درمان

عوارض پرتو درمانی

شایع ترین عوارض پرتو درمانی

پرتودرمانی بسیاری از انواع سرطان را به طور موثر درمان می کند. اما مانند سایر درمان های سرطان، اغلب عوارض جانبی ایجاد می کند. شایع ترین عوارض پرتو درمانی کدامند؟ هر فرد عوارض جانبی متفاوتی را تجربه می کند. عوارض جانبی بستگی به نوع سرطان، محل آن، دوز پرتودرمانی، سلامت عمومی شما و سایر عوامل دارد. مهم است که با تیم مراقبت های بهداشتی خود در مورد هرگونه عارضه جانبی که تجربه می کنید صحبت کنید تا آنها بتوانند راهی برای کمک به شما پیدا کنند.

علت عوارض پرتو درمانی چیست؟

دوزهای بالای پرتودرمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود. عوارض جانبی ناشی از آسیب به سلولها و بافتهای سالم در نزدیکی منطقه درمان است. در سال های اخیر پیشرفت های عمده ای در زمینه پرتودرمانی انجام شده است که آن را دقیق تر کرده است. این امر در مقایسه با تکنیک های پرتودرمانی که در گذشته استفاده می شد، عوارض جانبی این درمان را کاهش داده است.

برخی از افراد عوارض جانبی کمی از پرتودرمانی را تجربه می کنند. سایر افراد عوارض جانبی شدیدتری را تجربه می کنند.

واکنشهای پرتودرمانی اغلب در هفته دوم یا سوم درمان شروع می شود. یا ممکن است چند هفته پس از درمان نهایی دوام بیاورند. برخی از عوارض جانبی ممکن است طولانی مدت باشد. با تیم درمان خود در مورد آنچه انتظار دارید صحبت کنید. پیشگیری و درمان عوارض جانبی بخش مهمی از درمان کلی سرطان است. به این روش مراقبت تسکینی یا مراقبت حمایتی می گویند.

قبل از شروع درمان، از عوارض جانبی احتمالی ناشی از نوع خاصی از درمان که دریافت می کنید و زمان بروز آن، بپرسید. و در طول و بعد از درمان، به تیم مراقبت های بهداشتی خود اطلاع دهید که چگونه به طور منظم احساس می کنید. پرتودرمانی درمانی موضعی نامیده می شود. این بدان معناست که فقط ناحیه ای از بدن را که هدف قرار گرفته است، تحت تأثیر قرار می دهد. به عنوان مثال، پرتودرمانی پوست سر ممکن است باعث ریزش مو شود. اما افرادی که پرتودرمانی به سایر نقاط بدن خود انجام می دهند، معمولاً موهای سر خود را از دست نمی دهند.

نوشته های مشابه

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

عوارض جانبی رایج پرتودرمانی عبارتند از:

تغییرات پوستی

برخی از افرادی که تحت پرتودرمانی قرار می گیرند، دچار خشکی، خارش، تاول یا لایه برداری می شوند. این عوارض بستگی به این دارد که کدام قسمت از بدن پرتودرمانی و سایر عوامل را دریافت کرده است. تغییرات پوستی ناشی از پرتودرمانی معمولاً چند هفته پس از پایان درمان از بین می رود. اگر آسیب پوستی به یک مشکل جدی تبدیل شود، پزشک ممکن است برنامه درمانی شما را تغییر دهد. لوسیون ممکن است به تغییرات پوستی کمک کند، اما حتماً با پرستار یا سایر تیم مراقبت های بهداشتی خود در مورد نوع کرم و زمان استفاده از آن مشورت کنید. همچنین بهتر است از پوست آسیب دیده در برابر آفتاب محافظت شود.

خستگی

خستگی اصطلاحی است که برای توصیف احساس خستگی یا خستگی تقریباً همیشه استفاده می شود. بسیاری از بیماران خستگی را تجربه می کنند. میزان خستگی شما اغلب به برنامه درمانی شما بستگی دارد. به عنوان مثال، پرتودرمانی همراه با شیمی درمانی ممکن است منجر به خستگی بیشتر شود.

عوارض پرتو درمانی بر اساس محل آن

شایع ترین عوارض پرتو درمانی | پزشکت

عوارض جانبی طولانی مدت. بیشتر عوارض جانبی پس از درمان از بین می روند. اما برخی ادامه می دهند، باز می گردند یا بعداً توسعه می یابند. به اینها اثرات طولانی مدت یا دیررس گفته می شود. یکی از اثرات احتمالی دیررس، ایجاد سرطان دوم است. این نوع جدیدی از سرطان است که به دلیل درمان اولیه سرطان ایجاد می شود. خطر این اثر دیررس کم است. خطر اغلب کوچکتر از فایده درمان اولین سرطان است. برخی از عوارض جانبی بستگی به نوع و محل پرتودرمانی بر روی بدن دارد.

سر و گردن. پرتودرمانی با هدف سر یا گردن فرد ممکن است عوارض جانبی زیر را ایجاد کند:
  • ریزش مو
  • حالت تهوع
  • مشکل در بلع
  • سفتی در فک
  • خشکی دهان
  • پوسیدگی دندان
  • زخم های دهان و لثه
  • نوعی تورم به نام لنف ادم

در مورد سلامت دندان در طول درمان سرطان و مدیریت چالش های تغذیه از درمان سر و گردن بیشتر بدانید .

قفسه سینه. پرتودرمانی با هدف قفسه سینه ممکن است عوارض جانبی زیر را ایجاد کند:
  • تنگی نفس
  • سفتی شانه
  • مشکل در بلع
  • درد سینه یا نوک سینه
  • سرفه، تب و پری قفسه سینه که به پنومونیت ناشی از تابش معروف است. این بین 2 هفته تا 6 ماه پس از پرتودرمانی اتفاق می افتد.
  • فیبروز تابشی، که باعث ایجاد اسکار دائمی ریه در اثر پنومونیت تشعشعی درمان نشده می شود. انکولوژیست پرتویی می داند چگونه خطر فیبروز را کاهش دهد.
معده و شکم. پرتودرمانی با هدف معده یا شکم ممکن است عوارض جانبی زیر را ایجاد کند:
  • گرفتگی روده
  • تهوع و استفراغ
  • از دست دادن اشتها
  • شل شدن مدفوع یا اسهال

این علائم به احتمال زیاد پس از درمان از بین می روند. در طول درمان، پزشک می تواند داروهایی را برای کنترل این عوارض جانبی تجویز کند. ایجاد تغییر در رژیم غذایی شما نیز ممکن است علائم را کاهش دهد. ممکن است صحبت با یک متخصص تغذیه انکولوژی مفید باشد.

لگن. پرتودرمانی با هدف لگن ممکن است عوارض جانبی زیر را ایجاد کند:
  • سوزش مثانه
  • خونریزی از رکتوم
  • شل شدن مدفوع یا اسهال
  • تغییرات در قاعدگی، مانند قطع قاعدگی
  • بی اختیاری، زمانی که فرد قادر به کنترل مثانه خود نیست.
  • اگر هر دو تخمدان تحت پرتودرمانی قرار گیرند، ممکن است ناباروری را تجربه کنید.
  • مشکلات جنسی برای مردان، مانند اختلال نعوظ، که ناتوانی در ایجاد یا حفظ نعوظ است.
  • علائم یائسگی، مانند خارش واژن، سوزش، خشکی و سایر تغییرات در سلامت جنسی برای زنان
  • کاهش تعداد اسپرم و کاهش فعالیت اسپرم. این می تواند از پرتودرمانی به بیضه ها (بیضه ها) یا غده پروستات رخ دهد. این می تواند بر توانایی شما برای بچه دار شدن تأثیر بگذارد.

بثورات تابش چیست؟

بثورات اشعه بثوراتی است که شبیه آفتاب سوختگی شدید است. این به ندرت اتفاق می افتد و زمانی اتفاق می افتد که انواع خاصی از شیمی درمانی در طول یا بلافاصله پس از پرتودرمانی با پرتو خارجی انجام شود.

بثورات در قسمتی از بدن که تابش دریافت کرده ظاهر می شود. علائم ممکن است شامل قرمزی، حساسیت، تورم، زخم های مرطوب و لایه برداری پوست باشد.

به طور معمول، این عوارض جانبی ظرف چند روز یا چند هفته پس از پرتودرمانی شروع می شود. اما آنها همچنین می توانند ماه ها یا سال ها بعد ظاهر شوند. پزشکان فراخوان پرتو را با داروهایی به نام کورتیکواستروئیدها درمان می کنند. به ندرت ممکن است قبل از ادامه شیمی درمانی صبر کنید تا پوست بهبود یابد.

مقابله با عوارض پرتو درمانی

شایع ترین عوارض پرتو درمانی | پزشکت

تجربه هرکس با پرتودرمانی متفاوت است. عوارض جانبی در افراد مختلف متفاوت است، حتی اگر از همان نوع درمان استفاده شود. قبل از درمان، از تیم مراقبت های بهداشتی خود بپرسید که کدام عوارض جانبی ممکن است و برای چه مواردی باید مراقب باشید. عوارض جانبی عاطفی نیز وجود دارد و جستجوی حمایت سلامت روان برای کمک به اضطراب یا استرس مهم است.

در مورد روشهای مراقبت از خود در طول دوره درمان، از جمله استراحت کافی، تغذیه مناسب و هیدراته ماندن، از تیم مراقبت های بهداشتی خود سوال کنید. بپرسید آیا محدودیتی در برنامه منظم ورزش یا سایر فعالیت های بدنی شما وجود دارد؟

در طول درمان خود با تیم صحبت کنید. همیشه در صورت بروز، تشدید یا ادامه عوارض جانبی با وجود درمان، به تیم مراقبت های بهداشتی خود اطلاع دهید. این به تیم مراقبت های بهداشتی شما اجازه می دهد تا راه هایی را برای کمک به شما در احساس بهتر در طول و بعد از درمان ارائه دهند.

سوالاتی که باید از تیم مراقبت های بهداشتی بپرسید، عبارتند از:
  • اثرات بالقوه بلند مدت این نوع پرتودرمانی چیست؟
  • چگونه می توان از این عوارض جانبی جلوگیری یا مدیریت کرد؟
  • آیا عوارض جانبی خاصی وجود دارد که باید فوراً به پزشک اطلاع دهم؟
  • چرا مراقبت های پیگیری برای مدیریت عوارض جانبی درمان مهم است؟
  • چگونه می توانم در طول دوره درمان از پوست آسیب دیده مراقبت کنم؟
  • وقتی عارضه جانبی ظاهر می شود یا بدتر می شود به چه کسی باید بگویم؟
  • راههای دیگری که می توانم در طول دوره درمان از خودم مراقبت کنم چیست؟
  • آیا محدودیتی برای ورزش یا سایر فعالیت های بدنی در طول این درمان وجود دارد؟
  • اگر نگران مدیریت هزینه های مراقبت از سرطان هستم، چه کسی می تواند به من کمک کند؟
  • اگر در مورد این درمان احساس اضطراب یا ناراحتی می کنم با چه کسی می توان صحبت کرد؟
  • آیا این درمان می تواند بر زندگی جنسی من تأثیر بگذارد؟ اگر چنین است، چگونه و تا چه مدت؟
  • اگر عوارض جانبی دارم که بر تغذیه من تأثیر می گذارد، آیا می توانید متخصص تغذیه انکولوژی را توصیه کنید؟
  • بر اساس برنامه درمانی خاص پرتودرمانی من چه عوارض جانبی فیزیکی وجود دارد؟ چه زمانی احتمالاً آنها شروع می شوند؟
  • آیا این درمان می تواند بر توانایی من برای باردار شدن یا بچه دار شدن تأثیر بگذارد؟ اگر چنین است، آیا باید قبل از شروع درمان سرطان با متخصص باروری صحبت کنم؟
  • آیا اقدامات احتیاطی خاصی برای محافظت از خانواده من و دیگران در برابر تابش اشعه در طول دوره درمان من مورد نیاز است؟
  • پس از اتمام پرتودرمانی، برنامه مراقبت های بعدی من چگونه خواهد بود؟

پرتودرمانی چیست؟

شایع ترین عوارض پرتو درمانی | پزشکت

پرتودرمانی استفاده از اشعه ایکس با انرژی بالا یا ذرات دیگر برای از بین بردن سلول های سرطانی است. به پزشک متخصص در زمینه پرتودرمانی برای درمان سرطان، انکولوژیست پرتویی می گویند. رژیم درمانی یا برنامه پرتودرمانی معمولاً شامل تعدادی از درمانهای خاص است که در یک دوره معین انجام می شود.

انکولوژیست های تشعشعی از پرتودرمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی و کند شدن رشد تومور استفاده می کنند در حالی که آسیب بافت سالم اطراف را محدود می کنند.

گاهی پزشکان پرتودرمانی را به عنوان اولین درمان سرطان توصیه می کنند. در موارد دیگر، افراد پس از جراحی یا درمان هایی با استفاده از داروها، مانند شیمی درمانی، پرتودرمانی دریافت می کنند. به این روش درمان کمکی گفته می شود. سلول های سرطانی باقی مانده پس از درمان اولیه را مورد هدف قرار می دهد.

هنگامی که امکان از بین بردن تمام سرطان وجود ندارد، پزشکان ممکن است از پرتودرمانی برای کوچک کردن تومورها و تسکین علائم استفاده کنند. به این روش پرتودرمانی تسکینی گفته می شود. پرتودرمانی تسکینی ممکن است فشار، درد و سایر علائم را کاهش دهد. هدف بهبود کیفیت زندگی افراد است.

بیش از نیمی از افراد مبتلا به سرطان نوعی پرتودرمانی دریافت می کنند. برای برخی از سرطان ها، پرتودرمانی به تنهایی یک درمان موثر است. سایر انواع سرطان به درمانهای ترکیبی که از بیش از 1 درمان برای برنامه درمانی بیمار استفاده می کند، بهترین پاسخ را می دهد. به عنوان مثال، این ممکن است شامل پرتودرمانی به علاوه جراحی، شیمی درمانی یا ایمونوتراپی باشد.

آیا پرتودرمانی برای بیماران و خانواده های آنها بی خطر است؟

شایع ترین عوارض پرتو درمانی | پزشکت

پزشکان بیش از 100 سال است که به طور ایمن و موثر از پرتودرمانی برای درمان سرطان استفاده می کنند.

انجام پرتودرمانی کمی خطر ابتلا به سرطان دوم را افزایش می دهد. اما برای بسیاری از افراد، پرتودرمانی سرطان موجود را از بین می برد. این مزیت بیشتر از خطر کمی است که درمان می تواند در آینده باعث سرطان جدیدی شود.

در طی پرتودرمانی با پرتو خارجی، بیمار رادیواکتیو نمی شود. با این حال، پرتودرمانی داخلی باعث می شود که بیمار اشعه را خارج کند. در نتیجه، بازدیدکنندگان باید اقدامات ایمنی زیر را دنبال کنند:

  • حداقل 6 فوت از تخت بیمار فاصله بگیرید.
  • ماندن خود را به 30 دقیقه یا کمتر در روز محدود کنید.
  • در صورتی که باردار هستید یا کمتر از 18 سال دارید از ویزیت بیمار خودداری کنید.

ایمپلنت های دائمی پس از خروج بیمار از بیمارستان رادیواکتیو باقی می مانند. به همین دلیل، به مدت 2 ماه، بیمار نباید با کودکان یا زنان باردار تماس نزدیک یا بیش از 5 دقیقه داشته باشد.

به طور مشابه، افرادی که تحت پرتودرمانی سیستمیک قرار گرفته اند باید از اقدامات ایمنی استفاده کنند. در چند روز اول پس از درمان، اقدامات ایمنی زیر را انجام دهید:

  • از برقراری تماس جنسی خودداری کنید.
  • از ظروف و حوله های جداگانه استفاده کنید.
  • بعد از استفاده از توالت دستهای خود را کاملاً بشویید.
  • مایعات فراوان بنوشید تا مواد رادیواکتیو باقی مانده را از بدن دفع کنید.
  • سعی کنید از تماس با نوزادان، کودکان و زنان باردار خودداری کنید.

منبع:

https://www.cancer.net/navigating-cancer-care/how-cancer-treated/radiation-therapy/side-effects-radiation-therapy

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا