سرطان کبد

سرطان کبد و یا تومور کبد، سرطانی است که از سلول های کبد شروع می شود. چندین نوع سرطان در کبد می تواند تشکیل شود. شایع ترین نوع سرطان کبد، سرطانی است که از سلول های کبدی شروع می شود. انواع دیگر سرطان کبد، مانند کلانژیوکارسینوما داخل کبدی و هپاتوبلاستوما شیوع کمتری دارند. سرطان که در ناحیه دیگری از بدن مانند روده بزرگ، ریه یا پستان شروع می شود و سپس به کبد انتشار می یابد، سرطان متاستاتیک نامیده می شود. این نوع سرطان به نام ارگانی که از آن شروع شده است نامگذاری خواهد شد.

علت سرطان کبد

سرطان کبد از بروز جهش و تغییرات غیرطبیعی در DNA سلول های کبدی ایجاد می شود. بعضی اوقات علت تومور کبد مانند عفونت های مزمن هپاتیت شناخته شده است. اما گاهی اوقات تومور کبد در افراد فاقد بیماری زمینه ای بدون علت مشخص و شناخته شده ای رخ می دهد.

عوامل خطر سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

عواملی که خطر ابتلا به سرطان اولیه کبد را افزایش می دهند عبارتند از:

  • عفونت مزمن با HBV یا HCV، عفونت مزمن به ویروس هپاتیت B) HBV) یا ویروس هپاتیت C (HCV) خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد.
  • سیروز، سیروز کبدی یک وضعیت پیشرونده و برگشت ناپذیر است که احتمال ابتلا به تومور کبد را افزایش می دهد.
  • برخی از بیماری های ارثی کبدی، بیماری های کبدی که می توانند خطر ابتلا به تومور کبد را افزایش دهند شامل هموکروماتوز و بیماری ویلسون می باشند.
  • دیابت، مبتلایان به این اختلال در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان کبد قرار دارند.
  • بیماری کبد چرب غیر الکلی، تجمع چربی در کبد خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد.
  • قرار گرفتن در معرض آفلاتوکسین ها، آفلاتوکسین ها سموم تولید شده توسط قالب هایی هستند که در محصولات زراعی که به مقدار کم ذخیره می شوند رشد می کنند. محصولات زراعی مانند غلات و آجیل می توانند به آفلاتوکسین ها آلوده شوند.
  • مصرف زیاد الکل، مصرف بیش از حد متوسط الکل در طی سال های طولانی می تواند منجر به آسیب جبران ناپذیر کبد شود و خطر ابتلا به تومور کبد را افزایش دهد.

علائم سرطان کبد

بیشتر افراد در مراحل اولیه سرطان اولیه کبد علائم خاصی ندارند و در برخی موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تورم شکم
  • مدفوع سفید
  • تهوع و استفراغ
  • درد فوقانی شکم
  • از دست دادن اشتها
  • کاهش وزن بدون توضیح
  • ضعف و خستگی عمومی
  • تغییر رنگ زرد پوست و سفیدی چشم (زردی)

انواع سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت
کارسینوم سلول های کبد

کارسینوم کبدی سلولز (HCC) شایعترین نوع سرطان اولیه کبد است. کارسینوم کبدی سلولز اغلب در افراد مبتلا به بیماری های مزمن کبدی مانند سیروز ناشی از هپاتیت B یا عفونت هپاتیت C رخ می دهد.

انواع سرطان کبد اولیه

انواع مختلف سرطان اولیه کبد از سلول های مختلفی که کبد را تشکیل می دهند سرچشمه می گیرد. سرطان اولیه کبد می تواند به عنوان یک توده در حال رشد در کبد، یا می تواند همزمان در بسیاری از مناطق درون کبد شروع شود. افرادی که آسیب جدی کبدی دارند. انواع اصلی تومور اولیه کبد عبارتند از:

کارسینوم سلول های کبد

سرطان کبد سلول های کبدی (HCC)، همچنین به عنوان هپاتوما شناخته می شود و شایعترین نوع تومور کبد است که 75 درصد از کل سرطان های کبد را تشکیل می دهد. این وضعیت در سلول های غالب کبدی ایجاد می شود و می تواند از کبد به قسمت های دیگر بدن مانند لوزالمعده، روده و معده انتشار یابد. HCC بیشتر در افرادی که به دلیل سوء استفاده از الکل آسیب جدی کبدی دارند، بروز می کند.

کولانژیوکارسینوما

کولانژیوکارسینوم، که بیشتر به عنوان سرطان مجرای صفراوی شناخته می شود، در مجاری صفراوی کوچک و لوله مانند در کبد ایجاد می شود. این مجاری برای کمک به هضم، صفرا را به کیسه صفرا حمل می کند. سرطان مجرای صفراوی تقریباً 10 تا 20 درصد از کل سرطان های کبد را تشکیل می دهد. هنگامی که سرطان در بخش مجاری داخل کبد شروع می شود، به سرطان مجاری صفراوی داخل رحمی معروف است. هنگامی که سرطان در بخش مجاری خارج از کبد شروع شود، به آن سرطان مجاری صفراوی فوق کبدی گفته می شود.

کبد آنژیوسارکوم

آنژیوسارکومای کبدی نوعی نادر از تومور کبد است که در رگ های خونی کبد شروع می شود. این نوع سرطان خیلی سریع پیشرفت می کند و طور معمول در مرحله پیشرفته تر تشخیص داده می شود.

هپاتوبلاستوما

هپاتوبلاستوما یک نوع بسیار نادر از سرطان کبد است. تقریباً همیشه در کودکان خصوصاً در کودکان زیر 3 سال یافت می شود. پیش آگهی هپاتوبلاستوما با جراحی و شیمی درمانی می تواند بسیار خوب باشد. هنگامی که هپاتوبلاستوما در مراحل اولیه تشخیص داده می شود، میزان بقا بیش از 90 درصد است.

پیشگیری سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت

خطر ابتلا به سیروز را کاهش دهید.

 سیروز، زخم کبد است و خطر ابتلا به تومور کبد را افزایش می دهد. شما می توانید با در نظر گرفتن راهکارهای زیر خطر ابتلا به سیروز را کاهش دهید.

  • از مصرف الکل جدا خودداری کنید و در صورت مصرف، حتما آن را ترک کنید.
  • وزن سالم خود را حفظ کنید. خطر ابتلا به سیروز را کاهش دهید ورزش به مدت 30 دقیقه حداقل سه بار در هفته می تواند در حفظ وزن سالم به شما کمک کند. خوردن یک رژیم متعادل برای مدیریت وزن نیز مهم است.
  • اگر قبلاً یکی از این شرایط را دارید و نگران خطر ابتلا به تومور کبد هستید، در مورد غربالگری سرطان کبد با پزشک خود صحبت کنید.
  • در برابر هپاتیت B واکسینه شوید. واکسن هپاتیت B می تواند خطر ابتلا به هپاتیت B را کاهش دهد. همه افراد اعم از شیرخواران، سالمندان و کسانی که دارای سیستم ایمنی بدن ضعیفی هستند می تواند این واکسن را دریافت کنند. واکسیناسیون معمولاً طی یک دوره شش ماهه در یک سری سه تزریق انجام می شود.
پیشگیری از ابتلا به هپاتیت C

از آنجایی که هپاتیت C واکسنی ندارد سعی کنید با راهکارهای زیر از ابتلا هپاتیت C پیشگیری کنید.

  • وضعیت سلامتی شریک جنسی را بدانید و در رابطه جنسی محافظت نشده مشارکت نکنید مگر اینکه مطمئن باشید شریک زندگی تان به HBV، HCV یا هرگونه عفونت جنسی دیگر آلوده نشده است. اگر وضعیت سلامتی شریک زندگی خود را نمی دانید، در هر بار رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید.
  • از داروهای داخل وریدی (IV) استفاده نکنید و یا سوزن های تزریقی خود را استریل کرده و آن را به اشتراک نگذارید.
  • هنگام تاتو و یا سوراخ کردن بدن و خال کوبی نکات ایمنی و بهداشتی را کاملا رعایت کنید.

به دنبال درمان عفونت هپاتیت B یا C باشید. تحقیقات نشان می دهد که درمان این بیماری ها می تواند خطر ابتلا به تومور کبد را کاهش دهد.

از پزشک خود در مورد غربالگری تومور کبد سؤال کنید.

ثابت شده است که برای کلیه افراد، غربالگری سرطان کبد باعث کاهش خطر ابتلا به این سرطان نخواهد شد و به طور کلی غربالگری توصیه نمی شود. اما افراد با شرایط زیر که در معرض خطر ابتلا به این سرطان قرار دارند بهتر است غربالگری شوند:

  • سیروز کبدی
  • عفونت هپاتیت B
  • عفونت هپاتیت C

در مورد جوانب مثبت و منفی غربالگری با پزشک خود صحبت کنید. غربالگری به طور معمول شامل آزمایش خون و آزمایش سونوگرافی شکمی هر شش ماه یکبار انجام می شود.

