چرا فشار خون دو دست با هم فرق دارد؟ چه اختلافی مهم است؟

اگر فشار خون دست راست و چپ شما یکسان نیست، لزوما به معنای ابتلا به بیماری قلبی یا گرفتگی عروق نیست. اختلاف جزئی فشار خون دو دست ممکن است به دلیل تفاوت های طبیعی بدن یا شرایط اندازه گیری ایجاد شود؛ اما اگر اختلاف فشار به طور مداوم باقی بماند، به ویژه اگر فشار سیستولیک دو دست بیش از ۱۰ تا ۱۵ میلی متر جیوه تفاوت داشته باشد، بهتر است آن را جدی بگیرید و با پزشک مشورت کنید. در بعضی موارد، این اختلاف می تواند نشانه مشکلی در عروق دست یا سایر اختلالات عروقی باشد.

برای بررسی دقیق تر، ابتدا باید فشار خون هر دو دست را با روش صحیح اندازه گیری کرد. اگر اختلاف قابل توجهی مشاهده شد، اندازه گیری باید تکرار شود. در صورت تایید اختلاف پایدار، معمولا دستی که فشار بالاتری نشان می دهد، برای اندازه گیری های بعدی انتخاب می شود. برای بررسی بیشتر این مورد در ادامه این مقاله از پزشکت به این موضوع کامل میپردازیم.

اختلاف فشار خون دو دست چقدر طبیعی است؟

فشار خون دست راست و چپ لزوما عدد یکسانی ندارد. با این حال، مقدار اختلاف و تداوم آن اهمیت زیادی دارد. گاهی اختلاف مشاهده شده ناشی از شرایط اندازه گیری است و با اصلاح روش، کمتر می شود؛ اما اختلاف مداوم ممکن است به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد.

به طور کلی، می توان این نکات را در نظر گرفت:

• اختلاف کمتر از ۱۰ میلی متر جیوه: اگر اختلاف جزئی باشد و علامت دیگری وجود نداشته باشد، معمولا به تنهایی نگران کننده نیست.
• اختلاف پایدار ۱۰ تا ۱۵ میلی متر جیوه: بهتر است اندازه گیری با روش صحیح تکرار شود. اگر اختلاف همچنان باقی ماند، بررسی پزشکی می تواند ضروری باشد.
• اختلاف بیشتر از ۱۵ میلی متر جیوه: بر اساس راهنمای NICE، باید اندازه گیری تکرار شود. اگر اختلاف در اندازه گیری دوم نیز باقی بماند، فشار خون باید در دفعات بعد از دست دارای عدد بالاتر اندازه گیری شود.

این اعداد به ویژه برای اختلاف فشار سیستولیک، یعنی عدد بالایی فشار خون، اهمیت دارند. اختلاف فشار دیاستولیک یا عدد پایینی نیز باید در کنار سایر نتایج و شرایط فرد ارزیابی شود.

نکته مهم این است که اختلاف فشار خون به تنهایی بیماری خاصی را اثبات نمی کند. اگر اختلاف قابل توجه و مداوم باشد، پزشک با توجه به سابقه پزشکی، علائم و معاینه تصمیم می گیرد که آیا بررسی عروق یا آزمایش های بیشتری لازم است یا خیر.

برای آشنایی با محصولات سلامت و مراقبت و دریافت راهنمایی، شماره‌تان را ثبت کنید تا با شما تماس بگیریم. برای اطلاعات بیشتر درباره چای سبز و سایر محصولات، روی لینک کلیک کنید.

ثبت شماره تماس

چرا فشار خون دست راست و چپ متفاوت است؟

بیشتر بخوانید: آیا نوشیدن آب زیاد میتواند خطرناک باشد؟

دلایل مختلفی می توانند باعث تفاوت فشار خون در دو دست شوند. برخی از این عوامل موقتی و مربوط به روش اندازه گیری هستند؛ برخی دیگر به وضعیت عروق یا شرایط جسمی فرد ارتباط دارند.

۱. خطا در اندازه گیری فشار خون

یکی از علت های رایج اختلاف فشار خون دو دست، رعایت نکردن اصول اندازه گیری است. اگر بازوها در ارتفاع متفاوتی قرار داشته باشند، کاف دستگاه اندازه مناسبی نداشته باشد یا فرد پیش از اندازه گیری به اندازه کافی استراحت نکرده باشد، نتیجه می تواند دقیق نباشد.

صحبت کردن هنگام اندازه گیری، اضطراب، مصرف کافئین، سیگار کشیدن یا فعالیت بدنی در فاصله کوتاه پیش از اندازه گیری نیز ممکن است بر عدد فشار خون اثر بگذارد.

به همین دلیل، پیش از نتیجه گیری درباره اختلاف فشار خون، باید اندازه گیری در شرایط استاندارد تکرار شود. اگر علاوه بر اختلاف فشار، در اندازه گیری های خانگی نیز با اعداد غیرمنتظره مواجه می شوید، پزشک عمومی می تواند برای بررسی اولیه، ارزیابی عوامل موثر و تشخیص نیاز به پیگیری تخصصی به شما کمک کند.

۲. تفاوت های طبیعی در گردش خون

ساختار عروق در دو سمت بدن کاملا یکسان نیست. به همین دلیل، ممکن است فشار خون دو دست اندکی با یکدیگر تفاوت داشته باشد. اختلاف جزئی و غیرپایدار، به ویژه اگر پس از تکرار اندازه گیری کاهش پیدا کند، لزوما نشانه بیماری نیست.

با این حال، اگر یک دست به طور مداوم فشار خون پایین تری نشان دهد، بهتر است احتمال عوامل عروقی نیز بررسی شود.

۳. تنگی یا انسداد عروق دست

یکی از علت های مهم اختلاف پایدار فشار خون دو دست، تنگی شریان هایی است که خون را به دست ها می رسانند. برای مثال، تنگی شریان زیرترقوه ای می تواند باعث شود فشار اندازه گیری شده در یک دست کمتر از دست دیگر باشد.

برای آشنایی با محصولات سلامت و مراقبت و دریافت راهنمایی، شماره‌تان را ثبت کنید تا با شما تماس بگیریم.

مشاهده‌ی محصولات

این وضعیت ممکن است بدون علامت باشد یا با نشانه هایی مانند خستگی زودرس دست هنگام فعالیت، درد دست، سردی اندام یا کاهش قدرت نبض همراه شود. وجود اختلاف فشار خون به تنهایی برای تشخیص تنگی عروق کافی نیست و ممکن است پزشک به معاینه و بررسی های تکمیلی نیاز داشته باشد.

اگر اختلاف فشار خون شما تکرار می شود، مشاوره با متخصص قلب و عروق می تواند به ارزیابی علت و تعیین نیاز به بررسی بیشتر کمک کند.

۴. بیماری های زمینه ای و عوامل خطر عروقی

بعضی بیماری ها و عوامل خطر، احتمال مشکلات عروقی را افزایش می دهند. از جمله این عوامل می توان به دیابت، سیگار کشیدن، کلسترول بالا و سابقه بیماری های قلبی و عروقی اشاره کرد.

وجود این عوامل به معنای آن نیست که اختلاف فشار خون حتما ناشی از گرفتگی عروق است؛ اما اگر فرد علاوه بر این شرایط، اختلاف فشار خون پایدار نیز داشته باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند. در افرادی که همزمان با فشار خون بالا، دیابت یا سایر مشکلات متابولیک دارند، ممکن است متخصص داخلی نیز در بررسی جامع وضعیت سلامت نقش داشته باشد.

آیا اختلاف فشار خون دو دست نشانه بیماری قلبی است؟

اختلاف فشار خون دو دست می تواند در برخی افراد با بیماری های عروقی ارتباط داشته باشد، اما به تنهایی به معنای ابتلا به بیماری قلبی نیست.

اگر اختلاف فشار خون به طور مداوم وجود داشته باشد، یکی از احتمال هایی که پزشک بررسی می کند، تنگی یا انسداد عروق اندام فوقانی است. برخی بیماری های عروقی نیز می توانند همزمان با افزایش خطر بیماری های قلبی و مغزی همراه باشند.

از طرف دیگر، اختلاف فشار خون ممکن است به دلیل روش نامناسب اندازه گیری یا عوامل موقتی ایجاد شده باشد. بنابراین، نباید تنها بر اساس یک بار اندازه گیری درباره وضعیت عروق تصمیم گرفت.

اگر فشار خون شما در دو دست تفاوت قابل توجهی دارد و همزمان با درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف ناگهانی یک سمت بدن یا اختلال گفتار مواجه شده اید، باید فورا کمک پزشکی دریافت کنید. این علائم را نباید صرفا به اختلاف فشار خون نسبت داد یا برای بررسی آنها منتظر اندازه گیری مجدد ماند.

اگر علائم اورژانسی ندارید اما برای تفسیر نتایج فشار خون و بررسی احتمال مشکلات عروقی به راهنمایی نیاز دارید، دکتر آنلاین قلب می تواند گزینه ای برای دریافت مشاوره اولیه و آگاهی از مراحل بعدی بررسی باشد. در صورت وجود علائم شدید یا ناگهانی، مراجعه به خدمات اورژانسی را به تاخیر نیندازید.

فشار خون را از کدام دست بگیریم؟

در اولین ارزیابی فشار خون، بهتر است فشار هر دو دست اندازه گیری شود. پس از آن، اگر اختلاف قابل توجهی وجود داشته باشد و با تکرار اندازه گیری تایید شود، معمولا دستی که فشار بالاتری نشان می دهد، برای اندازه گیری های بعدی مبنا قرار می گیرد.

این کار اهمیت دارد؛ زیرا اگر فشار خون همیشه از دستی اندازه گیری شود که عدد پایین تری دارد، ممکن است فشار خون واقعی فرد کمتر از مقدار آن برآورد شود.

برای مثال، فرض کنید فشار خون دست راست شما ۱۳۵ روی ۸۵ و دست چپ ۱۲۲ روی ۸۰ میلی متر جیوه باشد. در این شرایط، اختلاف فشار سیستولیک ۱۳ میلی متر جیوه است. بهتر است اندازه گیری با رعایت اصول صحیح تکرار شود. اگر اختلاف باقی ماند، فشار خون در دفعات بعد از دست راست که عدد بالاتری داشته است اندازه گیری می شود.

البته این مثال صرفا برای توضیح نحوه محاسبه اختلاف است و به تنهایی نشان دهنده وجود یا نبود بیماری نیست.

روش صحیح اندازه گیری فشار خون در هر دو دست

برای اینکه اختلاف مشاهده شده تا حد امکان به شرایط واقعی بدن مربوط باشد، باید روش اندازه گیری استاندارد باشد.

۱. پیش از اندازه گیری استراحت کنید. حداقل پنج دقیقه در محیطی آرام بنشینید. بهتر است تا ۳۰ دقیقه پیش از اندازه گیری از سیگار، نوشیدنی های کافئین دار و فعالیت بدنی خودداری کنید.

۲. وضعیت نشستن را اصلاح کنید. پشت شما باید تکیه گاه داشته باشد، کف پاها روی زمین قرار بگیرد و پاها را روی هم نیندازید.

۳. بازو را هم سطح قلب نگه دارید. ساعد را روی سطحی صاف قرار دهید و اجازه دهید عضلات دست در حالت آرامش باشند.

۴. از کاف مناسب استفاده کنید. کاف باید متناسب با اندازه بازو باشد و مستقیما روی پوست قرار بگیرد، نه روی لباس.

۵. هنگام اندازه گیری صحبت نکنید. حرف زدن یا حرکت کردن می تواند بر نتیجه تاثیر بگذارد.

۶. اندازه گیری را تکرار کنید. در صورت مشاهده اختلاف، فشار خون را با رعایت شرایط یکسان دوباره اندازه بگیرید. در صورت امکان، بین اندازه گیری ها حدود یک دقیقه فاصله بگذارید.

۷. نتایج را ثبت کنید. عدد فشار خون هر دو دست و زمان اندازه گیری را یادداشت کنید تا در صورت نیاز به پزشک نشان دهید.

اگر با وجود رعایت این نکات، اختلاف فشار خون باقی می ماند، بهتر است نتیجه را با پزشک در میان بگذارید. همچنین اگر دستگاه خانگی شما نتایج غیرمنتظره ای نشان می دهد، می توانید دقت دستگاه و مناسب بودن کاف آن را در یک مرکز درمانی بررسی کنید.

چه زمانی برای اختلاف فشار خون دو دست به پزشک مراجعه کنیم؟

بیشتر بخوانید: خواص انار برای فشار خون و قلب

اگر اختلاف فشار خون دو دست به طور مداوم وجود دارد، به ویژه اگر اختلاف سیستولیک بیشتر از ۱۰ تا ۱۵ میلی متر جیوه باشد، بهتر است برای ارزیابی علت آن با پزشک مشورت کنید. اهمیت این موضوع در افرادی که دیابت دارند، سیگار می کشند یا سابقه بیماری قلبی و عروقی دارند، بیشتر است.

پزشک ممکن است پس از بررسی سابقه پزشکی و معاینه نبض دست ها، در صورت نیاز آزمایش ها یا تصویربرداری های عروقی را درخواست کند. همه افراد به بررسی های پیشرفته نیاز ندارند و تصمیم درباره آنها به یافته های معاینه و شرایط هر فرد بستگی دارد.

برای شروع بررسی می توانید به پزشک عمومی مراجعه کنید. اگر احتمال مشکل قلبی یا عروقی مطرح باشد، متخصص قلب و عروق می تواند ارزیابی تخصصی تری انجام دهد. در صورت نیاز به بررسی بیماری های همراه مانند دیابت یا اختلالات متابولیک نیز ممکن است مشورت با متخصص داخلی یا متخصص مربوط به بیماری زمینه ای لازم باشد.

چه علائمی نیاز به اقدام فوری دارند؟

اگر اختلاف فشار خون دو دست با هر یک از علائم زیر همراه است، وضعیت را جدی بگیرید:

• درد یا فشار ناگهانی در قفسه سینه
• درد شدید و ناگهانی در پشت یا ناحیه بین کتف ها
• تنگی نفس شدید یا ناگهانی
• ضعف یا بی حسی ناگهانی یک سمت بدن
• اختلال ناگهانی در گفتار یا بینایی
• غش یا کاهش سطح هوشیاری

این علائم می توانند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشند و نباید برای تکرار اندازه گیری فشار خون یا گرفتن وقت معمول پزشک صبر کرد. در چنین شرایطی، فورا با اورژانس تماس بگیرید.

سخن آخر

بیشتر بخوانید: بعد از قطع داروی لاغری چه اتفاقی برای بدن می افتد؟

اختلاف فشار خون دو دست همیشه نشانه بیماری نیست؛ اما اگر این اختلاف به طور مداوم باقی بماند، نباید آن را نادیده گرفت. اختلاف سیستولیک بیش از ۱۰ تا ۱۵ میلی متر جیوه، به ویژه اگر با اندازه گیری صحیح تایید شود، می تواند نیازمند بررسی پزشکی باشد. در چنین شرایطی، معمولا دستی که فشار بالاتری نشان می دهد، برای اندازه گیری های بعدی انتخاب می شود.

برای ارزیابی درست، فشار خون هر دو دست را در شرایط استاندارد اندازه گیری کنید، نتایج را ثبت کنید و در صورت تداوم اختلاف با پزشک مشورت کنید. اگر اختلاف فشار خون با درد قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی یا علائم عصبی همراه است، فورا کمک پزشکی دریافت کنید.

منبع: nice.org.uk