بی خوابی اولیه (بی خوابی ایدیوپاتیک)

بی خوابی اولیه (بی خوابی ایدیوپاتیک)، اختلالی است که با دشواری در شروع خواب مشخص می شود. برخلاف بی خوابی ثانویه، بی خوابی اولیه نتیجه عوارض جانبی دارو یا مشکلات پزشکی یا روانی نیست. بی خوابی اولیه می تواند برای شما در هنگام خواب نگران کننده باشد و در نهایت در طول روز احساس خستگی یا تحریک پذیری کنید.

بی خوابی اولیه نسبتاً شایع است و گاهی اوقات بدون درمان برطرف می شود. اما در صورت  بی خوابی مداوم، شما ممکن است به یک ارزیابی تشخیصی از جمله آزمایش خون و یا مطالعه خواب در طول شب برای تعیین بیماری زمینه ای نیاز دارید.

مدیریت روش های سبک زندگی معمولاً برای رفع بی خوابی اولیه موثر است. در صورت عدم موفقیت، ممکن است درمان پزشکی لازم باشد.

شیوع بی خوابی اولیه

بی خوابی شایع ترین اختلال خواب است. تقریباً 5٪ از مردم بی خوابی مزمن را تجربه می کنند، 25٪ این موارد بی خوابی اولیه است.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

یک سوم بزرگسالان در هر سال درجه ای از بی خوابی را تجربه می کنند و 2-6٪ از داروها برای کمک به خواب استفاده می کنند.

بی خوابی به ویژه در افرادی که ریتم شبانه روزی مختل دارند، مانند کارگران شیفت کاری و افرادی که جت لگ را تجربه می کنند، معمول است. بی خوابی حاد همچنین ممکن است در افرادی که دچار سانحه مانند از دست دادن یکی از عزیزان خود هستند، رخ دهد. در حالی که بی خوابی در پی یک فاجعه غالباً فقط برای روزها یا هفته های پس از واقعه رخ می دهد، اگر فردی مشاوره و مدیریت غم و اندوه مناسبی دریافت نکند، بی خوابی می تواند مزمن شود.

علائم بی خوابی اولیه

بی خوابی اولیه | پزشکت

بی خوابی اولیه اغلب به معنای کم خوابیدن است. افرادی که بی خوابی اولیه دارند به طور متوسط ​​شش ساعت در شب می خوابند، در حالی که افرادی که این بیماری را ندارند به طور متوسط ​​حدود هشت ساعت در شب می خوابند. ممكن است متوجه شوید كه شب چرت می زنید یا مرتباً از رختخواب بلند می شوید.

این نوع بی خوابی اغلب با افزایش سطح تحریک همراه است و می تواند با اختلالات اضطرابی همراه باشد. بی خوابی آغازین به این معنی است که بیش از 30 دقیقه طول می کشد که شما به خواب بروید. در طول شب به دلیل محرک هایی مانند صدا یا حتی بدون هیچ محرک خاصی به راحتی از خواب بیدار می شوید. کم خوابی می تواند منجر به عوارض زیادی در ساعات بیداری شود. علائم خستگی ناشی از بی خوابی عبارتند از:

  • مشکل بیدار شدن از خواب
  • احساس خستگی و خواب آلودگی در طول روز
  • هایپرسومنیا (خوابیدن در طول روز)
  • کمبود انگیزه
  • خمیازه
  • مشکل در تمرکز
  • گرسنگی
  • سردرد
  • حساسیت به سر و صدا یا چراغ، هنگام بیداری
  • کمبود انرژی برای فعالیت بدنی، مانند ورزش
  • تحریک پذیری
  • ترس و نگرانی

ممکن است این علائم را چند روز پشت سر هم داشته باشید و  بعد از یک شب آرام  برطرف شوند. گاهی اوقات خستگی، با رفع بی خوابی، می تواند منجر به خواب آلودگی شود.

عوارض بی خوابی اولیه

بی خوابی می تواند منجر به بروز اضطراب زیاد شود. این اضطراب معمولاً هنگام خواب یا نیمه شب شدیدتر است، اما در طول روز نیز نگران بی خوابی خود هستید. بی خوابی مداوم و کمبود خواب مزمن به تدریج می تواند منجر به افسردگی شود و شما را مستعد ابتلا به بیماری های جسمی کند. خواب ناکافی با کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن، چاقی و بیماری های قلبی مرتبط است.

علت های بی خوابی اولیه

ویژگی اصلی بی خوابی اصلی این است که دلیل مشخصی ندارد. اما ممکن است برخی از عوامل خطر وجود داشته باشد که شما را مستعد ابتلا به بی خوابی اولیه کند. این وضعیت تمایل به ادامه یافتن در طول زندگی فرد دارد، که اغلب ماهها یا سالها یکبار بدتر می شوند یا بهبود می یابد. بنابراین، ممکن است به سالها مشکل خواب داشته باشید.  بی خوابی اولیه می تواند در میان افرادی که سابقه خانوادگی  بی خوابی دارند بیشتر باشد.

