آنهایی که طحال ندارند، بخوانند.

آنهایی که طحال ندارند، ممکن است با این نگرانی دست و پنجه نرم کنند که چگونه بدون طحال زندگی کنیم؟ برخی افراد ممکن است در طول زندگی خود مجبور شوند با جراحی، طحال خود را از بدن خارج کنند. این در حالی است که این افراد شاید نگران این موضوع باشند که چگونه بدون طحال زندگی کنیم؟ بر همین اساس ما سعی کردیم مسائل مربوط به آنهایی که طحال ندارند را در این مقاله بررسی کنیم.

طحال اندامی در حدود 14 سانتی متر و با وزن تقریبی 170 گرم است که در سمت چپ قفس سینه قرار دارد. طحال یكی از بخش های مهم سیستم لنفاوی بدن است. طحال در مراقبت كردن از گلبول های قرمز خون نقش بسیار مهمی دارد. وظیفه اصلی طحال تصفیه كردن خون است.

طحال گلبول های قرمز قدیمی و آسیب دیده ای را كه در خون وجود دارند شناسایی كرده و سپس آنها را از بین می برد. علاوه بر این طحال همیشه مقداری گلبول قرمز خون را به صورت ذخیره نگه می دارد تا در موارد اضطراری مانند جراحت بتواند از آنها استفاده كند. یكی دیگر از عملکردهای مهم طحال ساخت گلبول های سفید است.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

گلبول های سفید در سیستم ایمنی بدن نقش بسیار تاثیرگذاری دارند. گلبول های سفید در مبارزه با عوامل بیماری زا به بدن کمک می کنند. به همین علت افرادی كه طحال خود را به هر دلیلی از دست داده اند بیشتر از سایر افراد در معرض خطر عفونت باکتری ها قرار دارند.

علل برداشتن طحال چیست؟

آنهایی که طحال ندارند، بخوانند. | پزشکت

طحال عملکردهای بسیار زیادی در بدن دارد. یکی از وظایف مهم طحال پاکسازی خون است. طحال سلول های معیوب را از گردش خون خارج می کند. در برخی موارد اختلال در عملکرد طحال باعث می شود که طحال علاوه بر سلول های معیوب، بسیاری از سلول های سالم را نیز از بین ببرد. در این گونه موارد برداشتن طحال ضرورت پیدا می کند. به طور کلی می توان گفت که دو دلیل اصلی برای از دست دادن طحال در افراد وجود دارد. از جمله:

ضربه یا تصادف

وارد شدن ضربه یا آسیب شدید به شكم در اغلب موارد باعث پارگی طحال می شود. پارگی طحال با خونریزی داخلی همراه است. در اینگونه موارد با تشخیص پزشك طحال تحت عمل جراحی برداشته می شود. پارگی طحال معمولاً به دلیل تصادفات اتومبیل و موتور سیکلت و همچنین سقوط، درگیری و آسیب دیدگی های ورزشی رخ می دهد.

در تصادفات رانندگی، چنین صدماتی می تواند به دلیل نحوه نادرست نشستن و یا عدم استفاده از کمربند ایمنی باشد. همچنین زخمی شدن با چاقو و شلیک گلوله نیز می تواند به طحال آسیب برساند. اما این موارد در میان افراد مبتلا، شیوع كمتری دارد.

به آسیب هایی كه در اثر سانحه یا صدمات فیزیكی به بدن وارد می شود ترومای بلانت گفته می شود. طحال شایعترین عضو آسیب دیده بدن در اثر ترومای بلانت شكمی است. همه آسیب های طحال به جراحی نیاز ندارد. جراحان با بررسی وضعیت بیمار تلاش می كنند كه تا حد امكان از روش های غیر جراحی برای درمان استفاده كنند.

كم خونی داسی شكل

اتوسپلنکتومی در بیماری سلول داسی شکل رخ می دهد.  بررسی ها نشان می دهد كه در سراسر جهان بیش از 100000 نفر به بیماری سلول داسی شكل مبتلا هستند. بیماری داسی شکل بسته به جهش های ژنتیکی انواع مختلفی دارد.

گلبول های قرمز در حالت طبیعی گرد و مقعر هستند. شکل خاص گلبول های قرمز به آنها اجازه می دهد که به راحتی از داخل رگ های خونی عبور کنند. در کم خونی داسی شکل، ظاهر گلبول های قرمز خون شبیه داس است. ظاهر داسی شکل این گلبول ها باعث می شود که نتوانند به راحتی وارد جریان خون بدن شوند. در نتیجه گلبول های قرمز در طحال تجمع می کنند. این مساله باعث می شود که طحال بزرگ و دردناک شده و به تدریج عملکرد خود را از دست بدهد.

برداشتن طحال برای درمان بیماری

آنهایی که طحال ندارند، بخوانند. | پزشکت

برای مدیریت بیماری، به ویژه بیماری های خودایمنی، طحال فرد بیمار برداشته می شود.

متأسفانه در ترومبوسیتوپنی ایمنی یا ITP که یک نوع اختلال خونریزی است سیستم ایمنی به پلاکت حمله می کند. این بدان معنی است که بدن ما یکی از ابزارهای لازم برای لخته شدن خون را ندارد. در نتیجه در صورت بروز جراحت نمی تواند از مشکل خونریزی پیشگیری کند. بیمارانی که مشکل سیستم ایمنی بدن دارند در هنگام زخم و جراحت کبود شده و به راحتی خونریزی می کنند. بیماری ترومبوسیتوپنی ایمنی در برخی موارد به خودی خود برطرف می شود، اما در برخی دیگر از موارد برای درمان به مصرف دارو نیاز است. اگر بیماری خود به خود برطرف نشده و یا مصرف داروها موثر نباشد به توصیه پزشک طحال برداشته می شود.

انواع مختلفی از اختلالات مانند کم خونی همولیتیک خود ایمنی (AIHA) وجود دارد که در آن کم خونی به دلیل تخریب گلبول های قرمز رخ می دهد. در مواردی که داروها یا سایر روش های درمانی موثر نیستند، به توصیه پزشک عمل جراحی اسپلنکتومی یا برداشتن طحال انجام می شود. این عمل گاهی اوقات، اما نه همیشه، می تواند تجزیه سلول های قرمز خون را متوقف کند.

گاهی اوقات برای درمان تالاسمی ماژور  نیز جراحی اسپلنکتومی یا برداشتن طحال انجام می شود. برداشتن طحال در این بیماری طول عمر گلبول های قرمز خون را بیشتر می کند. افرادی که عمل اسپلنکتومی انجام داده اند برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های عفونی باید به مراقبت های بهداشتی خود اهمیت بیشتری بدهند. این مساله به خصوص در کودکان اهمیت بیشتری دارد.

جراحی اسپلنکتومی برای برداشتن طحال

عمل جراحی که برای برداشتن طحال انجام می شود در اصطلاح پزشکی اسپلنکتومی نام دارد. این عمل جراحی معمولاً با  کمک یک دوربین و چند برش بسیار کوچک انجام می شود. در صورتی که پس از عمل مشکلی نداشته باشید می توانید همان روز بیمارستان را ترک کنید.  معمولا طی دو هفته بهبودی کامل حاصل می شود.

واکسیناسیون برای پیشگیری از عفونت

آنهایی که طحال ندارند، بخوانند. | پزشکت

افرادی که طحال ندارند بیشتر از افراد سالم در معرض آلودگی به انواع خاصی از باکتری ها و در نتیجه ابتلا به بیماری های مختلف قرار دارند. بنابراین اگر جراحی شما برنامه ریزی شده باشد، باید قبل از جراحی حتما واکسینه شوید.

همه بیمارانی که عمل جراحی اسپلنکتومی یا برداشتن طحال را انجام داده اند لزوما نیازی به واکسینه شدن ندارد. اما اگر برای احتیاط بیشتر قصد واکسن زدن دارید باید واکسن ها را دو هفته قبل از عمل جراحی دریافت کنید.

چهار واکسن مورد نیاز برای بیماران اسپلنکتومی عبارتند از:

  • آنفلوانزا
  • مننگوکوک
  • استرپتوکوک پنومونیه
  • هموفیلوس آنفلوانزای نوع B

همچنین این بیماران باید در برابر بسیاری دیگر از بیماری ها به خصوص سرخک، اوریون، سرخجه، آبله مرغان، و کزاز واکسینه شوند.

واکسن مننگوکوک

Neisseria meningitidis باکتری است که می تواند باعث ایجاد مننژیت و یا سپسیس شود. واکسن مننگوکوک در برابر ابتلا به این باکتری از بدن محافظت می کند. این بیماری در افراد 16 تا 23 ساله شایع تر است. افرادی که عمل جراحی اسپلنکتومی داشته اند جزء گروه های پرخطر بوده و باید این واکسن را دریافت کنند.

واکسن  Hib

هموفیلوس آنفلوانزای نوع ب یک بیماری جدی است که باعث ذات الریه، تورم گلو و عفونت می شود. عامل این بیماری باکتریایی بوده و با عوارضی مانند ناشنوایی و آسیب مغزی در افراد مبتلا همراه است. هموفیلوس آنفلوانزای نوع ب معمولا کودکان زیر 5 سال را درگیر می کند. اما با این حال تمام افرادی که عمل اسپلنکتومی داشته اند باید بر علیه این بیماری واکسینه شوند.

واکسن پنوموکوک

انواع مختلفی از استرپتوکوک پنومونیه (Strep pneumo)  وجود دارد. واکسن های جدید پنوموکوک نسبت به واکسن های قبلی در برابر سویه های بیشتری از باکتری های پنوموکوکی از بدن محافظت می کنند. بنابراین نوع واکسنی که دریافت می کنید به نظر پزشک شما بستگی دارد. زیرا این واکسن برای گروه های سنی مختلف استفاده شده و به شرایط زمینه ای نیز بستگی دارد. افرادی که به هر دلیل طحال خود را از دست داده اند باید حتما واکسن پنوموکوک را دریافت کنند. انجام واکسیناسیون و رعایت اصول بهداشتی خطر ابتلا به عفونت را در این افراد تا حد زیادی کاهش می دهد.

واکسن آنفلوانزا

طحال نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن دارد. برداشت طحال باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن می شود. به همین علت کسانی که بدون طحال زندگی می کنند باید هر سال به خصوص در فصل پاییز واکسن آنفلوانزا بزنند.

این واکسن می تواند در برابر عفونت های باکتریایی ثانویه مانند ذات الریه از شما محافظت کند. برای پیشگیری از عفونت علاوه بر انجام واکسیناسیون از نزدیک شدن، روبوسی و هر گونه تماس با افرادی که دچار سرماخوردگی هستند پرهیز کنید. ابتلا به آنفلوانزای شدید در افرادی که عمل جراحی اسپلنکتومی داشته اند با خطر مرگ همراه است.

پیشگیری از عفونت با آنتی بیوتیک ها

افرادی که طحال نداشته و یا دچار اختلال عملکرد طحال هستند بیشتر از افراد دیگر در معرض ابتلا به عفونت ها قرار دارند. طحال نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن دارد. بنابراین نبود این عضو مهم می تواند شما را در معرض عفونت های بسیار زیادی قرار دهد.

برخی از بیماران بدون طحال، به ویژه کودکان، با تجویز پزشک خود روزانه آنتی بیوتیک خاصی مصرف می کنند. مصرف زیاد آنتی بیوتیک می تواند عوارض ناخواسته ای مانند مقاومت آنتی بیوتیکی را در پی داشته باشد. به همین علت مصرف هر نوع آنتی بیوتیک در افرادی که طحال ندارند، باید حتما زیر نظر پزشک متخصص انجام شود.

پیشگیری از خطرات سفر در افرادی که طحال ندارند.

اگر در مسافرت به سر می برید ممکن است با عوامل میکروبی زیادی مواجه شوید. همچنین ممکن است در جایی زندگی کنید که نسبت به مکان های دیگر عوامل عفونی بیشتری داشته باشد. بنابراین در صورتی که بدون طحال زندگی می کنید باید مراقبت های خود را بیشتر کنید.

در صورت سفر به آفریقا حتماً علیه بیماری مننژیت مننگوکوکی واکسینه شوید. مالاریا یکی دیگر از بیماری هایی است که می تواند در افراد بدون طحال باعث خطرات بسیار زیادی شود. بیماری مالاریا هنوز در برخی مناطق آفریقا شایع است. همچنین برای پیشگیری از گزش پشه ها مراقب باشید. گزش پشه می تواند باعث انتقال بیماری های عفونی شود. همچنین افراد بدون طحال مستعد ابتلا به ترومبوز ورید عمقی هستند.

نشستن طولانی مدت در ماشین یا هر وسیله نقلیه دیگر می تواند باعث ایجاد لخته های خونی در وریدهای عمقی پاها شود. این لخته های خون ممکن است در داخل وریدها حرکت کرده و خود را به ریه برسانند که اصطلاحا به آن آمبولی ریه گفته می شود.  بنابراین پیش از نشستن در  پروازهای طولانی حتما با پزشک خود مشورت کنید.

عوارض بزرگ شدن طحال

آنهایی که طحال ندارند، بخوانند. | پزشکت

به بزرگ شدن طحال در اصطلاح پزشکی اسپلنومگانی گفته می شود. طحال ممکن است در اثر ابتلا به بیماری هایی مانند برخی عفونت ها و یا سرطان بزرگ شود. ابتلا به بیماری هایی مانند تالاسمی یا سارکوئید باعث بزرگ شدن طحال در برخی افراد می شود. برخی دیگر نیز به دلیل لنفوم یا لوسمی (سرطان خون) یا کم خونی همولیتیک (از بین رفتن سلول های قرمز خون) دچار مشکل بزرگ شدن طحال می شوند. همچنین ابتلا به بیماری های کبدی و فشار خون بالا نیز یکی از عوامل مهم بزرگ شدن طحال هستند.

یکی از مهمترین علائم بزرگ شدن طحال احساس درد در قسمت چپ و فوقانی شکم  و همچنین احساس سیری بدون غذا خوردن است. بزرگ شدن طحال اغلب با استفاده از روش های مختلف دارویی درمان می شود. اما در برخی موارد نیز جراحی برداشتن طحال ضرورت پیدا می کند.

داشتن بیش از یک طحال

بعضی افراد با بیش از یک طحال متولد می شوند که در اصطلاح پزشکی پلاسلنیا نام دارد. بررسی ها نشان داده است که داشتن چند طحال در هنگام تولد می تواند با بیماری های مادرزادی مرتبط باشد.

منبع:

https://www.verywellhealth.com/how-to-keep-yourself-safe-without-a-spleen