بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین (Meibomianitis) یا همان اختلال عملکرد غده میبومین (MGD) انسداد یا برخی ناهنجاری های دیگر غدد میبومی است به طوری که عملکرد غدد میبومین قرار گرفته در داخل پلک ها با مشکل مواجه شده و دیگر روغن کافی مورد نیاز چشم را ترشح نخواهند کرد. از آنجا که اشک روی سطح چشم به علت تماس مستقیم با هوا و دیگر عوامل خیلی سریع تبخیر می شود، اختلال عملکرد غده میبومین با سندرم خشکی چشم همراه خواهد بود. همچنین این بیماری با مشکل پلک به نام بلفاریت مرتبط است. این بیماری نام های دیگری نیز دارد که یکی از آن ها «میبومیانتیس» است.

اختلال عملکرد غده میبومین چشم یکی از رایج ترین مشکلات چشمی است که شاید تاکنون حتی نامی از آن نشنیده باشید. میبومین به نوع خاصی از غده در پلک ها اشاره دارد. غدد میبومین به نام هاینریش میبوم، پزشک آلمانی نام گذاری شده است. هاینریش میبوم پزشکی است که برای اولین بار در سال 1666 به شرح و ترسیم این غده و محل قرار گیری این غده ها پرداخت. حدود 25 تا 40 غده میبومیا در پلک فوقانی و 20 تا 30 در پلک تحتانی وجود دارد. عملکرد این غدد ترشح روغن بر روی سطح چشم است. این روغن ها به جلوگیری از تبخیر سریع اشک از روی سطح چشم کمک کرده و در نتیجه مانع خشکی چشم ها خواهد شد.

علت بلفاریت میبومین

  • سن نقش بسیار مهمی در عملکرد غدد میبومین چشمی دارد.
  • با افزایش سن و گذشت سن، رفته رفته تعداد غدد میبومین چشمی کاهش پیدا خواهد کرد.

البته علاوه بر سن قومیت و نژاد افراد نیز در بروز این بیماری مؤثر است. به صورتی که احتمال بروز بلفاریت میبومین در افراد آسیایی حدود 3 برابر بیشتر از اروپایی ها است. علاوه بر موارد گفته شده، استفاده از لنزهای چشمی نیز می تواند احتمال بروز این بیماری را تا حد قابل توجهی افزایش دهد. بعضی از بیماری ها نیز ممکن است به بروز این بیماری مرتبط باشند.

این بیماری های زمینه ای شامل موارد زیر می شود:

  • عفونت های باکتریایی
  • التهاب پلک یا قرنیه چشم
  • کلسترول و تری گلیسرید بالا
  • آسیب دیدگی پلک یا قرنیه چشم
  • التهاب ملتحمه آلرژیک و دیگری بیماری های چشمی
  • بیماری های خود ایمنی مثل روزاسه، لوپوس، آرتروز روماتوئید و سندرم شوگرن

بعضی از درمان ها و داروها نیز می تواند ترشح روغن غدد میبومین چشمی را با اختلال روبرو کند.

این داروها و درمان ها شامل موارد زیر می شوند:

  • جایگزینی استروژن
  • داروهای کاهش دهنده آندروژن
  • رتینوئیدها، از داروهای آکنه گرفته تا کرم های ضد پیری

 عوامل خطر بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین | پزشکت

چندین عامل وجود دارد که می تواند خطر ابتلا به اختلال عملکرد غده میبومین را افزایش دهد.

سن

همانند خطر بروز خشکی چشم، خطر ابتلا به اختلال عملکرد غده میبومین با افزایش سن افزایش خواهد یافت. در نتیجه خطر بروز این بیماری در افراد بالای 40 سال نسبت به کودکان و نوجوانان بسیار بیشتر است. تحقیقی که بر روی 233 فرد مسن صورت گرفت (91 درصد مرد و میانگین سنی 63 سال) نشان داد که 59 درصد حداقل یکی از علامت های بروز اختلال بلفاریت میبومین را دارند.