تحقیقات همچنین نشان می دهد، اگرچه بی خوابی اولیه به دلیل مسائل روانپزشکی ایجاد نمی شود، اما تمایل به نشخوار فکری یا شخصیت نگران کننده ممکن است از عوامل خطر بروز آن باشند.

در افراد مبتلا به بی خوابی اولیه، ملاتونین کمتری ترشح می شود و جریان خون بیشتر مغز در هنگام خواب ثبت شده است. میزان جذب اکسیژن در طی مرحله 3 و 4 خواب غیر REM در افراد با بی خوابی اولیه در مقایسه با افراد عادی افزایش می یابد. افراد مبتلا به بی خوابی اولیه در هنگام خواب ضربان قلب بیشتری نسبت به افراد عادی دارند. همه این یافته ها حاکی از آن است که حالت بیش فعالی باعث بی خوابی اولیه می شود.

الگوی ریتم شبانه روزی خواب

تحقیقات نشان می دهد که بی خوابی اولیه با بی نظمی ریتم شبانه روزی همراه است. بی خوابی اولیه ممکن است منجر به اختلال  در مراحل عمیق خواب  در افرادی که این بیماری را ندارند  شود.

تشخیص بی خوابی اولیه

بی خوابی اولیه | پزشکت

بی خوابی، نگرانی مشترکی است که بسیاری از افراد در طول زندگی دارند. تشخیص بی خوابی اولیه شامل چندین مرحله است.

یکی از مولفه های اصلی شناسایی بی خوابی این است که مشخص کنید آیا واقعاً شما زیاد می خوابید یا نه ؟ اگر شما نمی توانید زیاد   بخوابید، پس باید به دنبال علت اصلی بی خوابی خود باشید. تفاوت بین بی خوابی اولیه و بی خوابی ثانویه این است که بی خوابی اولیه دلیل پزشکی یا احساسی ندارد، در حالی که برای بی خوابی ثانویه حتما دلیلی وجود دارد. آزمایشات تشخیصی برای بی خوابی اولیه می تواند شامل آزمایشاتی برای اندازه گیری بی خوابی و تأثیرات آن باشد.

این آزمایشات شامل موارد زیر است:
  • مطالعه خواب: polysomnogram یک مطالعه خواب شبانه و شامل اقدامات فعالیت مغز، فعالیت عضلات و تنفس است. با بی خوابی اولیه، انتظار می رود که پلی سومنوگرافی میزان خواب کمتری را همزمان با الگوی تنفس طبیعی فرد نشان دهد.
  • شاخص کیفیت خواب پیتسبورگ (PSQI): PSQI یک پرسشنامه  شامل ارزیابی فرد از خواب است. PSQI می تواند در شناسایی الگوهای خواب و همچنین مواردی مانند بیدار شدن مرتب در شب برای استفاده از توالت کمک کند.
  • آزمایش تأخیر خواب چندگانه (MSLT):  MSLT  بررسی و مطالعه چرت در طول روز است، که در آن شما را در طول روز تحت کنترل قرار می دهند تا مشخص شود چقدر سریع به خواب می روید. نتایج آزمایش می تواند میزان کمبود خواب شما را نشان دهند.

همه این مطالعات خواب برای کمک به ارزیابی اینکه آیا خواب کافی ندارید و چه نوع اختلالی از خواب را تجربه می کنید، استفاده می شود.

سایر آزمایشاتی که برای تشخیص بی خوابی اولیه مورد استفاده قرار می گیرد شامل پرسشنامه غربالگری یا ارزیابی های دیگر از مسائل عاطفی مانند افسردگی و اضطراب است. گاهی اوقات، مردم از این مشکلات آگاه هستند، اما بسیاری از مردم علائم افسردگی و اضطراب دارند که در عوض می توانند به صورت بی خوابی ظاهر شوند.

رد علل اصلی بی خوابی

علت های پزشکی بی خوابی می تواند شامل بیماری تیروئید، بیماری کبدی، زوال عقل، سندرم پای بی قرار و مشکلات تنفسی باشد. پزشک ممکن است آزمایشاتی برای رد و یا تایید علت های اصلی بی خوابی تجویز کند. آزمایش تشخیصی شما با علائم پزشکی و معاینه فیزیکی انجام می شود.

پیش آگهی بی خوابی اولیه

بی خوابی اولیه | پزشکت

حدود 60٪ بزرگسالان بین 7 تا 8 ساعت در شب می خوابند، با 8٪  افراد کمتر از 5 ساعت در شب می خوابند. افرادی که کمتر از 6 ساعت در شب می خوابند امید به زندگی کمتری نسبت به افرادی دارند که 7 تا 8 ساعت در شب می خوابند.

بی خوابی دوره ای ممکن است برای مدت کوتاهی رخ دهد، یا در طول زندگی یک فرد مسئله ساز باشد.

بی خوابی گذرا معمولاً کمتر از 3 هفته طول می کشد. با این حال، در حالی که بی خوابی به دنبال یک واقعه آسیب زا اغلب فقط در روزها یا هفته های پس از آن اتفاق میفتد، اگر فردی مشاوره مناسب و مدیریت غم و اندوه را دریافت نکند، می تواند به بی خوابی مزمن مبتلا شود.

درمان شناختی رفتاری و بهبود بهداشت خواب به عنوان مداخلات اولیه در رفع بی خوابی بسیار موثر هستند. اگر این گزینه های درمانی موثر نباشند، ممکن است عوامل دارویی در نظر گرفته شوند. به طور کلی، بی خوابی در اکثر افراد به خوبی قابل درمان است.

درمان بی خوابی اولیه

بی خوابی اولیه | پزشکت

بعضی اوقات موارد خفیف بی خوابی اولیه پس از چند روز بهبود می یابد. خستگی می تواند منجر به خواب آلودگی شما شود و ممکن است در نهایت شما به خواب رفته و استراحت کافی داشته باشید.

اما غالباً، خواب آلودگی در مواقعی که بخواهید اتفاق نمیفتد و در نهایت ممکن است در طول روز بخوابید  و بعد از آن،  هنگام خواب شبانه ، دچار مشکل شوید. اگر الگوی چرت زدن در طول روز برای شما مناسب نیست،  باید برای کاهش بی خوابی به دنبال راهکارهای درمانی دیگری باشید.

بهاشت خواب

برای تنظیم خواب می توانید برخی از سبک های زندگی را تنظیم کنید. نکته اصلی این است که از مواردی که مانع از خواب رفتن شما می شوند، اجتناب کنید. عادت هایی که باید در نظر گرفت عبارتند از:

  • بعد از ظهر یا عصر از مصرف کافئین خودداری کنید.
  • در هنگام خواب به صفحه تلفن، رایانه یا تلویزیون خود نگاه نکنید.
  • قبل از اینکه بخوابید چندین ساعت از چراغهای روشن دور بمانید.
  • به اندازه کافی غذا بخورید تا قبل از خواب گرسنه نباشید.
  • قبل از خواب پرخوری نکنید. پرخوری باعث احساس نفخ در هنگام خواب می شود.
  • چند ساعت قبل از اینکه بخواهید بخوابید، یک ورزش سبک انجام دهید.
  • در طول روز چرت نزنید.
درمان پزشکی برای بی خوابی اولیه

بی خوابی اولیه | پزشکت

اگر تغییر سبک های زندگی در رفع بی خوابی شما تاثیری نداشته است، می توانید در مورد درمان پزشکی با پزشک خود مشورت کنید. ممکن است پزشک مصرف ملاتونین یا دارویی مانند داروهای ضد افسردگی، آنتی هیستامین یا بنزودیازپین را تجویز کند. معمولاً مصرف داروهای تجویز شده برای بی خوابی بیش از چند هفته ایده آل محسوب نمی شود. این داروها می توانند عوارض جانبی داشته باشند و ممکن است در طولانی مدت فوایدی نداشته باشد. برخی از افراد با استفاده از دارو های بدون نسخه مانند مشاوره، درمان شناختی رفتاری یا طب سوزنی، متوجه مزیت درمانی آنها می شوند.

سخن آخر

بی خوابی  در صورت عدم وجود سایر بیماری های زمینه ای پزشکی، به عنوان بی خوابی اولیه (بی خوابی ایدیوپاتیک) شناخته شود. شکایت اصلی از بی خوابی اولیه مشکل خوابیدن یا حفظ خواب است. بی خوابی می تواند تأثیر عمده ای بر کیفیت زندگی، بهره وری و سلامت روان داشته باشد.

بی خوابی در اکثر مواقع بیشتر بزرگسالان را تحت تأثیر قرار می دهد. تشخیص بی خوابی اولیه به این معنی است که مشکلات خواب شما ناشی از یک مسئله پزشکی یا بیماری نیست. بعضی اوقات بی خوابی کوتاه مدت است، اما می تواند در اواخر زندگی فرد دوباره عود کند. اگر قبلاً مشکل بی خوابی خود را برطرف کرده باشید، در صورت عود، احتمال بهبود آن با درمان بسیار موفقیت آمیز است.

منابع:

https://healthengine.com.au/info/primary-insomnia-idiopathic-insomnia

 https://www.verywellhealth.com/primary-insomnia-5077034