غدد و متابولیزم

کم کاری هیپوفیز

کم کاری هیپوفیز از علل تا درمان

کم کاری هیپوفیر و یا هیپوپیتوئیتاریسم یک اختلال نادر است که در آن غده هیپوفیز شما یک یا چند هورمون یا هورمون کافی تولید نمی کند. غده هیپوفیز، یک غده به اندازه یک لوبیا کلیه است که در قاعده مغز شما قرار دارد. این بخشی از سیستم غدد درون ریز بدن شما است که از تمام غدد تولید کننده و تنظیم کننده هورمون ها تشکیل شده است. غده هیپوفیز علیرغم اندازه کوچک خود، تعدادی هورمون ایجاد و ترشح می کند که تقریباً روی هر قسمت از بدن شما تاثیر می گذارند. بر همین اساس بهتر است در صورت بروز اختلالات غدد درون ریز به متخصص غدد مراجعه کنید.

کم کاری هیپوفیر و یا هیپوپیتوئیتاریسم زمانی رخ می دهد که شما در یک یا چند هورمون هیپوفیز دچار کمبود می شوید. این کمبود هورمون ها می تواند بر روی تعدادی از عملکردهای معمول بدن شما مانند رشد، فشار خون یا تولید مثل تأثیر بگذارد. علائم به طور معمول بر اساس هورمون یا هورمون هایی که از دست داده اید، متفاوت هستند.

اگر مبتلا به هیپوپیتوئیتاریسم هستید، احتمالاً باید تا پایان عمر از دارو استفاده کنید. داروها به جایگزینی هورمون های از دست رفته و کنترل علائم شما کمک می کند.

علائم کم کاری هیپوفیز

کم کاری هیپوفیز | پزشکت

علائم و نشانه های هیپوپیتوئیتاریسم معمولاً به تدریج ایجاد و با گذشت زمان بدتر می شود. آنها گاهی ظریف هستند و ممکن است ماه ها یا حتی سالها نادیده گرفته شوند. اما در برخی افراد علائم و نشانه ها به طور ناگهانی بروز می کنند.

نوشته های مشابه

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

علائم و نشانه های هیپوپیتوئیتاریسم در افراد مختلف متفاوت است و بستگی به این دارد که چند هورمون های هیپوفیز تحت تأثیر قرار گرفته و این تاثیر ها تا چه حدی هستند. در افرادی که بیش از یک کمبود هورمون هیپوفیز دارند، در اثر کمبود هورمون دوم ممکن است علائم افزایش یابد یا در برخی موارد علائم کمبود اول را پنهان کند.

کمبود هورمون رشد (GH)

در کودکان، کمبود GH ممکن است باعث مشکلات رشد و کوتاهی قد یا کوتولگی شود. اکثر بزرگسالانی که کمبود GH دارند هیچ علامتی بروز نمی کند، اما برای برخی بزرگسالان می تواند باعث موارد زیر شود:

  • خستگی
  • ضعف عضلانی
  • انزوای اجتماعی
  • تغییر در ترکیب چربی بدن

کمبود هورمون لوتئینیزه (LH) و هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)

کمبود این هورمون ها که گنادوتروپین نامیده می شوند، بر سیستم تولید مثل تأثیر می گذارد. در زنان، این کمبود باعث کاهش تولید تخمک و استروژن از تخمدان ها می شود. در مردان، این کمبود باعث کاهش تولید اسپرم و تستوسترون از بیضه ها می شود. زنان و مردان ممکن است میل جنسی کمتری، ناباروری یا خستگی را تجربه کنند. در کودکان و نوجوانان، بلوغ دیررس معمولاً تنها علامت آن است.

زنان همچنین ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:

  • گرگرفتگی
  • ریزش موهای ناحیه تناسلی
  • پریودهای نامنظم یا حذف قاعدگی
  • ناتوانی در تولید شیر برای شیردهی

مردان نیز ممکن است علائم زیر را داشته باشند:

  • اختلال در نعوظ
  • تغییرات خلق و خوی
  • کاهش موهای صورت یا بدن

کمبود هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH)

این هورمون غده تیروئید را کنترل می کند. کمبود TSH منجر به سطح پایین هورمون تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) و بروز علائم زیر می شود:

  • یبوست
  • خستگی
  • افزایش وزن
  • خشکی پوست
  • حساسیت به سرما یا مشکل در گرم ماندن

کمبود هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH)

این هورمون به غدد فوق کلیوی شما کمک می کند تا درست کار کنند و به بدن شما در برابر استرس واکنش نشان می دهد. علائم کمبود ACTH عبارتند از:

  • گیجی
  • خستگی شدید
  • تهوع، استفراغ یا درد شکم
  • عفونت های مکرر و طولانی مدت
  • فشار خون پایین، که ممکن است منجر به غش شود.

کمبود هورمون ضد دیورتیک (ADH)

این هورمون، که وازوپرسین نیز نامیده می شود، به بدن شما کمک می کند تا سطح مایعات خود را متعادل کند. کمبود ADH می توانند منجر به بروز یک اختلال به نام دیابت بی مزه و بروز علائم زیر شود:

  • ادرار زیاد
  • تشنگی شدید
  • عدم تعادل الکترولیتی

کمبود پرولاکتین

پرولاکتین هورمونی است که به بدن می گوید چه موقع شروع به تولید شیر مادر کند. سطوح پایین پرولاکتین می تواند زنان را در تولید شیر برای شیردهی دچار مشکل کند.

زمان مراجعه به پزشک در کم کاری هیپوفیز

در صورت بروز هر یک از علائم و نشانه های مرتبط با هیپوپیتوئوتاریسم به پزشک مراجعه کنید. در صورت بروز علائم یا نشانه های هیپوپیتوئیتاریسم به طور ناگهانی یا همراه با سردرد شدید، اختلالات بینایی، گیجی یا افت فشار خون، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. اینها می توانند علائم و نشانه های تخریب ناگهانی بافت غده هیپوفیز (آپوپلکسی هیپوفیز) باشند که اغلب در اثر خونریزی در غده هیپوفیز ایجاد می شود. آپوپلی هیپوفیز یک اورژانس پزشکی است و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

علل کم کاری هیپوفیز

کم کاری هیپوفیز | پزشکت

هیپوپیتوئیتاریسم علل مختلفی دارد. در بسیاری از موارد، کم کاری هیپوفیز ناشی از تومور غده هیپوفیز است. افزایش اندازه تومور هیپوفیز، می تواند بافت هیپوفیز را فشرده کرده و به آن آسیب برساند و در تولید هورمون تداخل ایجاد کند. تومور همچنین می تواند اعصاب بینایی را فشرده کرده و باعث اختلالات بینایی شود. علاوه بر تومورها، برخی بیماری ها یا رویدادهایی که باعث آسیب به غده هیپوفیز می شوند نیز ممکن است منجر به هیپوپیتوئیتاریسم شوند. برخی از آنها عبارتند از:

  • جراحت سر
  • جراحی مغز
  • پرتودرمانی سر یا گردن
  • عدم جریان خون در مغز یا غده هیپوفیز (سکته مغزی) یا خونریزی (خونریزی) در مغز یا غده هیپوفیز
  • برخی از داروها، مانند مواد مخدر، کورتیکواستروئیدها با دوز بالا یا برخی داروهای سرطانی به نام مهارکننده های بازرسی
  • التهاب غده هیپوفیز ناشی از واکنش سیستم ایمنی غیر طبیعی (هیپوفیزیت)
  • عفونت های مغزی مانند مننژیت یا عفونت هایی که می توانند به مغز منتقل شوند مانند سل یا سفلیس
  • بیماریهای نفوذی که قسمتهای مختلف بدن را تحت تأثیر قرار می دهند، از جمله سارکوئیدوز، یک بیماری التهابی که در اندامهای مختلف رخ می دهد. هیستیوسیتوز سلول لانگرهانس، که در آن سلولهای غیرطبیعی باعث ایجاد زخم در نقاط متعدد بدن می شوند. هموکروماتوز، که باعث رسوب آهن اضافی در کبد و سایر بافتها می شود
  • از دست دادن شدید خون در هنگام زایمان، که ممکن است باعث آسیب به قسمت جلویی غده هیپوفیز شود (سندرم شیهان یا نکروز هیپوفیز پس از زایمان)

در برخی موارد، هیپوپیتوئیتاریسم ناشی از جهش ژنتیکی (ارثی) است. این جهش ها بر توانایی غده هیپوفیز برای تولید یک یا چند هورمون از خود تأثیر می گذارد، اغلب از بدو تولد یا در اوایل کودکی شروع می شود.

تومورها یا بیماری های هیپوتالاموس، قسمتی از مغز که درست در بالای هیپوفیز قرار دارد، همچنین می توانند باعث هیپوپیتوئیتاریسم شوند. هیپوتالاموس هورمون های خود را تولید می کند که مستقیماً بر فعالیت غده هیپوفیز تأثیر می گذارد. در برخی موارد، علت هیپوپیتوئیتاریسم ناشناخته است.

