بیماری های گوارشی

کلدوکولیتیازیس چیست؟

صاصطلاح کلدوکولیتیازیس یا سنگ در مجرا صفراوی به شرایطی اشاره دارد که در آن سنگ کیسه صفرا در مجرای سیستم صفراوی قرار می گیرند. معمولا مجاری درگیر عبارتند از:

  • کیستیک
  • مشترک کبدی
  • صفراوی مشترک

کیسه صفرا اندام کوچکی که در زیر کبد قرار دارد و وظیفه اصلی آن ذخیره صفرا است که به هضم غذا کمک می کند. سنگ های صفراوی در کیسه صفرا و مجاری صفراوی از تجمع ذرات سخت بیلی روبین یا کلسترول ایجاد می شوند. اندازه سنگ های صفراوی می توانند از میکروسکوپی تا یک توپ گلف متغیر باشند. برخی از افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا احتمال دارد فقط یک یا دو سنگ داشته باشند، در حالی که برخی دیگر صدها سنگ در کیسه صفرا دارند. تقریباً 10 تا 15 درصد از افراد، در مقطعی از زندگی خود دچار سنگ کیسه صفرا می شوند.

شایع ترین علل کلدوکولیتیازیس

تقریبا 80 درصد افراد هیچ علامتی از این بیماری را نشان نمی دهند. پزشکان معمولاً این سنگ های صفراوی خاموش را هنگامی که به دنبال منابع دیگر نگران کننده در سونوگرافی شکم یا سایر روش های تصویربرداری هستند، کشف می کنند. 20 درصد افرادی که دارای سنگ کیسه صفرا هستند، آنها را در سیستم مجرای صفراوی خود خواهند داشت.

سنگ کیسه صفرا. هنگامی که سنگ های صفراوی در مجاری صفراوی گیر می کنند، باعث ایجاد کلدوکولیتیازیس می شود. سنگ کیسه صفرا احتمال دارد از نظر علت و نوع متفاوت باشد. به طور سنتی، سنگ های صفراوی به سه نوع اصلی تقسیم می شوند.

سنگ کیسه صفرا رنگدانه. این سنگ‌ها معمولاً سنگ‌های رنگدانه‌ای قهوه‌ای هستند که در داخل مجاری صفراوی مانند مجرای صفراوی مشترک و از ماده ای به نام بیلی روبین در بدن ساخته می شوند.

سنگ های صفراوی کلسترولی. این سنگ‌های زرد-سبز در کیسه صفرا تشکیل و معمولاً از کلسترول ساخته می‌شوند. سنگ های صفراوی کلسترولی معمولاً پس از خروج از کیسه صفرا در یکی از مجاری صفراوی یافت می شوند. اینها رایج ترین نوع سنگ های صفراوی هستند که در کشورهای پیشرفته یافت می شوند.

سنگ کیسه صفرا مخلوط. این سنگ های صفراوی ترکیبی از دو یا چند ماده از جمله کلسیم ، فسفات، پروتئین و سیستین هستند. بررسی های اخیر هشت نوع سنگ کیسه صفرا را با 10 نوع فرعی کشف کرده است.

سنگ های صفراوی باقیمانده. گاهی اوقات احتمال دارد سنگ ها پس از برداشتن کیسه صفرا (کوله سیستکتومی) باقی بمانند. به طور معمول، آنها در عرض 3 سال پس از انجام عمل پیدا می شوند.

سنگ های صفراوی عود کننده. پس از برداشتن کیسه صفرا، سنگ های صفراوی مکرر در مجاری صفراوی به وجود می آیند.

عوامل خطر سنگ کیسه صفرا

چندین عامل خطر برای ایجاد سنگ کیسه صفرا وجود دارد. این عوامل خطر شامل موارد زیر است:

  • بارداری
  • کاهش وزن سریع
  • سن بالای 40 سال
  • سطح بالای استروژن
  • سابقه خانوادگی سنگ کیسه صفرا
  • سیروز یا عفونت سیستم مجاری صفراوی
  • سندرم متابولیک، دیابت یا مقاومت به انسولین
  • مصرف هورمون درمانی جایگزین یا کنترل بارداری
  • داشتن سابقه بیماری های گوارشی، مانند بیماری کرون
  • داشتن کم خونی همولیتیک ، مانند بیماری سلول داسی شکل
  • رژیم غذایی پر کالری با فیبر کم می تواند خطر ابتلا به سنگ کیسه صفرا را افزایش دهد. چاقی نیز یک عامل خطر است.

علاوه بر داشتن سنگ کیسه صفرا به عنوان یک عامل خطر برای کلدوکولیتیازیس، افراد در صورت برداشتن کیسه صفرا یا سابقه قبلی سنگ کیسه صفرا در مجاری صفراوی نیز در معرض خطر هستند.

کسانی که دارای عوامل خطر موجود یا نگرانی در مورد ایجاد سنگ کیسه صفرا هستند باید با پزشک خود مشورت کنند تا خطر تشکیل سنگ کیسه صفرا را بررسی کند.

علائم کلدوکولیتیازیس

کلدوکولیتیازیس چیست؟ || پزشکت

زمانی که سنگ، کبد وکیسه صفرا یا مجاری صفراوی را مسدود می کند باعث درد در فرد شده و گاهی اوقات، این می تواند منجر به ناراحتی شدید شود. با این حال، برخی از افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا هیچ علامتی را تجربه نمی کنند.

افراد ممکن است بیماری کیسه صفرا را به صورت فشار یا درد در سمت راست بالای شکم تجربه کنند که معمولاً بعد از خوردن یک وعده غذایی سنگین است. درد معمولاً در پشت استخوان سینه قرار دارد و می تواند به سمت تیغه های شانه نیز حرکت کند.

هنگامی که سنگ، مجرای صفراوی را مسدود می کند، علائم می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • تب
  • لرز
  • تهوع و استفراغ
  • مدفوع رنگ روشن
  • ادرار تیره و چایی رنگ
  • زرد شدن پوست و سفیدی چشم
  • درد، که می تواند شدید باشد و چند ساعت طول بکشد.

عوارض کلدوکولیتیازیس

عوارض سنگ کیسه صفرا و انسداد مجاری  احتمال دارد کشنده باشد. این عوارض عبارتند از:

  • مرگ
  • عفونت باکتریایی
  • التهاب کیسه صفرا یا کبد
  • پانکراتیت سنگ کیسه صفرا ، التهاب پانکراس
  • آسیب به کیسه صفرا، مجاری صفراوی یا کبد

با توجه به شدت این عوارض، برای افراد مبتلا به کلدوکولیتیازیس مهم است که در اسرع وقت تحت درمان قرار گیرند.

پیش آگهی کلدوکولیتیازیس

هر فردی که گاه به گاه علائم سنگ کیسه صفرا دارد باید با پزشک خود مشورت کند. اگر علائم آنها پایدار یا شدید است، باید برای ارزیابی و درمان فوری به اورژانس محلی مراجعه کنند. افراد مبتلا به کولدوکولیتیازیس به مراقبت فوری پزشکی برای محدود کردن عوارض نیاز دارند. سنگ های صفراوی در مجرای صفراوی ممکن است ماه ها یا حتی سال ها علائمی ایجاد نکنند. اما اگر سنگی در مجرا گیر کرده و آن را مسدود کند، احتمال دارد موارد زیر را تجربه کنید:

  • تب
  • تهوع و استفراغ
  • مدفوع سفالی رنگ
  • از دست دادن اشتها
  • زردی (زردی پوست و چشم)
  • درد شکم در سمت راست بالای یا میانی شکم

حتی درد ناشی از سنگ های صفراوی در مجرای صفراوی می تواند به صورت پراکنده یا طولانی باشد. درد احتمال دارد در برخی مواقع خفیف و سپس به طور ناگهانی شدید باشد. درد شدید نیاز به درمان فوری پزشکی دارد. شدیدترین علائم شاید با یک رویداد قلبی مانند حمله قلبی اشتباه گرفته شود .

هنگامی که سنگ صفراوی در مجرای صفراوی گیر می کند، صفرا می تواند عفونی شود. باکتری های ناشی از عفونت می توانند به سرعت پخش و ممکن است وارد کبد شوند. اگر این رخ دهد، می تواند به یک عفونت خطرناک تبدیل شود. سایر عوارض احتمالی عبارتند از:

  • پانکراتیت
  • سیروز صفراوی

تشخیص کلدوکولیتیازیس

کلدوکولیتیازیس چیست؟ || پزشکت

در طول ارزیابی سنگ کیسه صفرا، پزشکان ممکن است از چندین ابزار تشخیصی برای آزمایش سنگ کیسه صفرا و سایر بیماری ها با علائم مشابه استفاده کنند.

برخی بیماری های دیگر که علائم مشابه سنگ کیسه صفرا دارند عبارتند از:

  • زخم ها
  • آپاندیسیت
  • پانکراتیت
  • سرطان کیسه صفرا
  • التهاب یا عفونت کیسه صفرا بدون سنگ
  • دیسکینزی صفراوی، حرکت نامناسب صفرا از طریق سیستم مجرای صفراوی

آزمایشات رادیولوژیک

پزشکان احتمال دارد استفاده از ابزارهای رادیولوژیک خاصی را در طول فرآیند ارزیابی و تشخیص توصیه کنند. برخی از این آزمایشات می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • سونوگرافی
  • توموگرافی کامپیوتری (CT) اسکن
  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی ( MRI )
  • کلسینتی گرافی که اسکن هیدروکسیل ایمینودی استیک اسید (اسکن HIDA) نیز نامیده می شود، نوعی اسکن پزشکی هسته ای است که برای ارزیابی کیسه صفرا و سیستم صفراوی استفاده می شود.

یکی دیگر از تست های رادیولوژیک که می تواند مورد استفاده قرار گیرد، کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP) است. این آزمایشی است که از یک لوله روشن با دوربین در انتهای آن برای بررسی مجاری صفراوی و پانکراس استفاده می کند. رنگ به این مجاری تزریق و عکسبرداری با اشعه ایکس انجام می شود.

آزمایشات خون

پزشکان ممکن است آزمایش مواد داخل خون را برای ارزیابی بهتر کبد توصیه کنند. این احتمال دارد به عنوان آزمایش عملکرد کبد نامیده شود و شامل بررسی سطوح مواد زیر است:

  • بیلی روبین
  • فسفاتاز قلیایی
  • آنزیم های ALT و AST
  • گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT)

علاوه بر این، آزمایش‌های خون دیگری نیز احتمال دارد برای بررسی عفونت یا سایر نگرانی‌ها انجام شود. نتایج این آزمایشات اطلاعات مفیدی در مورد نحوه عملکرد بدن در اختیار پزشکان قرار می دهد. به عنوان مثال، آنها بهتر می توانند تشخیص دهند که آیا عفونت وجود دارد یا اینکه کبد ملتهب است.

درمان کلدوکولیتیازیس

هنگامی که پزشک تشخیص کولدوکولیتیازیس را داد، احتمالاً روش‌ها یا جراحی خاصی را برای برداشتن سنگ‌های مسدودکننده مجرای صفراوی توصیه می‌کند. رایج ترین روش برای این کار ERCP با اسفنکتروتومی نامیده می شود.

شاید قبل از عمل جراحی، آندوسکوپی انجام شود تا به جراحان کمک کند که سنگ کیسه صفرا را به طور دقیق تشخیص دهند و خارج کنند.

در طول این روش، جراح از یک لوله روشن با یک دوربین در انتهای آن، به نام آندوسکوپ، برای مشاهده مجاری کبد و پانکراس استفاده می کند.سپس یک برش کوچک به نام اسفنکتروتومی ایجاد کرده تا سنگ را از مجرای صفراوی خارج کنند. این مجرا به روده کوچک تخلیه می شود.

برای کسانی که دچار عفونت مجاری صفراوی به نام کلانژیت شده‌اند، ERCP معمولاً برای برداشتن سنگ‌ها توصیه می‌شود. رفع هرگونه انسداد و دادن آنتی بیوتیک از مهمترین مراحل درمان این عارضه است.

موثرترین درمان برای بیماری فعال کیسه صفرا، برداشتن آن است. این روش معمولاً زمانی انجام می شود که سنگ ها برداشته شده و هرگونه التهاب یا عفونت بهبود یابد.

سنگ شکنی موج شوک، روشی که سنگ کیسه صفرا را با امواج ضربه ای به قطعات کوچکتر خرد می کند، نیز یک گزینه است اما به دلیل خطر بالای عود سنگ به ندرت استفاده می شود.

این روش احتمال دارد برای افرادی پیشنهاد شود که دارای سنگ های مجرای صفراوی مشترک هستند که با ERCP قابل برداشتن نیستند. همچنین ممکن است برای حل کردن یک سنگ در کیسه صفرا مفید باشد. مشکل روش این است که اغلب به یک روش آندوسکوپی برای برداشتن بقایای سنگ نیاز است. بررسی ها نشان داده که داروها درمان موثری برای بیماری فعال کیسه صفرا نیستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا