تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان

تنگی مجرای ادرار، باریک شدن مجرای ادرار است. مجرا ادرار لوله ای است که ادرار توسط آن از مثانه و بدن خارج می شود. یک زخم در مجرای ادرار در اثر التهاب، آسیب یا عفونت ممکن است باعث ایجاد تنگی مجرای ادرار شده و جریان ادرار را مسدود یا کند کند. این وضعیت اغلب باعث مشکل در دفع ادرار و درد در مجرای ادرار می شود.

این بیماری بیشتر در مردان مشاهده می شود، اما ممکن است در زنان نیز وجود داشته باشد. مردان بالای 55 سال بیشتر در معرض فشارهای ادراری هستند.

علائم تنگی مجرای ادرار

تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان | پزشکت

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

مجرای ادرار در مردان، به طور متوسط 10 اینچ از انتهای مثانه تا نوک آلت تناسلی مرد است. 1-2 اینچ اول مجرای ادراری خلفی و بقیه مجرای ادرار مجرای ادرار قدامی نامیده می شود. تنگی و یا انسداد می توانند در مجرای خلفی و مجاری قدامی ایجاد شوند. راه های تشخیص تنگی مجرای در هر دو قسمت کاملاً یکنواخت است اما درمان می تواند براساس محل قرارگیری تنگی متفاوت باشد.

این بیماری می تواند منجر به بروز علائم خفیف تا شدیدی در ادرار شود، از جمله:
  • تورم آلت تناسلی مرد: تنگی ادرار می تواند منجر به التهاب آلت تناسلی مرد شود.
  • فوریت ادرار: تمایل به ادرار ناگهانی ممکن است یکی از علائم تنگی مجرای ادراری باشد.
  • پروستاتیت: التهاب یا عفونت غده پروستات می تواند در اثر فشار کمر ناشی از انقباض ایجاد شود.
  • فشار برای دفع ادرار: فرد ممکن است برای شروع و ادامه جریان ادرار مجبور به فشار بیش از حد معمول شود.
  • خون در ادرار: خون موجود در ادرار هرگز طبیعی تلقی نمی شود و باید توسط یک پزشک متخصص بررسی شود.
  • تکرر ادرار: در این شرایط ممکن است مجبور شوید زیاد به دستشویی بروید، اما مقدار ادرار در هر بار رفتن به دستشویی کمتر باشد.
  • عفونت دستگاه ادراری (UTI): عفونت دستگاه ادراری در مردان غیر طبیعی است. عفونت ادراری می تواند نشانه تنگی مجرای ادرار باشد.
  • درد در هنگام ادرار کردن: ادرار به طور معمول دردناک نیست و شروع درد جدید در هنگام ادرار می تواند نشانه یکی از مشکلات دستگاه ادراری، از جمله تنگی ها باشد.
  • جریان آهسته یا کاهش جریان ادرار: وقتی ادرار نتواند به راحتی از طریق مجرای ادرار حرکت کند، ممکن است مقدار ادرار جاری در یک زمان مشخص کاهش یابد یا جریان ضعیفی داشته باشد.
  • احتباس ادرار: این وضعیت ناتوانی در تخلیه کامل مثانه است .همچنین می تواند منجر به حساسیت شکمی، التهاب و درد زیر دکمه شکم شود.
  • خون در منی: مانند خون در ادرار، خون در مایع منی نیز طبیعی تلقی نمی شود و می تواند نشانه بسیاری از مسائل مختلف از جمله تنگی باشد.
  • درد شکمی: در افرادی که احتباس ادرار دارند ممکن است در صورت پر شدن بیش از حد مثانه، شکم درد داشته باشند. این امر همچنین می تواند منجر به برجستگی در شکم پایین در زیر دکمه شکم شود.

علت های باریک شدن مجرای ادرار

تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان | پزشکت

دلایل زیادی برای ایجاد این بیماری وجود دارد. برخی از بیماران ممکن است هرگز علت اصلی ایجاد این تنگی تشخیص داده نشود.

انواع تنگی مجرای ادرار

چهار نوع تنگی مجرای ادرار وجود دارد:

خدمات بالینی و آزمایشی در منزل

  • ایدیوپاتیک: در این وضعیت علت تنگی ناشناخته است.
  • التهابی: عفونت یا مشکل دیگری باعث التهاب مجرای ادرار می شود.
  • آسیب زا: آسیب دیدگی مجرای ادرار باعث ایجاد انقباض مانند شکستگی لگن می شود.
  • یاتروژنیک: این نوع از تنگی در اثر درمان دارویی با یک بیماری متفاوت ایجاد می شوند.
علل یاتروژنیک

التهاب یا زخم می تواند از هر روش یا ابزاری روی مجرای ادرار ایجاد شود. سیستوسکوپی، روش های تشخیصی بر روی مثانه، و کلیه های آندوسکوپیک عوامل خطر تنگی مجرای ادرار شناخته می شوند. استفاده از کاتترهای ادراری، مانند کاتتر foley یا straight، خصوصاً در صورت استفاده طولانی مدت می تواند منجر به گرفتگی ادرار شود .

علل آسیب زا

آسیب ممکن است باعث آسیب به مجرای ادرار شود و علائم تنگی در حین یا بعد از آن شروع شود. شکستگی لگن و ترومای پرینه معمولاً با این بیماری همراه است.

در حالی که شکل گیری بسیاری از این بیماری ماهها یا سالها به طول می انجامد، ممکن است بیمار قبل از آسیب ادرار طبیعی داشته باشد و بعد از آن نیز به دلیل آسیب دیدگی یا تورم ناشی از آسیب، دچار فشار شدید مجرای ادرار شود.

علل التهابی

علل التهابی تنگی مجرای ادرار، عبارتند از:

  • بدخیمی: سرطان و درمان سرطان می تواند منجر به ایجاد زخم و سایر انواع تنگی های مجرای ادراری شود.
  • عفونت: معمولاً سوزاک و یا انواع دیگر بیماری های مقاربتی یا عفونت های دستگاه ادراری می توانند منجر به تنگی مجرای ادرار شوند.
  • لیکن اسکلروزوس: یک بیماری نادر پوستی است که به طور معمول در زنان رخ می دهد. در این شرایط لکه های سفید پوست اغلب در دستگاه تناسلی باعث درد، خارش و نازک شدن پوست می شود.
  • التهاب مجرای ادرار: دلایل زیادی برای التهاب وجود دارد که می تواند در مجرای ادرار اتفاق بیفتد و منجر به باریک شدن تنگی مجرا شود، که ممکن است موقتی یا دائمی باشد.
  • بیماری پروستات: بزرگ شدن پروستات، به دلیل هیپرپلازی خوش خیم پروستات، عفونت، تحریک یا سرطان می تواند جریان ادرار را از طریق مجرای ادرار کاهش دهد. در این حالت، این یک تنگی نیست که مانع جریان ادرار می شود، بلکه بزرگ شدن واقعی پروستات باعث ایجاد تنگی در اطراف مجرای ادرار می شود.

 عوامل خطر باریک شدن مجرای ادرار

تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان | پزشکت

در حالی که تنگی مجرای ادرار در مردان بسیار بیشتر دیده می شود، اما در زنان و کودکان نیز رخ می دهد.

عوامل خطر مشترک در بین زنان و مردان برای این بیماری، عبارتند از:

  • شکستگی یا ضربه لگن
  • عفونت های دستگاه ادراری (UTI)
  • عفونت های مقاربتی (STI)، از جمله سوزاک
  • روشهایی که در مجرای ادرار یا از طریق آن انجام می شوند.

پیشگیری تنگی مجرای ادراری

اکثر افراد قادر به پیشگیری از ایجاد تنگی مجرای ادرار نیستند. در اکثر مواقع این شرایط یک عارضه جانبی بالقوه شناخته شده از جراحی می باشد. افرادی که از کاتتر ادراری استفاده می کنند، می توانند با استفاده از کاتتر با اندازه مناسب، خطر تنگی را کاهش دهند.

از انتقال مقاربتی و سایر انواع عفونت های دستگاه ادراری خودداری کنید، اما مهمتر از همه این است که در صورت مشکوک شدن سریع به دنبال درمان آن باشید.

تشخیص تنگی مجرای ادراری

تشخیص تنگی مجرای ادرار با معاینه فیزیکی توسط یک پزشک آغاز می شود. پزشک در این شرایط ممکن است آزمایشات تصویربرداری مانند سونوگرافی یا اشعه ایکس را تجویز کند.

درمان تنگی مجرای ادراری

تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان | پزشکت

درمان این بیماری ممکن است به سرعت و فوری صورت بگیرد.

گزینه های درمان تنگی مجرای ادرار در درجه اول شامل جراحی است، از جمله:

urethrotomy

urethrotomy، نیز به عنوان یک روش مستقیم تجسم داخلی Urethrotomy)DVIU) شناخته شده است، یک روش با حداقل تهاجم که در آن از یک سیستوسکوپ برای باز کردن تنگی استفاده می شود.

برخی از این روش ها را می توان در مطب با استفاده از بی حسی موضعی در شرایط اضطراری انجام داد. در طی یک روش برنامه ریزی شده، پزشک ممکن است استفاده از بیهوشی عمومی یا بی حسی را انتخاب کند. پس از اتمام مراحل، شما احتمالاً با یک کاتتر  به خانه می روید تا به بهبودی کمک کند. کاتتر وظیفه تخلیه ادرار را انجام می دهد اما همچنین به باز نگه داشتن تنگی های تازه ترشح شده کمک می کند. کاتتر چند روز بعد برداشته می شود.

در شرایط اضطراری، یا هنگامی که پزشک شما نمی تواند کاتتر را از تنگی عبور دهد، ممکن است از یک لوله  برای تخلیه مثانه استفاده کنند. در این شرایط یک لوله مستقیماً از پایین شکم شما به داخل مثانه قرار می گیرد.

جراحی تنگی مجرای ادرار

جراحی مجرای ادرار، که به آن “جراحی باز” نیز گفته می شود، برداشتن تنگی با بازسازی مجرای ادرار است. در حالی که این روش بسیار پیچیده تر از سایر روشهای درمانی است، اما تصور می شود که بهترین نتایج طولانی مدت و کمترین میزان تکرار را دارد.

انواع مختلفی از جراحی مجاری ادرار وجود دارد که بسته به محل تنگی در مجرای ادرار، شدت و علت ایجاد آن صورت می گیرد.

این روش ممکن است با قرار دادن کاتتر سوپراپوبیک، نوعی کاتتر که از طریق برش ایجاد شده در شکم در مثانه قرار می گیرد، آغاز شود. حتی می تواند شامل برداشتن بافت از داخل ران بیمار یا از آلت تناسلی مرد باشد. در صورت عدم نیاز به بافت، جراح می تواند پس از بی حس شدن دارو، ناحیه باریک شده در مجرای ادرار را آزاد کند.

هنگامی که مجرای ادرار در معرض دید قرار گرفت، می توان ناحیه دارای باریک را باز کرد، از بافت برداشت شده برای ایجاد مجرای خروجی بزرگتر استفاده می شود.

بهبودی از عمل جراحی

بیشتر بیماران در طی چند هفته پس از عمل جراحی قادر به بازگشت به فعالیت های عادی خود هستند. اکثر آنها توانایی ادرار کردن را بدون مشکل بدست می آورند، اما تعداد کمی از آنها در آینده خطر عود و بازگشت تنگی را دارند. بین 2 تا 10٪ از بیماران اختلال نعوظ را در طول دوره نقاهت یا طولانی مدت تجربه خواهند کرد.

خطرات درمان جراحی تنگی مجرای ادراری

تنگی مجرای ادرار از علائم تا درمان | پزشکت

تمام جراحی ها دارای خطراتی، از جمله خطرات عمومی مرتبط با هر عمل جراحی و خطر همراه با بیهوشی هستند .اقدامات جراحی انجام شده برای درمان تنگی مجرای ادرار خطرات جانبی مخصوص این نوع روش ها را دارد.

دو خطر جدی این وضعیت که بیماران باید از آنها آگاه باشند، زیرا ممکن است در 20٪ بیماران جراحی وجود داشته باشد، عبارتند از:

  • هماتوم پرینه: این وضعیت تجمع خون در ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد است. هماتوم می تواند حساس یا حتی دردناک باشد و ممکن است هفته ها طول بکشد تا به طور کامل برطرف شود. این وضعیت می تواند پس از انجام اقدامات مجاری ادرار رخ دهد.
  • خونریزی مجرای ادرار: این عارضه اغلب در درمان تنگی مجرای ادرار وجود دارد، اما از خونریزی جزئی تا خونریزی قابل توجه متغیر است، خونریزی جدی بسیار کمتر دیده می شود.

سایر عوارض احتمالی شامل بی اختیاری ادرار یا احتباس ادرار، اختلال نعوظ، انزال عقب مانده، کاهش احساس در آلت تناسلی مرد، از دست دادن طول آلت تناسلی و عفونت است.

درمان غیر جراحی تنگی مجرای ادراری

درمان غیر جراحی بسیار محدود است، زیرا در حال حاضر هیچ دارویی برای درمان تنگی مجرای ادرار در دسترس نیست. تنها درمان بالقوه موثر بدون جراحی، اتساع مجرای ادرار با استفاده از میله های خاص است.

در حالی که برخی از بیماران با این روش تا حدودی تسکین می یابند، بیشتر آنها در طولانی مدت و برای پیشگیری از بروز عوارض احتمالی نیاز به جراحی دارند.

حرف آخر

گرفتگی های مجرای ادرار می تواند مشکلات قابل توجهی در ادرار ایجاد کند. به طور کلی، در صورت بروز مشکلات، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید. زیرا مشکلات زیادی وجود دارد که می تواند منجر به تنگی مجرای ادرار شود  بنابراین تشخیص سریع همراه با درمان سریع مهم است.

منبع:

https://www.verywellhealth.com/urethral-stricture-overview-4176296