تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن

تیکوپلانین یک آنتی بیوتیک است که در درمان و پیشگیری از عفونت های باکتریایی گرم مثبت، از جمله انواع مقاوم استفاده می شود.  طیف فعالیت آن مشابه وانکومایسین است. این آنتی بیوتیک با مهار سنتز دیواره سلولهای باکتریایی اثر می کند. تیکوپلانین با نام تجاری Targocid و Ticocin به صورت تجاری در دسترس است. محلول خوراکی فقط در درمان اسهال و کولیت کاذب غشایی همراه با کلوستریدیوم دیفیسیل موثر است. تیکوپلانین در بیماران مبتلا به بیماری های کلیوی، می تواند خطر عوارض جانبی شدید را افزایش دهد

تیکوپلانین پس از مصرف خوراکی ضعیف جذب می شود اما در صورت تزریق عضلانی، 90٪ از دسترس زیستی برخوردار است. تیکوپلانین یک آنتی بیوتیک گلیکوپپتیدی است که از مخلوطی از چندین ترکیب تشکیل شده است.

در صورت بروز علائم واکنش های آلرژیک مانند بثورات پوستی، حالت تهوع، کهیر، تورم صورت و غیره، پس از مصرف این آنتی بیوتیک، بلافاصله پزشک خود را مطلع کنید. افرادی که از حساسیت بیش از حد رنج می برند و یا خانم ها در دوران بارداری یا شیردهی باید از مصرف این دارو خودداری کنند.

 همانطور که قبلاً ذکر شد، این دارو یک آنتی بیوتیک نیمه سنتتیک گلیکوپپتیدی است و از ترکیبات مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از:

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

  • پنج عمده – Teicoplanin A2-1 تا A2-5.
  • چهار جزئی – Teicoplanin RS-1 تا RS-4.

تیکوپلانین برای چه مواردی استفاده می شود؟

تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن | پزشکت

تیکوپلانین در درمان موارد زیر کاربرد دارد:

  • باکتریمی. وجود باکتری های گرم مثبت در خون.
  • ذات الریه اکتسابی در بیمارستان یا عفونت ریه ناشی از باکتری های گرم مثبت.
  • آندوکاردیت عفونی مانند عفونت های جدی لایه داخلی قلب توسط باکتری های گرم مثبت.
  • عفونت مجاری ادراری مانند عفونت های شدید در سیستم ادراری توسط باکتری های گرم مثبت.
  • عفونت های استخوانی و مفصلی. استئومیلیت، آرتریت عفونی و سایر عفونت های شدید استخوانی و مفصلی ناشی از باکتری های گرم مثبت.
  • پریتونیت. التهاب بافت پوشاننده دیواره داخلی شکم (صفاقی) که معمولاً در بیمارانی که دیالیز صفاقی مداوم دریافت می کنند دیده می شود.
  • عفونت های پوستی مانند عفونت های پیچیده پوست و بافت نرم ناشی از باکتری های گرم مثبت، مانند آبسه، زخم های آلوده، فولیکولیت، زخم، سلولیت و غیره.

 اسهال و کولیت مرتبط با کلستریدیوم دیفیسیل، یک باکتری سازنده اسپور است که باعث اسهال و التهاب روده بزرگ، به ویژه در سالمندان که از آنتی بیوتیک های طیف گسترده برای مدت طولانی استفاده می کنند، کاربرد دارد.

تیکوپلانین چگونه اثر می کند؟

این آنتی بیوتیک منحصراً در برابر باکتری های گرم مثبت موثر است. تیکوپلانین مانع از پلیمریزاسیون و سنتز پروتئین پپتیدوگلیکان می شود، که سنتز دیواره سلول باکتری را مسدود می کند و منجر به مرگ سلول می شود. بدون سنتز دیواره سلول، باکتری ها ضعیف و حساس می شوند.

 مدت زمان شروع به کار تیکوپلانین از نظر بالینی مشخص نشده است. در صورت تزریق عضلانی، فراهمی زیستی آن بین 90 تا 95 درصد است و نیمه عمر آن 100 تا 170 ساعت است که به عملکرد کلیه بیمار بستگی دارد.

هیچ گزارشی در مورد تمایل به ایجاد اعتیاد در افرادی که Teicoplanin مصرف می کنند گزارش نشده است. از مصرف این دارو پس از تاریخ انقضا خودداری کنید. تاریخ انقضا در پشت بسته چاپ خواهد شد.