تشخیص کم کاری هیپوفیز

کم کاری هیپوفیز | پزشکت

اگر پزشک مشکوک به مشکل در هورمون های هیپوفیز شما باشد، احتمالاً چندین آزمایش برای بررسی سطح هورمون در بدن شما و جستجوی علت انجام می دهد. پزشک شما ممکن است آزمایشاتی تجویز کند از جمله:

  • آزمایش خون. این آزمایشات سطح هورمون شما را اندازه گیری می کند. به عنوان مثال، آزمایش خون می تواند سطح پایین هورمون های تیروئید، آدرنال یا جنسی را مشخص کند. آزمایشات می توانند تعیین کنند که آیا این سطوح پایین با تولید هورمون هیپوفیز ارتباط دارد یا خیر.
  • آزمایش تحریک یا پویا. این آزمایشات همچنین سطح هورمون شما را اندازه گیری می کند. پزشک ممکن است به شما پیشنهاد کند که برای انجام این آزمایشات به متخصص غدد درون ریز مراجعه کنید. این آزمایش ها سطح هورمون بدن شما را پس از مصرف داروهای خاص برای تحریک تولید هورمون بررسی می کنند.
  • تصویربرداری از مغز. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) یا توموگرافی کامپیوتری با وضوح بالا (CT) مغز شما می تواند تومور هیپوفیز یا سایر مشکلات غده هیپوفیز را تشخیص دهد.
  • آزمایشات بینایی. این آزمایشات می توانند تعیین کنند که آیا رشد تومور هیپوفیز بینایی یا میدان دید شما را مختل کرده است یا خیر.

درمان کم کاری هیپوفیز

اولین قدم در درمان کم کاری هیپوپیتیواریسم اغلب داروهایی هستند که به شما کمک می کند سطح هورمون خود را به حالت عادی بازگردانید. این معمولاً هورمون درمانی نامیده می شود، زیرا دوز دارو ها مطابق با مقادیری است که بدن شما در صورت عدم وجود مشکل هیپوفیز تولید می کند. ممکن است لازم باشد تا آخر عمر دارو مصرف کنید. در برخی موارد، درمان بیماری ایجاد کننده هیپوپیتوئیتاریسم ممکن است منجر به بازیابی کامل یا جزئی توانایی بدن در تولید هورمونهای هیپوفیز شود.

داروها

داروهای جایگزین هورمون ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • کورتیکواستروئیدها. این داروها، مانند هیدروکورتیزون (Cortef) یا پردنیزون (Rayos)، جایگزین هورمون های آدرنال می شوند که به دلیل کمبود هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) تولید نمی شوند. آنها را از طریق دهان می گیرید.
  • لووتیروکسین. این دارو سطح پایین هورمون تیروئید (کم کاری تیروئید) را که کمبود هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) می تواند ایجاد کند، درمان می کند.
  • هورمونهای جنسی. اینها شامل تستوسترون در مردان و استروژن یا ترکیبی از استروژن و پروژسترون در زنان است. تستوسترون به صورت تزریقی یا از طریق پوست با پچ یا ژل تجویز می شود. جایگزینی هورمون های زنانه را می توان با قرص، ژل یا وصله تجویز کرد.
  • هورمون رشد. همچنین به نام سوماتروپین، هورمون رشد از طریق تزریق در زیر پوست شما تجویز می شود. این شرایط باعث رشد می شود که به تولید قد طبیعی تر در کودکان کمک می کند. بزرگسالان با علائم کمبود هورمون رشد نیز ممکن است از جایگزینی هورمون رشد سود ببرند، اما قدشان بلند نمی شود.
  • هورمون های باروری. در صورت ناباروری بیمار، گنادوتروپین ها را می توان با تزریق برای تحریک تخمک گذاری در زنان و تولید اسپرم در مردان تجویز کرد.

نظارت و تنظیم دارو

کم کاری هیپوفیز | پزشکت

پزشک متخصص در اختلالات غدد درون ریز (متخصص غدد) ممکن است علائم شما و سطح این هورمون ها را در خون شما تحت نظر داشته باشد تا از دریافت مقادیر مناسب اطمینان حاصل کند. اگر از کورتیکواستروئیدها استفاده می کنید، باید با پزشک خود برای تنظیم دوز دارو در زمان استرس شدید جسمی یا احساسی همکاری کنید. در این مواقع، بدن شما معمولاً هورمون کورتیزول اضافی تولید می کند تا به شما در مدیریت استرس کمک شود.

در صورت ابتلا به آنفولانزا، اسهال یا استفراغ یا انجام جراحی یا روش های دندانپزشکی، ممکن است تنظیم دقیق دوز لازم باشد. تنظیم دوز نیز ممکن است در دوران بارداری یا با تغییرات قابل توجه در وزن ضروری باشد.

جراحی یا سایر روشها

ممکن است برای نظارت بر تومور هیپوفیز یا سایر بیماریهایی که باعث هیپوپیتوئوتاریسم می شوند، به اسکن های دوره ای CT یا MRI نیاز داشته باشید. درمان تومورهای هیپوفیز ممکن است شامل جراحی برای برداشتن رشد باشد. در برخی موارد، درمان با اشعه یا داروها برای کنترل علت زمینه ای توصیه می شود.

منبع:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypopituitarism/symptoms-causes/syc-20351645

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا