
  • هیپوونتیلاسیون، که شامل کند شدن تنفس و کاهش دفع CO2 است.

اگر پزشک شما عدم تعادل CO2 را نشان دهنده اسیدوز یا آلکالوز بیابد، علت این عدم تعادل را بررسی کرده و آن را به طور مناسب درمان می کند. از آنجایی که علل متفاوت است، درمان می تواند شامل ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، داروها و جراحی باشد.

منبع:

 https://www.healthline.com/health/blood-gases

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا