سرطان گردن و سر چیست؟

سرطان سر و گردن گروهی از سرطان ها هستند که معمولاً از سلول های سنگفرشی که دهان، بینی و گلو را پوشانده اند نشات می گیرد. علائم معمول این سرطان، شامل گلودرد مداوم، اختلال در بلع، زخم هایی در دهان که بهبود نمی یابند، گرفتگی صدا و التهاب مداوم گردن ناشی از بزرگ شدن غدد لنفاوی است.

پزشک برای ارزیابی وضعیت بیمار به احتمال زیاد معاینه بدنی را انجام می دهد. برای تأیید تشخیص سرطان و تعیین اینکه آیا سرطان انتشار یافته یا نه، ممکن است بیمار تحت آندوسکوپی، MRI سر، CT سینوس ها، CT سر، رادیوگرافی پانوراما دندانپزشکی، CT پرتو مخروطی دندان، PET / CT یا تصویربرداری از قفسه سینه قرار بگیرد. اگر هیچ یک از این آزمایشات نشان دهنده سرطان نباشد، دیگر  به سایر اقدامات جانبی نیازی  نیست. با این حال، در صورت ادامه علائم، پزشک می تواند وضعیت بیمار را کنترل کند.

درمان سرطان سر و گردن به اندازه، نوع، محل، سرعت رشد و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. گزینه های درمانی شامل پرتودرمانی، جراحی، شیمی درمانی یا ترکیبی از این سه مورد هستند.

سرطان های سر و گردن چقدر شایع هستند؟

سرطان های سر و گردن تقریباً 4٪ از کل سرطان های ایالات متحده را تشکیل می دهد. این سرطان ها در مردان بیش از دو برابر زنان است. سرطان های سر و گردن نیز بیشتر از افراد جوانتر در افراد بالای 50 سال تشخیص داده می شوند.

محققان تخمین زده اند که بیش از 65000 مرد و زن در این کشور در سال 2017 به سرطان های سر و گردن مبتلا می شوند.

علت سرطان سر و گردن چیست؟

سرطان سر و گردن گروهی از سرطان ها هستند که معمولاً از سلول های سنگفرشی پوشاننده دهان، جعبه صدا (حنجره)، گلو (حلق)، غدد بزاقی، حفره بینی و سینوس های پارانازال شروع می شود. این سرطان ها به دلیل موقعیتشان در یک گروه قرار می گیرند و به دلیل اینکه جراحان سر و گردن که به آنها متخصص گوش و حلق و بینی یا گوش و حلق و بینی نیز گفته می شود، تقریباً همیشه اعضای تیم انکولوژی هستند که بیماران سرطان سر و گردن را مدیریت می کنند.

چه عواملی خطر سرطان سر و گردن را افزایش می دهد؟

سرطان گردن و سر چیست؟ | پزشکت

مصرف الکل و تنباکو (از جمله تنباکو بدون دود، که گاهی اوقات “تنباکو جویدن”  نامیده می شود) دو عامل مهم در ابتلا به سرطان های سر و گردن، به ویژه سرطان های حفره دهان، حنجره حلقی، هایفوفارنکس و حنجره است. حداقل 75٪ سرطان های سر و گردن به دلیل مصرف دخانیات و الکل ایجاد می شود. افرادی که هر دو تنباکو و الکل استفاده در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این سرطان قرار دارد. مصرف دخانیات و الکل از عوامل خطر سرطان غدد بزاقی نیست.

سرطان سر و گردن بیشتر در بزرگسالان بالای 50 سال اتفاق میفتد و در مردان دو برابر بیشتر ازمردان دیده می شود. عوامل خطر که احتمال بروز این بیماری را افزایش می دهند، عبارتند از:

  • سن
  • جنسیت
  • مصرف الکل و دخانیات
  • بهداشت ضعیف دهان و دندان
  • قرار گرفتن در معرض تابش یا آزبست
  • عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
  • قومیت، به ویژه از نژاد آسیایی (سرطان نازوفارنکس)

