بیوپسی کلیه چیست؟ و چه زمانی توصیه می شود؟

نمونه برداری از کلیه یا بیوپسی کلیه روشی است که در آن از استخراج بافت کلیه برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی استفاده می شود. این آزمایش به پزشک کمک می کند نوع بیماری کلیوی، شدت آن و بهترین روش درمانی را تشخیص دهد. از بیوپسی کلیه می توان برای نظارت بر اثربخشی درمان و بررسی وجود عوارض ناشی از پیوند کلیه استفاده کرد.

انواع روش بیوپسی کلیه

برای انجام بیوپسی کلیه دو روش وجود دارد:

  • بیوپسی از راه پوست (نمونه برداری با استفاده از سوزن کلیه). این متداول ترین نوع بیوپسی کلیه است. برای این روش، پزشک سوزن نازک بیوپسی را از طریق پوست وارد کلیه می کند تا از بافت آن نمونه برداری کند. آنها احتمال دارد از سونوگرافی یا سی تی اسکن برای هدایت سوزن به منطقه خاصی از کلیه استفاده کنند.
  • بیوپسی باز (بیوپسی جراحی). برای این روش، پزشک یک برش در پوست نزدیک کلیه ها ایجاد می کند. این برش به پزشک اجازه می دهد کلیه ها را ببیند و ناحیه ای را که نمونه های بافت باید از آنجا گرفته شود، را تعیین کند.

کاربرد بیوپسی کلیه

بیوپسی کلیه چیست؟ و چه زمانی توصیه می شود؟ | پزشکت

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

بیوپسی کلیه می تواند آنچه را که در عملکرد طبیعی کلیه تداخل ایجاد می کند، را تشخیص دهد. افراد سالم دارای دو کلیه هستند که کلیه ها عملکردهای زیادی را در بدن انجام می دهند، از جمله:

  • فشار خون را با تولید هورمون رنین کنترل کنند.
  • با تولید ادرار، اوره (مواد زائد مایع) را از خون دفع کنند.
  • تعادل مواد شیمیایی مانند سدیم و پتاسیم را در خون حفظ کنند.
  • هورمون اریتروپویتین را که از رشد گلبول های قرمز خون پشتیبانی می کند، را تامین خواهند کرد.
  • به فعال سازی هورمون کلسی تریلول که باعث جذب کلسیم از سطح خون می شود کمک می کنند.

اگر آزمایشات معمول خون و ادرار نشان می دهد که اختلالی در عملکرد کلیه ها وجود دارد، احتمال دارد پزشک نمونه برداری از کلیه را توصیه کند. پزشک همچنین می تواند این آزمایش را برای موارد زیر انجام دهد:

  • اندازه گیری عملکرد کلیه پیوندی
  • بررسی علت وجود خون در ادرار
  • تشخیص بدخیم یا خوش خیم بودن کلیه ها
  • ایجاد یک برنامه درمانی برای کلیه بیمار
  • تعیین علت سطح غیر طبیعی مواد زائد در خون
  • تعیین علت پروتئینوریا (سطح بالای پروتئین در ادرار)
  • شدت نارسایی کلیه و بررسی سرعت سریع کلیه ها

معمولاً بیوپسی کلیه از طریق سرپایی در بیمارستان انجام می شود. با این حال، در صورت نیاز به سونوگرافی یا سی تی اسکن، در بخش رادیولوژی نیز می توان آن را انجام داد.

  • نمونه برداری از طریق پوست متداول ترین نوع نمونه برداری از کلیه است. یک پزشک سوزن نازک بیوپسی را از طریق پوست وارد می کند تا بافت کلیه از بین برود.
  • در بیوپسی باز، پزشک برای ایجاد ناحیه ای از نمونه های بافتی، محل برش در پوست کلیه ها را ایجاد می کند.

نمونه برداری از طریق پوست

بیوپسی کلیه چیست؟ و چه زمانی توصیه می شود؟ | پزشکت

به طور معمول، بیوپسی از طریق پوست توسط پزشک انجام می شود و حدود یک ساعت طول می کشد.

درست قبل از عمل، به شما یک لباس بیمارستان داده خواهد شد. شاید پزشک از طریق یک خط داخل وریدی (IV) در دست یا بازو آرامبخش بدهد. با این حال، برای این روش به بیهوشی عمومی نیازی ندارد. به این معنی که در تمام مدت هوشیار خواهید بود.

در طی این روش باید روی شکم دراز بکشید. این باعث می شود کلیه ها از پشت به راحتی در دسترس قرار بگیرند. احتمال دارد به شما یک بالش یا حوله داده شود، زیرا باید بی حرکت باشید و حدود 30 دقیقه در این وضعیت بمانید. اگر قبلاً پیوند کلیه انجام داده اید، به شما گفته می شود به پشت دراز بکشید.

در مرحله بعدی، پزشک بی حس کننده موضعی را به محل ورود تزریق می کند تا ناحیه بی حس شود. آنها یک برش کوچک در آنجا ایجاد کرده و سوزن را از طریق برش وارد کلیه می کنند. پزشک احتمال دارد از سونوگرافی یا سی تی اسکن برای هدایت سوزن استفاده کند.

وقتی پزشک نمونه بافت را می گیرد، باید نفس عمیق بکشید و آن را نگه دارید. این فرایند ممکن است حدود 30 تا 45 ثانیه طول بکشد. هنگام استخراج نمونه بافت شاید احساس ناراحتی کنید.

اگر به بیش از یک نمونه بافت نیاز باشد، فرآیند چندین بار تکرار می شود. هر بار سوزن از همان برش وارد خواهد. هنگام بازیابی هر نمونه باید نفس خود را حبس کنید.

انواع نمونه برداری از راه پوست

در واقع دو نوع نمونه برداری از راه پوست وجود دارد. ابزاری که برای برداشتن بافت استفاده می شود، به روش انتخابی پزشک شما بستگی دارد.

  • بیوپسی آسپیراسیون با سوزن خوب. در این روش، پزشک با استفاده از یک سوزن کوچک و نازک که به سرنگ متصل است، یک نمونه بافت کوچک از کلیه استخراج می کند.
  • نمونه برداری از هسته سوزن. برای نمونه های بافتی بزرگتر، پزشک احتمال دارد از بیوپسی هسته سوزن استفاده کند. در این روش، با استفاده از یک سوزن فنر دار نمونه بزرگتری از بافت کلیه را خارج می کند. اگر از بیوپسی هسته سوزن استفاده می کنید، هنگام برداشتن نمونه بافت، صدای کلیک یا صدای بلند می شنوید.

پس از بازیابی نمونه، تا زمانی که خونریزی متوقف نشود، به محل بیوپسی فشار وارد می شود. یک باند روی محل برش گذاشته می شود.

نمونه برداری های باز

بسته به شرایط جسمی و سابقه پزشکی فرد، پزشک احتمال دارد بیوپسی باز را توصیه کند. معمولاً اگر سابقه خونریزی یا لخته شدن خون داشته اید یا فقط یک کلیه دارید، این نوع بیوپسی را انجام می شود.

بیوپسی باز نیاز به بیهوشی کامل دارد. این بدان معنی است که در تمام مراحل بیهوش خواهید بود. در حالی که بیهوش هستید، پزشک یک برش ایجاد کرده و با جراحی، یک نمونه بافت را از کلیه ها خارج می کند. بعضی از بیوپسی های جراحی به برشی تا پنج اینچ طول نیاز دارند.

این روش همچنین می تواند به روش لاپاراسکوپی انجام شود. برای این روش، پزشک یک برش کوچک ایجاد کرده و از لاپاراسکوپ، که یک لوله نازک و روشن است، برای انجام نمونه برداری استفاده می کند. در انتهای این لاپاراسکوپ یک دوربین فیلمبرداری وجود دارد که تصاویر کلیه را به یک مانیتور ویدئویی ارسال می کند. با استفاده از لاپاراسکوپ، پزشک می تواند کلیه را مشاهده کرده و نمونه بافت بزرگتر را از طریق یک برش کوچکتر استخراج کند.

بهبودی بعد از بیوپسی کلیه

بیوپسی کلیه چیست؟ و چه زمانی توصیه می شود؟ | پزشکت

پس از بیوپسی کلیه، قبل از ترخیص از بیمارستان به زمان بهبودی و مشاهده نیاز دارید. زمان بهبودی بسته به شرایط کلی جسمی، عملکردهای پزشک و واکنش شما نسبت به عمل متفاوت خواهد بود.

معمولاً برای استراحت و تحت کنترل بودن به اتاق ریکاوری منتقل می شوید. در این مدت، حدود شش تا هشت ساعت به پشت دراز خواهید کشید. اما اگر سابقه پیوند کلیه داشته باشید روی شکم دراز می کشید.

یک پرستار یا پزشک علائم حیاتی، از جمله فشار خون، دما، نبض و میزان تنفس را کنترل می کنند. آزمایش کامل شمارش خون و آزمایش ادرار انجام می شود تا پزشک معالج مطمئن شود که خونریزی داخلی یا مشکل دیگری وجود نداشته باشد. همچنین برای کاهش درد در محل نمونه برداری به شما دارو داده می شود.

زمانی که علائم حیاتی شما ثابت شد، از بیمارستان مرخص می شوید. این اتفاق معمولاً 12 تا 24 ساعت پس از عمل رخ می دهد. وجود خون قرمز روشن در ادرار تا 24 ساعت پس از نمونه برداری طبیعی است. اما اگر این وضعیت بیش از یک روز طول کشید، باید آن را به پزشک خود گزارش دهید. پزشک احتمال دارد  به شما توصیه کند که 12 تا 24 ساعت بعد از نمونه برداری در رختخواب استراحت کرده و از انجام فعالیت های سنگین و بلند کردن وزنه به مدت دو هفته خودداری کنید.

همچنین باید به مدت دو هفته بعد از بیوپسی، از دویدن، ایروبیک یا هر فعالیت شدید خودداری کنید. در صورت بروز هرگونه ناراحتی که در محل بیوپسی دارید، می توانید مسکن استفاده کنید.

مراجعه به پزشک بعد از بیوپسی کلیه

نمونه برداری از کلیه می تواند اطلاعات ارزشمندی را فراهم کند که اجازه می دهد تا پزشک ناهنجاری های کلیه را تشخیص داده و در مورد روش های درمانی تصمیم بگیرد.

ایجاد عفونت پس از عمل خطر جدی است. با این حال، به ندرت رخ می دهد. همیشه مراقب علائم نشان دهنده عفونت بعد از نمونه برداری از کلیه باشید. اگر این علایم را داشتید با پزشک خود تماس بگیرید:

  • احساس ضعف
  • لرز یا تب دارید.
  • نمی توانید ادرار کنید.
  • درد در محل بیوپسی را تجربه کنید که شدت آن افزایش می یابد.
  • قرمزی، التهاب، خونریزی یا هرگونه ترشحات دیگر از محل بیوپسی داشته باشید.
  • بیش از 24 ساعت پس از بیوپسی، خون قرمز روشن یا لخته خون در ادرار داشته باشید.

علاوه بر عفونت، نمونه برداری از کلیه – مانند هر روش تهاجمی – خطر آسیب داخلی احتمالی اندام مورد نظر یا مناطق مجاور را به همراه دارد.

آماده شدن برای بیوپسی کلیه

به طور معمول، بیوپسی کلیه نیاز به آمادگی زیادی ندارد. درباره داروهای تجویز شده، داروهای بدون نسخه و مکمل های گیاهی که مصرف می کنید حتما با پزشک خود مشورت کنید. درمورد اینکه آیا قبل و حین آزمایش مصرف آنها را متوقف کنید یا باید مقدار مصرف را تغییر دهید، با آنها صحبت کنید.

اگر از داروهایی استفاده می کنید که می تواند نتایج بیوپسی کلیه را تحت تأثیر قرار دهد، پزشک احتمال دارد دستورالعمل های خاصی را ارائه دهد. این داروها عبارتند از:

  • مکمل های گیاهی یا غذایی
  • ضد انعقاد خون (رقیق کننده خون)
  • هر دارویی که روی لخته شدن خون تأثیر بگذارد.
  • داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، از جمله آسپیرین یا ایبوپروفن

قبل از بیوپسی کلیه باید حداقل هشت ساعت از غذا و نوشیدنی پرهیز کنید و کاملا ناشتا باشید.

نتایج بیوپسی کلیه

بیوپسی کلیه چیست؟ و چه زمانی توصیه می شود؟ | پزشکت

نمونه بافتی تهیه شده از بیوپسی، برای بررسی به آزمایشگاه ارسال می شود. یک آسیب شناس، پزشکی که در تشخیص بیماری تخصص دارد، بافت را معاینه می کند. نمونه تحت میکروسکوپ و با رنگهای واکنشی تجزیه و تحلیل می شود. آسیب شناس هرگونه رسوب یا زخم ایجاد شده را شناسایی و ارزیابی می کند. عفونت ها و سایر شرایط غیر عادی نیز بررسی می شود. آسیب شناس نتایج را جمع آوری کرده و گزارشی را به پزشک ارائه می دهد. نتایج معمولاً در طی یک هفته آماده می شوند.

اگر بافت کلیه یک ساختار طبیعی را نشان دهد که فاقد رسوب و نقص دیگر باشد، نتایج طبیعی تلقی می شود.

در صورت تغییر در بافت کلیه، نتایج بیوپسی کلیه غیر طبیعی تلقی می شود. دلایل زیادی برای این نتیجه وجود دارد. بعضی اوقات، بیماری هایی که از قسمت های دیگر بدن ناشی می شوند می توانند به کلیه ها آسیب برسانند.

نتایج غیر طبیعی، می تواند نشانگر موارد زیر باشد:

  • عفونت کلیه
  • سرطان کلیه
  • رد پیوند کلیه
  • عفونت ادراری پیچیده
  • بیماری های بافت همبند
  • محدودیت ها یا ضعف ها در جریان خون به کلیه ها
  • بسیاری از بیماری های دیگر که تأثیر منفی بر عملکرد کلیه دارند.

پزشک شاید تصمیم بگیرد آزمایشات دیگری را برای کمک به تعیین برنامه درمانی استفاده کند. آنها نتایج و شرایط را به طور عمیق بررسی کرده و در مورد تمام مراحل بعدی پس از بیوپسی کلیه با شما صحبت می کند.

منبع:

https://www.healthline.com/health/renal-biopsy#results