قولنج کلیه چیست؟

قولنج کلیه و یا کولیک کلیوی دردی است که به دلیل سنگ در دستگاه ادراری ایجاد می شود. دستگاه ادراری شامل کلیه ها، حالب ها، مثانه و مجرای ادرار است.

سنگ ها می توانند در هرجای دستگاه ادراری ایجاد شوند و اندازه آنها نیز به طور قابل توجهی متفاوت است. بیشتر سنگ ها به دلیل تجمع مواد معدنی یا مواد دیگر مانند اسید اوریک رخ می دهند که در ادرار به هم می چسبند و توده سفت ایجاد می کنند.

در این مقاله، چگونگی تشخیص کولیک کلیوی، علت ایجاد آن و راه های درمان آن را مورد بررسی قرار داده ایم.

علائم قولنج کلیه

فرد مبتلا به قولنج کلیه ممکن است هنگام ادرار کردن درد یا به طور کلی مشکل ادرار داشته باشد.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

سنگ های کوچک ممکن است هیچ علائمی ایجاد نکنند. سنگهای بزرگتر می توانند باعث قولنج کلیه شوند، به خصوص اگر جلوی حالب را بگیرند. این همان ادرار لوله ای است که از کلیه به مثانه منتقل می شود.

علائم کولیک کلیه بسته به اندازه سنگ و محل قرارگیری آن در مجاری ادراری متفاوت است. برخی از سنگ های کوچک باعث کولیک خفیف کلیوی می شوند و فرد می تواند بدون ناراحتی زیاد آنها را از طریق ادرار دفع کند.

سنگ های بزرگتر می توانند درد شدیدی ایجاد کنند، به خصوص اگر گیر کنند ممکن است جلوی هرگونه مجاری کوچک در دستگاه ادراری را بگیرند. مناطق حساس شامل حالب ها هستند، لوله هایی که ادرار از طریق آنها از بین کلیه و مثانه عبور می کند.

شایع ترین علائم کولیک کلیه، درد در ناحیه آسیب دیده بدن بین دنده های تحتانی و لگن است. این درد متمایل به زیر شکم و کشاله ران است.

این درد معمولاً به صورت امواجی ایجاد می شود که هر کدام 20–60 دقیقه دوام دارند.

قولنج کلیه فقط یکی از علائمی است که سنگ ادرار می تواند ایجاد کند.

علائم دیگری که معمولاً در کنار کولیک کلیوی بروز می کنند، عبارتند از:
  • استفراغ
  • ادرار ابری
  • حالت تهوع
  • ذرات ریز در ادرار
  • درد یا مشکل ادرار کردن
  • ادراری که بوی غیرمعمولی دارد.
  • ادرار بیشتر یا کمتر از حد معمول
  • احساس نیاز فوری و مداوم به ادرار کردن
  • درد شدید در کنار بدن بین دنده ها و ران، یا در زیر شکم
  • وجود خون در ادرار، که ممکن است صورتی، قرمز یا قهوه ای به نظر برسد.

علائم مربوط به عفونت ادراری (UTI) ممکن است برای برخی از افراد مشاهده شود. این موارد شامل تب، لرز و عرق سرد است. هر کسی از این علائم را تجربه کرده باید با پزشک مشورت کند.

هر کسی علائم زیر را در کنار کولیک کلیوی تجربه کند، باید با خدمات فوریت های پزشکی تماس بگیرد یا بلافاصله به اورژانس مراجعه کند:

  • ناتوانی کامل در ادرار کردن
  • استفراغ غیرقابل کنترل
  • تب بالاتر از 101 درجه فارنهایت

علل قولنج کلیه

قولنج کلیه چیست؟ | پزشکت

قولنج کلیه به دلیل تشکیل سنگ در مجاری ادراری رخ می دهد که معمولاً در حالب رخ می دهد. در حالب، این سنگ هنگام تلاش برای عبور، منطقه اطراف بافت را کش می دهد، که می تواند منجر به بروز درد در این ناحیه شود.

علاوه بر این، محدود شدن جریان ادرار ممکن است باعث التهاب و افزایش فشار شود. حالب همچنین می تواند اسپاسم ایجاد کند و باعث درد شود.

چندین ماده شیمیایی و مواد معدنی مختلف می توانند سنگ کلیه را تشکیل دهند. سنگ ها به دلیل فاکتورهای مختلف خطر ایجاد می شوند، از جمله:

  • چاقی
  • داروهای خاص
  • کمبود آب بدن
  • کلسیم اضافی در ادرار
  • سابقه خانوادگی التهاب مثانه
  • جراحی های دستگاه GI، مانند بای پس معده
  • نقرس، که به دلیل بیش از حد اسید اوریک رخ می دهد.
  • بیماری های دستگاه گوارش (GI) مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو
  • سیستینوریا، که در آن سنگ از یک اسید آمینه به نام سیستئین ایجاد می شود.

درمان قولنج کلیه

قولنج کلیه چیست؟ | پزشکت

پزشکان اغلب از آزمایش خون برای بررسی میزان افزایش مواد تشکیل دهنده سنگ در بدن فرد استفاده می کنند. آزمایش تصویربرداری از جمله اشعه ایکس فیلم ساده، سی تی اسکن یا سونوگرافی می تواند به شما در یافتن هرگونه سنگ در دستگاه ادراری کمک کند.

درمان پزشکی اغلب به نوع سنگ بستگی دارد. انواع مختلفی از سنگ وجود دارد، از جمله:

  • سنگ سیستین: سنگ سیستین نادر است و به دلیل سیستینوریا رخ می دهد.
  • سنگ های کلسیم: اینها متداول ترین انواع سنگ هستند و از اگزالات کلسیم تشکیل شده اند.
  • سنگ های اسید اوریک: این سنگ ها در هنگام بالا رفتن غلظت اسید اوریک در ادرار ایجاد می شوند.
  • سنگ های استروویت: باکتری های موجود در دستگاه ادراری می توانند باعث ایجاد سنگ های استروویت شوند، اگرچه این موارد نیز کمتر مشاهده می شوند.

افراد می توانند بیشتر سنگ های کوچک را از طریق ادرار دفع کنند. پزشکان مصرف آب زیاد را توصیه می کنند و ممکن است داروهای تسکین دهنده درد برای کمک به فرد در مقابله با درد تجویز کنند.

جراحی و درمان پزشکی

قولنج کلیه چیست؟ | پزشکت

طیف وسیعی از راهکارهای درمانی می تواند به فرد کمک کند سنگ های بزرگتر را برداشته و کولیک کلیه را تسکین دهد. این راهکارها عبارتند از:

  • استخراج هدایت شده توسط یورتروسكوپی: این روش جراحی تهاجمی شامل این است كه پزشك دستگاهی را با استفاده از یك دوربین سبک و متصل به آن وارد دستگاه ادراری می كند. استفاده از این امر به آنها امکان می دهد سنگ را شناسایی کرده و آن را از بین ببرند.
  • لیتوتریپسی موج شوک خارج از بدن (ESWL): ESWL یک درمان غیرتهاجمی است. این فرایند  با امواج صوتی، سنگ های کلیه را هدف قرار داده و آنها را به قطعات کوچک تبدیل می کند. سپس فرد می تواند این قطعات را از طریق ادرار دفع کند.
  • نفرولیتوتومی از راه پوست: پزشکان معمولاً این روش را با بیهوشی عمومی انجام می دهند. آنها یک برش کوچک در پشت فرد برای دسترسی به کلیه ایجاد می کنند و سنگ را برمی دارند.
  • قرار دادن استنت: بعضی اوقات، پزشکان یک لوله نازک را در حالب فرد قرار می دهند تا به رفع انسداد کمک کند و باعث عبور سنگ شود.
  • جراحی باز: برخی از افرادی که نمی توانند سنگ ها را از راه ادرار دفع کنند ممکن است نیاز به جراحی باز داشته باشند. با این حال، در جراحی باز زمان بهبودی طولانی تر از سایر روش ها است. پزشکان معمولاً سعی می کنند سنگ ها را استخراج کنند یا حتی به قطعات کوچکتر تجزیه کنند تا فرد بتواند قبل از انجام جراحی باز، آنها را دفع کند.

درمان همچنین ممکن است شامل داروهایی باشد که به تسکین علائم یا کاهش تجمع سنگ کمک می کنند. این درمان ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آنتی بیوتیک ها
  • عوامل قلیایی سازی
  • کورتیکواستروئیدها
  • مسدود کننده های کانال کلسیم
  • مسدود کننده های انتخابی آلفا 1

فرد می تواند اقدامات مختلفی را برای جلوگیری از سنگ کلیه انجام دهد.

مدیریت درد

مدیریت درد یک مرحله اساسی در درمان قولنج کلیه است، زیرا می تواند کیفیت زندگی فرد را تا زمان عبور سنگ بهبود بخشد. پزشکان همچنین ممکن است داروهایی را برای تسکین دستگاه GI و کنترل هرگونه تهوع و استفراغ توصیه کنند.

قرار دادن بسته حرارتی در پهلو یا کمر ممکن است اسپاسم عضلانی را که می تواند در افراد مبتلا به کولیک کلیوی ایجاد شود، را تسکین دهد.

پیشگیری از قولنج کلیه

قولنج کلیه چیست؟ | پزشکت

اجتناب از قولنج کلیه با جلوگیری از تشکیل سنگ هایی که علائم را ایجاد می کنند شروع می شود.

اگر بدن و کلیه های فرد تمایل به ایجاد سنگ های ادراری کلسیم اگزالات داشته باشد، ممکن است پزشک داروی ادرار تیازید را برای فرد تجویز کند.

در موارد دیگر، آنها ممکن است به افراد توصیه کنند مایعات مصرفی خود را افزایش و سدیم رژیم غذایی خود را کاهش دهند.

نوشیدن مایعات بیشتر ممکن است همیشه باعث بهبود قولنج کلیه نشود یا به دفع سنگ از دستگاه ادراری کمک نکند، اما حداقل از کمبود آب بدن جلوگیری می کند.

بسیاری از افراد از خوردن یک رژیم غذایی سالم که غنی از انواع غلات سبوس دار، سبزیجات، میوه ها و پروتئین های مناسب باشد، سود می برند. همچنین پزشکان ممکن است به افراد توصیه کنند مصرف مرکبات مانند پرتقال، لیمو و گریپ فروت را افزایش دهند.

پیش آگهی قولنج کلیه

سنگ های کلیه در اکثر مواقع به خودی خود دفع می شوند، اما ممکن است در برخی مواقع منجر به کولیک کلیه شوند. پزشکان غالباً بهترین ترکیب گزینه های درمانی پزشکی و جراحی را برای کمک به تجزیه سنگ های بزرگتر و عبور آنها تجویز می کنند.

سنگ های موجود در مجاری ادراری پس از درمان موفقیت آمیز گاهی اوقات دوباره رشد می کنند. انجام اقدامات پیشگیرانه می تواند به افراد کمک کند تا از ایجاد سنگ بیشتر جلوگیری کرده و علائم کولیک کلیوی را کاهش دهند.

بیشتر سنگهای ادراری در نهایت خود به خود منتقل می شوند. درمان هایی مانند ESWL و لیتوتریپسی می تواند سنگهایی را که از بین نمی روند، از بین ببرد. سنگ های ادراری می توانند دوباره عود کنند. تقریباً نیمی از افرادی که یک سنگ دارند، در عرض پنج سال دوباره ممکن است به این وضعیت مبتلا شوند. نوشیدن مایعات اضافی و انجام اقدامات دیگر برای جلوگیری از سنگ می تواند به شما در پیشگیری از ابتلا به آن و از بروز قولنج کلیه موثر باشد.

منابع:

https://www.medicalnewstoday.com/articles/320421

https://www.healthline.com/health/renal-colic#symptoms


دسته بندی ها : عمومی و داخلی