علائم سرطان سر و گردن چیست؟

سرطان گردن و سر چیست؟ | پزشکت

علائم معمولاً اغلب شامل گلودرد مداوم، مشکل در بلع، زخم دهانی که بهبود نمی یابد و گرفتگی صدا است. علائم دیگر به محل سرطان بستگی دارد، اما اغلب ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تورم فک
  • گوش درد
  • درد هنگام بلعیدن
  • سردردهای مکرر
  • از دست دادن شنوایی
  • بی حسی یا فلج صورت
  • خونریزی بدون دلیل بینی
  • توده بدون درد در گردن
  • عفونت های مزمن سینوس
  • مشکل در باز کردن دهان
  • خونریزی بدون دلیل در دهان
  • لکه های قرمز یا سفید در دهان
  • درد دندان، لثه، لق شدن دندان
  • مشکل در تنفس و یا صحبت کردن

سرطان سر و گردن چگونه تشخیص و ارزیابی می شود؟

سرطان گردن و سر چیست؟ | پزشکت

پزشک از بیمار در مورد سابقه پزشکی، عوامل خطر و علائم او سوال می کند و معاینه فیزیکی را انجام می دهد.

پزشک ممکن است یک یا چند مورد از آزمایش های تصویربرداری زیر را برای تعیین سرطان و شیوع آن سرطان تجویز کند:

Nasopharyngolaryngoscopy

در این آزمایش از یک ابزار نوری انعطاف پذیر و روشن به نام آندوسکوپ برای بررسی حفره بینی، جعبه صدا و گلو استفاده می شود. با کمک بی حسی موضعی، لوله را در دهان یا بینی قرار می دهند تا عکس گرفته و سلول های غیر طبیعی را ارزیابی کنند.

Head MRI

در طول MRI  سر، از یک میدان مغناطیسی قدرتمند، پالس های فرکانس رادیویی و کامپیوتر برای تولید تصاویر دقیق از داخل سر و گردن استفاده می شود. در حال حاضر، MRI حساس ترین آزمایش تصویربرداری از سر در عمل بالینی معمول است.

CT  سینوس ها

این آزمایش پزشکی تشخیصی، چندین عکس از حفره های سینوس پارانازال بیمار تهیه می کند. تصاویر مقطعی تولید شده در طی سی تی اسکن می توانند در چندین صفحه تغییر شکل دهند و حتی  تصاویر سه بعدی (3-D) ایجاد کنند. این آزمایش در درجه اول برای تشخیص سرطان های سینوس ها و حفره های بینی و برنامه ریزی برای جراحی ها استفاده می شود.

CT  سر

CT  سر دقیقاً مانند  CT  سینوس ها می تواند به تشخیص ناهنجاری های سینوس های پارانازال و حفره بینی کمک کند.

اشعه ایکس پانورامیک دندانپزشکی

این آزمایش همچنین رادیوگرافی پانورامیک نیز نامیده می شود، این آزمایش دو بعدی (2-D) با اشعه ایکس دندان، کل دهان را در یک تصویر منفرد شامل دندان ها، فک بالا و پایین، ساختارها و بافت های اطراف می گیرد. این  آزمایش حتی می تواند به تشخیص سرطان دهان کمک کند.

Dental Cone Beam CT

در این نوع سی تی اسکن از فناوری ویژه ای برای تولید تصاویر سه بعدی (3-D) از ساختارهای دندانی، بافت های نرم، مسیرهای عصبی و استخوان در ناحیه جمجمه و صورت در یک اسکن استفاده می شود. CT پرتو مخروطی به طور کلی برای تأیید هدف قرار دادن صحیح درمان های پرتویی استفاده می شود.

PET / CT

این آزمون پزشکی هسته ای ترکیبی از توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)  و سی تی اسکن را برای ایجاد تصاویری ایجاد می کند که محل تشریحی فعالیت متابولیک غیرطبیعی را مشخص می کند. این می تواند سرطان سر و گردن را تشخیص دهد، میزان انتشار آن را تعیین و اثربخشی یک برنامه درمانی را ارزیابی کند. حتی در تشخیص این که آیا سرطان پس از درمان دوباره عود می کند، موثر است.

تصویربرداری از قفسه سینه

رایج ترین مکان برای انتشار سرطان گردن و گردن، ریه ها است. همچنین، بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن (به خصوص اگر سیگاری باشند) می توانند یک سرطان ریه جداگانه و غیرمرتبط با سرطان سر و گردن داشته باشند. پزشک ممکن است یک عکس برداری ساده از قفسه سینه یا سی تی اسکن از قفسه سینه را برای بررسی انجام دهد.

اگر این آزمایشات نشان دهنده سرطان نباشد، دیگر نیازی به اقدامات بعدی نیست. با این حال، ممکن است پزشک در ویزیت های بعدی بخواهد منطقه را معاینه و کنترل کند. در شرایطی که آزمایشات، ناهنجاری خوش خیم را نشان دهد، پزشک می تواند بیوپسی را تجویز کند.

نمونه برداری برداشتن بافت به منظور بررسی وجود بیماری است. نمونه برداری به چندین روش مختلف انجام می شود. برخی از نمونه برداری ها شامل برداشتن مقدار کمی از بافت با سوزن است، در حالی که برخی دیگر شامل برداشتن کل توده مشکوک (ندول) با جراحی است. در بیوپسی، غالباً، با قرار دادن یک سوزن از طریق پوست به ناحیه ناهنجاری، بافت برداشته می شود. به این عمل آسپیراسیون سوزن ظریف (FNA) می گویند. نمونه برداری را می توان با راهنمایی تصویر مانند سونوگرافی، اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) با خیال راحت انجام داد.

سرطان سر و گردن چگونه درمان می شود؟

سرطان گردن و سر چیست؟ | پزشکت

نوع درمان توصیه شده برای این سرطان بستگی به محل، اندازه و نوع سرطان، میزان رشد آن و سلامت عمومی بیمار دارد. سرطان های سر و گردن ممکن است با پرتودرمانی، جراحی و یا شیمی درمانی درمان شوند. اینکه از چه ترکیبی از روش های درمانی استفاده خواهد شد، به محل سرطان و پیشرفت آن بستگی دارد.

سرطان های سر و گردن اغلب به غدد لنفاوی گردن انتشار می یابد. بنابراین، برای درمان این گره ها نیز اغلب از جراحی و  یا پرتودرمانی استفاده می شود. این جراحی را کالبد شکافی گردن می نامند و معمولاً (البته نه همیشه) همزمان با جراحی محل اولیه انجام می شود.

اگر برنامه درمانی به پرتودرمانی نیاز داشته باشد، ممکن است سرطان با پرتودرمانی نیز درمان شود. بسته به پاسخ بدن بیمار به پرتودرمانی، جراحی گردن ممکن است در جلسات بعدی انجام شود.

بررسی های اخیر نشان می دهد که شیمی درمانی همزمان با پرتودرمانی مو ثرتر است؛ بنابراین، در صورت پیشرفت مرحله سرطان (مرحله پیشرفته III یا مرحله IV)، برنامه های درمانی پرتودرمانی گاهی شامل شیمی درمانی است.

به طور معمول، یکی از روشهای پرتودرمانی زیر ممکن است برای درمان سرطان سر و گردن استفاده شود:

پرتودرمانی خارجی

 (EBT). روشی برای رساندن پرتوی پرتوهای ایکس یا پرتون های پرانرژی به محل تومور است. پرتوی تابشی در خارج از بدن بیمار تولید شده و در محل تومور هدف قرار می گیرد. این پرتوهای تابشی می توانند سلول های سرطانی را از بین ببرند.

پرتودرمانی با شدت تعدیل شده (IMRT)

 یک روش پیشرفته رادیوتراپی با دقت بالا است که از شتاب دهنده های اشعه ایکس کنترل شده توسط کامپیوتر برای رساندن دوزهای دقیق اشعه به یک تومور بدخیم یا مناطق خاص در تومور استفاده می کند. دوز تابش برای انطباق با شکل سه بعدی (3-D) تومور با تعدیل-یا کنترل- شدت پرتو تابش برای متمرکز کردن دوز تابش بالاتر به تومور و در عین حال قرار گرفتن در معرض تابش سلولهای سالم طراحی شده است.

منابع:

https://www.cancer.gov/types/head-and-neck/head-neck-fact-sheet

https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=head-neck-cancer