مقدار مصرف تیكوپلانین چیست؟

دوز تیكوپلانین با توجه به سن، وزن و سایر شرایط پزشکی توسط پزشك تعیین می شود.

چگونه از تیکوپلانین استفاده کنیم؟

تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن | پزشکت

تیکوپلانین، وقتی از راه خوراکی تجویز می شود، جذب دستگاه گوارش نخواهد شد. بعد از یکبار مصرف دوز 250 یا 500 میلی گرمی خوراکی، این دارو در سرم یا ادرار تشخیص داده نمی شود و 45٪ در مدفوع به عنوان داروی بدون تغییر بهبود می یابد. فقط برای اسهال مرتبط با کلستریدیوم دیفیسیل و کولیت کاذب، از محلول خوراکی استفاده می شود.

 برای تمام عفونت های دیگر، تیكوپلانین به صورت داخل وریدی یا عضلانی یك بار در روز تجویز می شود.

اگر آن را به صورت خوراکی مصرف می کنید و یک دوز را فراموش کرده اید، می توانید آن را به محض یادآوری از دست دادن قرص، آن را مصرف کنید. اما اگر زمان نوبت دهی بعدی است، دو قرص را با هم مصرف نکنید، در نتیجه واکنش های جانبی شدید ایجاد می شود. فقط دوز فراموش شده را حذف کرده و دوز بعدی را مصرف کنید.

از آنجا که متخصصان مراقبت های بهداشتی تزریق داخل وریدی و عضلانی را انجام می دهند، بسیار بعید است که شما یک دوز دارو را فراموش کنید. اگر باز هم یک دوز را فراموش کردید، بلافاصله با پزشک خود مشورت کنید.

در صورت مصرف بیش از حد خوراکی Teicoplanin، به دنبال درمان فوری پزشکی باشید. و از آنجا که متخصصان پزشکی فرم تزریق این آنتی بیوتیک را تجویز می کنند، مصرف بیش از حد آن بعید است. در صورت بروز علائم مصرف بیش از حد، پزشک آن را به صورت علامتی درمان می کند.

هشدارها و احتیاط های دارویی تیکوپلانین چیست؟

تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن | پزشکت

چند مورد وجود دارد که باید قبل از مصرف این قرص مورد توجه قرار گیرند و در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر به پزشک خود بگویید:

بارداری. مصرف داروی تیکوپلانین در زنان باردار توصیه نمی شود مگر اینکه گزینه درمانی دیگری وجود داشته باشد. پزشک قبل از تجویز این دارو خطرات و مزایای آن را ارزیابی می کند.

شیردهی. استفاده از این دارو در دوران شیردهی توصیه نمی شود، مگر اینکه کاملاً ضروری باشد. پزشک قبل از تجویز این دارو خطرات و مزایای آن را سنجیده و ممکن است مجبور باشید قبل از شروع این روش درمانی شیردهی را قطع کنید.

 تعداد پلاکت کم. تیکوپلانین ممکن است منجر به ترومبوسیتوپنی شود، یعنی تعداد پلاکت خون کاهش یابد، به همین دلیل پزشک سطح پلاکت شما را کنترل کرده و دوز را متناسب با آن تغییر و تنظیم می کند.

 سندرم مرد قرمز. نوعی بیماری شبیه آلرژی است که معمولاً در افرادی که وانکومایسین یا تیکوپلانین مصرف می کنند مشاهده می شود. این سندرم می تواند منجر به خارش، قرمزی، کهیر، تاکی کاردی  یا افزایش ضربان قلب، افت فشار خون ، مشکلات تنفسی و غیره شود. این واکنش را می توان با توقف یا کاهش سرعت تزریق، یا جایگزینی با جایگزین مناسب درمان کرد.

 مقاومت به دارو. این دارو فقط باید پس از تشخیص علت عفونت باکتریایی گرم مثبت استفاده شود. استفاده بی رویه ممکن است باعث مقاومت باکتریها در برابر تیکوپلانین شود.

 نقص کلیه. بیمارانی که سابقه بیماری های کلیوی دارند به دلیل افزایش خطر عوارض جانبی باید با احتیاط از این دارو استفاده کنند.

 از رانندگی اجتناب کنید. تیکوپلانین می تواند منجر به سرگیجه شود، بنابراین در حین درمان با این دارو از رانندگی یا کار با ماشین آلات سنگین خودداری کنید.

عوارض جانبی تیکوپلانین چیست؟

تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن | پزشکت

عوارض جانبی رایج Teicoplanin عبارتند از:

  • راش
  • تب
  • خارش
  • اسهال
  • استفراغ
  • حالت تهوع

عوارض جانبی کمتر شایع و شدید عبارتند از:

  • تغییر عملکرد کبد
  • اختلال در عملکرد کلیه
  • حساسیت بیش از حد (آلرژی)
  • ترومبوسیتوپنی (کاهش تعداد پلاکت)
  • لکوپنی (کاهش گلبول های سفید خون)
  • سمیت اتوتوکسی (برای گوش سمی است).

مارک تجاری یا نام تجاری مشترک Teicoplanin چیست؟

  • تزریقی 400 میلی گرم
  • تزریقی T Planin 200 میلی گرم
  • تزریقی 400 میلی گرم
  • تزریقی 200 میلی گرم تیکوسین
  • تزریقی T Planin 400 میلی گرم
  • تزریقی Trueplan 400 میلی گرم
  • تزریقی 400 میلی گرم تیکوسین
  • تزریقی Troyplanin 400 میلی گرم

آیا تیکوپلانین همان پنی سیلین است؟

تیکوپلانین یک آنتی بیوتیک از نوع پنی سیلین نیست، بلکه یک آنتی بیوتیک نیمه سنتتیک گلیکوپپتیدی است. در بیمارانی که به پنی سیلین و آنتی بیوتیک های مشابه حساسیت دارند استفاده می شود.

آیا تیکوپلانین نفروتوکسیک است؟

نفروتوکسیک یا آسیب رسان کلیه به معنی توانایی دارو در آسیب رساندن به کلیه ها است. شناخته شده است که تیکوپلانین در کلیه ها در دوزهای بالاتر تأثیر می گذارد، اما این اثر کمتر از وانکومایسین است.

مکانیسم عملکرد تیکوپلانین چیست؟

تیکوپلانین مانع از پلیمریزاسیون و سنتز پروتئین پپتیدوگلیکان می شود، که سنتز دیواره سلول باکتری را مسدود می کند و منجر به مرگ سلول می شود.

تداخل تیکوپلانین چیست؟

تیکوپلانین، کاربرد و عوارض آن | پزشکت

تعامل همه داروها با سایر داروها، غذا و مکمل ها طبیعی است. این تعامل می تواند منجر به عوارض جانبی ناخواسته خاصی شود. فعل و انفعالات رایج Teicoplanin عبارتند از:

  • دارو اثر متقابل
    استنوکومارول خطر یا شدت خونریزی ممکن است در صورت ترکیب Teicoplanin با Acenocoumarol افزایش پیدا کند.
    دیکومارول هنگامی که تیکوپلانین با دیکومارول ترکیب شود ممکن است خطر یا شدت خونریزی را افزایش پیدا کند.
    فلوئندیون خطر یا شدت خونریزی ممکن است در صورت ترکیب Teicoplanin با Fluindione افزایش پیدا کند.
    لاکتولوز می توان اثر درمانی لاکتولوز را در صورت استفاده در ترکیب با تیکوپلانین کاهش داد.
    فنیندیون خطر یا شدت خونریزی را می توان در صورت ترکیب Teicoplanin با Phenindione افزایش داد.
    فن پروکومون خطر یا شدت خونریزی را می توان در صورت ترکیب Teicoplanin با Phenprocoumon افزایش داد.
    اسید پیکوسولفوریک می توان اثر درمانی اسید پیکوسولفوریک را در صورت استفاده در ترکیب با تیکوپلانین کاهش داد.
    واکسن حصبه اثر درمانی واکسن تیفوئید در صورت استفاده در ترکیب با تیکوپلانین می تواند کاهش یابد.
    آنتی ژن زنده سویه Vibrio cholerae CVD 103-HgR اثر درمانی آنتی ژن زنده سویه Vibrio cholerae CVD 103-HgR را می توان در صورت استفاده در ترکیب با تیکوپلانین کاهش داد.
    وارفارین هنگامی که تیکوپلانین با وارفارین ترکیب شود ممکن است خطر یا شدت خونریزی افزایش یابد.

    اطلاعاتی از تداخل بین تیکوپلانین و الکل، آزمایشات آزمایشگاهی و غذا در دسترس نیست.

منابع:

https://www.icliniq.com/articles/drug-and-supplements/teicoplanin

https://go.drugbank.com/drugs/DB06149