قومیت

پیشینه قومی نیز در بروز این بیماری نقش دارد. یک بررسی گسترده از تحقیقات منتشر شده در مورد بلفاریت میبومین نشان داد که 69٪ از جمعیت آسیا در تایلند، ژاپن و چین مبتلا به اختلال عملکرد غده میبومین هستند. برای مقایسه، مطالعات دیگر نشان داده اند که تنها 20٪ از سفید پوستان غیر اسپانیایی در ایالات متحده و استرالیا مبتلا به این بیماری هستند که نسبت به آسیایی ها مبتلا، آمار بسیار کمی است.

استفاده از لوازم آرایش چشم

استفاده از لوازم آرایش چشم یکی دیگر از عوامل موثر در ابتلا به بلفاریت میبومین است. خط چشم و سایر لوازم آرایشی می توانند باعث بسته شدن غدد میبومی و بروز این اختلال چشمی شوند. این مشکل بیشتر زمانی اتفاق میفتد که بعد از آرایش پلک های خود را به خوبی تمیز نکرده یا قبل از خوابیدن آرایش صورت خود را پاک نکنید.

لنزهای چشمی

علاوه بر این برخی از محققان معتقدند که استفاده از لنزهای چشمی نیز می تواند خطر ابتلا به بلفاریت چشمی را تا حد زیادی افزایش دهد. تحقیقات اخیر نشان داده است که ممکن است سایش لنزهای چشمی باعث بروز تغییراتی در غدد میبومین شده و بعد از مدت 6 ماه کنار گذاشتن لنزها ممکن است عملکرد غدد میبومین به حالت طبیعی خود بازگردد. اما هنوز کاملاً مشخص نیست که آیا استفاده از لنزهای تماسی باعث بروز اختلال در عملکرد غده میبومین می شود یا خیر. اکثریت محققان این حوزه بر این باورند که ارتباط بین بلفاریت میبومین و استفاده از لنزهای چشمی از جمله مواردی است که نیاز به مطالعه و بررسی های بیشتری دارد.

علائم بلفاریت میبومین

در مراحل اولیه این بیماری فرد ممکن است شاهد بروز هیچ گونه علائم یا نشانه ای نباشد. اما با پیشرفت عارضه بلفاریت غده میبومین و کاهش ترشح یا کیفیت روغن روی سطح چشم، ممکن است دچار خارش، خشکی یا حتی سوزش چشمی شوید. در بعضی از موارد نیز ممکن است احساس کنید دانه ای از شن یا گرد و غبار وارد چشم تان شده است. در موارد شدیدتر نیز ممکن است پلک چشم شما با قرمزی و التهاب همراه باشد. در برخی از افراد ممکن است عارضه خود را با ناهموار و زبر شدن لبه داخلی پلک نشان دهد، اما همه مبتلایان شاهد بروز این علامت نخواهند بود. برخی از افراد مبتلا نیز لحظه ای دچار تاری دید می شوند و بلافاصله بعد از چشمک زدن بهبود خواهند یافت.

این علائم با استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، قرار گرفتن در مقابل دستگاه های گرمایشی و خنک کننده و محیط های بسیار گرم و خشک تشدید خواهد شد.

تشخیص بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین | پزشکت

علائم اختلال عملکرد غدد میبومین شامل قرمزی، احساس خارش و سوزش و تاری دید می شود که پزشک می تواند با استفاده از علائم یا بروز سندرم خشکی چشم این بیماری را تشخیص دهد. به خاطر داشته باشید که تنها چشم پزشک می تواند این اختلال را با معاینه چشمی تشخیص دهد. یکی از تکنیک های ساده ای که چشم پزشک ممکن است از آن برای تشخیص بلفاریت میبومین استفاده کند، وارد کردن فشار بر روی پلک برای بررسی میزان ترشح این غدد است. پزشک با مشاهده میزان ترشحات خارج شده از چشم، قادر به تشخیص اختلال عملکرد غدد میبومین خواهد بود.

تست زمان شکستگی اشک. یک آزمایشات متداول برای تشخیص این بیماری، تست زمان شکستگی اشک (TBUT) نامیده می شود. این روش ساده و بدون درد شامل استفاده از مقدار کمی از رنگ بر روی پرده اشکی و در سطح جلوی چشم می شود. سپس پزشک با چراغ آبی کبالت (که باعث درخشش اشک شما می شود) چشم را معاینه خواهد کرد تا ببیند پرده اشکی شما چقدر سریع استحکام (شکستن) خود را از دست خواهد داد.

پیشگیری بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین | پزشکت

در بعضی از موارد امکان جلوگیری از بروز این بیماری تقریباً غیر ممکن است. اما به طور کلی با محدود کردن استفاده از لنزهای چشمی، حفظ  بهداشت چشمی و تمیز کردن آرایش چشم در هنگام خواب می توان تا حد زیادی از بروز این عارضه چشمی پیشگیری کرد. همچنین اگر مبتلا به آکنه یا روزاسه هستید، بهتر است به دنبال راه درمانی برای این بیماری های پوستی باشید زیرا این مشکلات پوستی می تواند باعث بروز این اختلال شود. علاوه بر این مصرف برخی از غذاها مثل شکلات نیز می تواند علائم این بیماری را تشدید کند. به عنوان مثال اگر قبلاً دچار این عارضه شده اید، بهتر است برای پیشگیری از بازگشت مجدد آن موارد گفته شده را با دقت بیشتری رعایت کنید.

عوارض بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین یا اختلال عملکرد غدد میبومین شایعترین علت بروز سندرم خشکی چشم است (که به آن بیماری خشکی چشم نیز گفته می شود). در صورت عدم درمان به موقع این بیماری، MGD ممکن است باعث بروز التهابات پلک چشم، به نام بلفاریت شود.

درمان بلفاریت میبومین

بلفاریت میبومین | پزشکت

متأسفانه استفاده از کمپرس های گرم یا ماساژ ممکن است برای درمان این عارضه و بازگرداندن عملکرد طبیعی غدد میبومین کافی نباشد. پزشک ممکن است از شیوه probing برای درمان این عارضه کمک بگیرد. عمل پروب یک روش جراحی است که در آن با استفاده از یک پروب فلزی نازک از داخل مجرای اشکی بسته عبور داده شده و پزشک سعی می کند تا این انسداد را برطرف کند. این شیوه در بیشتر موارد مؤثر بوده و به درمان کامل این عارضه کمک خواهد کرد با این حال ممکن است ناراحتی های برای فرد مبتلا به وجود بیاورد.

در موارد شدید بیماری بلفاریت میبومین و با توجه به دیگر بیماری های فرد، پزشک ممکن است دارو را برای مداوا و بهبود علائم فرد تجویز کند. این داروها ممکن است به صورت دارو، قطره های چشمی، اسپری، کرم یا قرص تجویز شود. علاوه بر این پزشک ممکن است با استفاده از دستگاه های خاصی که گرما یا نور pulse را متساطع می کنند برای باز کردن غدد میبومین و کاهش علائم فرد استفاده کند.

برخی ازاین داوها عبارتند از:

  • آنتی بیوتیک ها برای عفونت
  • اشک های چشمی و روان کننده ها
  • سیکلوسپورین برای سرکوب سیستم ایمنی
  • استروئید ها که به کاهش التهابات کمک می کند.
خلاصه

بلفاریت میبومین یا همان اختلال عملکرد غده میبومین، انسداد یا برخی ناهنجاری های دیگر مرتبط با غدد میبومین است به طوری که عملکرد غدد میبومین قرار گرفته در داخل پلک ها با مشکل مواجه شده و دیگر روغن کافی مورد نیاز چشم را ترشح نخواهند کرد. از آنجا که اشک روی سطح چشم به علت تماس مستقیم با هوا و دیگر عوامل خیلی سریع تبخیر می شود، اختلال عملکرد غده میبومین با سندرم خشکی چشم همراه خواهد بود. همچنین این بیماری با مشکل پلک به نام بلفاریت مرتبط است. برای درمان این عارضه چشمی، پزشک ممکن است داروهایی به صورت دارو، قطره های چشمی، اسپری، کرم یا قرص برای فرد مبتلا تجویز کند. مصرف منظم این داروها اهمیت بسیاری در درمان و جلوگیری از بازگشت مجدد این عارضه چشمی خواهد داشت.

منابع:

https://www.webmd.com/eye-health/meibomian-gland-dysfunction#3

https://www.healthline.com/health/meibomianitis#prevention

https://www.allaboutvision.com/conditions/meibomian-gland.htm