تشخیص سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت

آزمایشات و روش های مورد استفاده برای تشخیص تومور کبد، عبارتند از:

  • آزمایش خون برای تشخیص ناهنجاری های عملکرد کبد
  • تست های تصویربرداری مانند سونوگرافی، CT و MRI
  • برداشتن نمونه ای از بافت کبد برای آزمایش یا همان بیوپسی

تعیین میزان سرطان کبد

پس از تشخیص تومور کبد، پزشک برای تعیین میزان (مرحله) سرطان کار اقدام می کند. آزمایش های مرحله بندی به تعیین اندازه و محل سرطان و شیوع آن کمک می کند. آزمایشات تصویربرداری مورد استفاده در مرحله تومور کبد شامل CT، MRI و اسکن استخوان می باشد. روش های مختلفی برای ایجاد تومور کبد وجود دارد. پزشک از مراحل سرطان برای تعیین گزینه های درمانی و پیش آگهی بیماری استفاده می کند.

پیش آگهی سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت

پیش آگهی تومور کبد ضعیف است چون سرطان اغلب در مراحل آخر شناسایی می شوند.

میزان بقای 5 ساله در موارد تشخیص سرطان قبل از انتشار در کبد 31٪ است، یعنی 31٪ افرادی که به تومور کبد مبتلا هستند، حداقل 5 سال پس از تشخیص در مراحل اولیه زنده می مانند. با انتشار سرطان به بافت های اطراف، میزان بقا به 11٪ کاهش می یابد. در مراحل بعدی، هنگامی که تومور کبد به اندام های دوردست انتشار می یابد، این میزان تا 2٪ کاهش می یابد. به همین دلیل غربالگری منظم برای افرادی که در معرض ابتلا به سرطان قرار دارند، بسیار مهم است. درمان تومور کبد غالباً شامل جراحی فشرده و پرخطر از است که می تواند بیشتر روی پیش آگهی بیماری تأثیر بگذارد.

درمان سرطان کبد

سرطان کبد | پزشکت

درمان سرطان اولیه کبد به میزان (مرحله) بیماری و همچنین سن، سلامتی کلی و ترجیحات شخصی بیمار بستگی دارد.

عمل جراحی

عملیات مورد استفاده برای درمان تومور کبد شامل موارد زیر است:

  • جراحی برای برداشتن تومور. در شرایط خاص، پزشک ممکن است عملی را برای از بین بردن سرطان کبد و بخش کمی از بافت سالم کبد توصیه کند. ادامه روند درمانی نیز به موقعیت سرطان در کبد، عملکرد کبد و سلامت کلی بیمار بستگی دارد.
  • عمل جراحی پیوند کبد. در طی عمل جراحی پیوند کبد، کبد بیمار از بدن او خارج و کبد سالم جایگزین می شود. عمل جراحی پیوند کبد تنها گزینه ای برای درصد کمی از مبتلایان به تومور کبد در مراحل اولیه است.
درمان های موضعی

درمان موضعی سرطان کبد روش هایی است که به طور مستقیم در سلول های سرطانی یا مناطق اطراف سلول های سرطانی انجام می شود. گزینه های درمانی موضعی برای سرطان کبد شامل موارد زیر است:

گرم کردن سلول های سرطانی

فرسایش پرتونگاری از جریان الکتریکی برای گرم کردن و از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می کند. پزشک با استفاده از آزمایش تصویربرداری به عنوان راهنمای مانند سونوگرافی، یک یا چند سوزن نازک را به برش های کوچک در شکم بیمار وارد می کند. هنگامی که سوزن ها به تومور می رسند، آنها با جریان الکتریکی گرم می شوند و سلول های سرطانی را از بین می برند. در روش های دیگر برای گرم کردن سلول های سرطانی ممکن است از مایکروویو یا لیزر استفاده شود.

انجماد سلول های سرطانی

Cryoablation از این روش برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می کند. در طی این روش، پزشک از تصاویر سونوگرافی برای هدایت کرایوپارب و نظارت بر انجماد سلول ها استفاده می کند و یک وسیله (کرایوپارب) حاوی نیتروژن مایع را مستقیماً روی تومورهای کبدی قرار می دهد.

تزریق الکل به داخل تومور

در طی تزریق الکل، الکل خالص مستقیماً به داخل تومورها تزریق می شود. الکل باعث از بین رفتن سلول های توموری می شود.

تزریق داروهای شیمی درمانی به کبد

در این روش که نوعی شیمی درمانی محسوب می شود داروهای ضد سرطان قوی مستقیماً به کبد تزریق می شوند.

پرتو درمانی

این روش درمانی از انرژی بالایی از منابع مانند اشعه X و پروتون برای از بین بردن سلول های سرطانی و کوچک شدن تومورها استفاده می کند. پزشکان ضمن دقت در بافت سالم، پرتوهای پر انرژی را به کبد هدایت می کنند. پرتودرمانی در سرطان پیشرفته کبد می تواند به کنترل علائم کمک کند.

دارو درمانی هدفمند

درمان های دارویی هدفمند بر ناهنجاریهای خاص موجود در سلول های سرطانی تمرکز دارد و می تواند باعث مرگ سلول های سرطانی شود. بسیاری از داروهای هدفمند برای درمان سرطان پیشرفته کبد در دسترس هستند.

برخی از درمان های هدفمند فقط در افرادی که سلول های سرطانی دارای جهش ژنتیکی خاصی هستند تاثیر می گذارد.

ایمونوتراپی

این ر.ش از سیستم ایمنی بدن برای مقابله با سرطان استفاده می کند. به طور کلی درمان های ایمونوتراپی برای افرادی که مبتلا به سرطان پیشرفته کبد هستند، موثر است.

شیمی درمانی

شیمی درمانی از داروهایی برای کشتن سریع سلول های سرطانی در حال رشد استفاده می کند و گاهی اوقات برای درمان سرطان پیشرفته کبد استفاده می شود.

مراقبت حمایتی (تسکین دهنده)

مراقبت تسکین دهنده مراقبت های پزشکی تخصصی است که به منظور رهایی از درد و سایر علائم بیماری تمرکز دارد. متخصصان مراقبت تسکینی به منظور حمایت های بیشتر از بیمار با اعضاء خانواده و پزشکان دیگر همکاری می کنند و مراقبت های مداومی را برای بیمار در نظر می گیرند. از مراقبت تسکین دهنده می توان زمانی که بیمار تحت سایر اقدامات تهاجمی مانند جراحی، شیمی درمانی یا پرتودرمانی قرار دارد، استفاده کرد. استفاده ازاین شرایط می تواند به بیماران کمک کند تا احساس و طول عمر بهتری داشته باشند. مراقبت تسکینی توسط تیمی از پزشکان، پرستاران و سایر متخصصان متخصص آموزش و در کنار سایر روند های درمانی ارائه می شود.

طب جایگزین

درمان های جایگزین ممکن است در مبتلایان به تومور پیشرفته کبد حمایت های بیشتر از بیمار کمک کند.

برخی از این درمان ها، عبارتند از:

  • هیپنوتیزم
  • ماساژ دادن
  • طب سوزنی
  • تکنیک های آرامش

مقابله با سرطان کبد

تشخیص تومور کبد می تواند بسیار بد و  نگران کننده باشد. داشتن یک شبکه پشتیبانی قوی می تواند به بیمار در مقابله با هرگونه استرس یا اضطراب کمک کند. همچنین صحبت با یک مشاور می تواند در بروز احساسات و مدیریت استرس بیمار موثر باشد.

آمادگی برای مراجعه به پزشک

سرطان کبد | پزشکت

برای آمادگی بیشتر هنگام مراجعه به پزشک، بهتر است علائمی را که تجربه می کنید را همراه با اطلاعات شخصی اصلی، از جمله فشارهای اساسی یا تغییرات اخیر زندگی و لیستی از تمام داروها، و همچنین هر نوع ویتامین یا مکمل مصرفی خود را یادداشت کنید.

در مورد سرطان کبد، برخی از سؤالات اساسی که باید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

  • چه نوع تومور کبد دارم؟
  • مرحله تومور کبد من کدام است؟
  • آیا به آزمایشات های بیشتری احتیاج دارم؟
  • آیا باید به متخصص تومور کبد مراجعه کنم؟
  • درمان من چه تأثیری بر زندگی روزمره خواهد داشت؟
  • آیا بروشور یا مواد چاپی دیگری وجود دارد که بتوانم از آنها استفاده کنم؟
  • گزینه های درمان من کدامند و عوارض جانبی احتمالی هر گزینه چیست؟

پزشک ممکن است برای تشخیص بهتر سوالات زیر را از بیمار بپرسد:

  • علائم شما چقدر شدید است؟
  • از چه زمانی شروع به تجربه علائم کردید؟
  • آیا علائم شما مداوم بوده یا گاه به گاه رخ می دهند؟
  • چه عاملی باعث بهتر و یا بدتر شدن علائم شما می شوندَ؟

منابع:

https://www.healthline.com/health/liver-cancer#types

https://www.medicalnewstoday.com/articles/172408#outlook

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-cancer/symptoms-causes/syc-20353659