سرکوب سیستم ایمنی

 سرکوب سیستم ایمنی بدن زمانی اتفاق میفتد که سیستم ایمنی بدن آنطور که باید عمل نمی کند و فرد در برابر عفونت آسیب پذیرتر می شود. سرکوب سیستم ایمنی می تواند ناشی از بیماری، عوارض داروهایی مانند شیمی درمانی و سرکوب کننده های سیستم ایمنی بدن باشد. سیستم ایمنی بدن مجموعه ای از تمام سلول ها، بافت ها و اندام های است که به بدن در مبارزه با عفونت  کمک می کنند. در صورت ضعف سیستم ایمنی، عفونت ها می توانند بسیار تهاجمی و حتی کشنده شوند. سرکوب سیستم ایمنی نیز خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهد، زیرا سیستم ایمنی بدن به محافظت از بدن در برابر سرطان کمک می کند.

 علت سرکوب سیستم ایمنی

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

موارد زیادی می تواند منجر به سرکوب سیستم ایمنی بدن شوند، از جمله:

  • سن. سیستم ایمنی بدن با افزایش سن، ضعیف تر می شود.
  • بیماری های مداوم (مزمن). با پیشرفت برخی از بیماری های مزمن مانند بیماری مزمن کلیوی مزمن، بیماری مزمن کبدی و دیابت قندی سیستم ایمنی ضعیف تر می شوند.
داروها

تعدادی دارو وجود دارد که باعث کاهش التهاب می شود. سرکوب کننده های سیستم ایمنی برای درمان انواع بیماری های التهابی و خود ایمنی مانند لوپوس و آرتروز استفاده می شود. ویروس نقص ایمنی بدن (HIV)  که می تواند باعث ایدز شود، یکی دیگر از دلایل سرکوب سیستم ایمنی بدن است.

کورتیکواستروئیدها

استروئیدهای خوراکی یکی از دلایل اصلی سرکوب سیستم ایمنی بدن هستند و در شرایط بی شماری مورد استفاده قرار می گیرند. آن ها احتمالاً هنگام استفاده در دوز زیاد در مدت طولانی منجر به ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن می شوند اما مصرف آن ها در دوزهای پایین عموماً مشکلی ایجاد نمی کنند. در بزرگسالان، مصرف دوز 40 میلی گرم پردنیزولون در روز بیش از یک هفته ممکن است باعث سرکوب سیستم ایمنی شود، اما این دوز برای سایر استروئیدها و برای کودکان متفاوت است. از آنجا که استروئیدها باعث کاهش التهاب در بدن می شوند، آن ها برای انواع بیماری های خود ایمنی، حساسیت و التهاب مانند آرتریت روماتوئید، بیماری التهابی روده و آسم مورد استفاده قرارمی گیرند.

مصرف دوز بالای استروئیدها باعث می شود افراد مستعد ابتلا به عفونت های مختلفی از ارگانیسم ها Pneumocystis قرار بگیرند که باعث مرگ و میر پنومونی کشنده است. کورتیکواستروئیدها همچنین می توانند خطر فعال شدن مجدد سل یا سایر عفونت های نهفته را افزایش دهند.

 داروهای شیمی درمانی

شیمی درمانی برای کوچک کردن سلول های سرطانی استفاده می شود. تعدادی از داروهای شیمی درمانی مختلف وجود دارد. بعضی اوقات درمان سرطان نیاز به ترکیبی از چندین دارو شیمی درمانی مختلف دارد. سلول های سرطانی به سرعت تکثیر می شوند و دارو های شیمی درمانی بر روی این سلول ها تاثیر می گذارند و آن ها را از بین می برند. در شرایط شیمی درمانی، سلول های مو و پوست به سرعت تولید مثل می کنند و به همین دلیل ریزش مو چنین عارضه جانبی شایع و قابل رویت شیمی درمانی است. برخلاف سلول های پوستی، سلول های ایمنی بدن درون بدن پنهان می شوند. آن ها تمایل دارند که در طول درمان با شیمی درمانی به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کنند، در نتیجه خطر ابتلا به عفونت را در حین شیمی درمانی افزایش می دهند.

آنتی بادی های مونوکلونال

این داروها سلول های بیماری را در بدن را هدف قرار می دهند. Rituximab نمونه ای از آنتی بادی مونوکلونال است که برای درمان لنفوم غیر هوچکین، آرتریت روماتوئید و لوسمی لنفوسیتی مزمن استفاده می شود.

مهارکننده های فاکتور-آلفا (TNF-α) تومور نکروز
  • این داروها سیتوکین هستند.
  • سیتوکین ها معمولاً توسط سلول های ایمنی بدن تولید می شوند.

مهار کننده های TNF-α شامل داروهایی مانند اینفلیکسیماب و استرولیزوماب پگول هستند و برای درمان شرایط خود ایمنی مانند آرتریت روماتوئید و بیماری کرون استفاده می شوند. نکته قابل توجه این است که سرکوب ناشی از تجویز این داروها باعث ایجاد خطر ابتلا به عفونت با Listeria monocytogenes ، یک پاتوژن ناشی از غذا می شود که می تواند باعث مرگ جنین در زنان باردار شود.

نقص سیستم ایمنی بدن (HIV)

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

اچ آی وی، ویروسی است که با تماس جنسی، استفاده از داروی داخل وریدی (IV) با سوزن های آلوده یا از طریق مادر باردار به نوزاد خود منتقل می شود. این ویروس ممکن است تعداد زیادی سلول ایمنی به نام سلول های کمکی را که برای پاسخ دادن به پاسخ ایمنی ضروری هستند را از بین ببرد. پیشرفت HIV به ایدز با نقص شدید سیستم ایمنی بدن مشخص می شود که در این صورت ممکن است بیمار در معرض ابتلا به انواع عفونت قرار بگیرد، از جمله:

  • بیماری سل
  • کاندیدیازیس
  • هیستوپلاسموز
  • کوکسیدوئیدومیکوز
  • هرپس سیمپلکس
  • توکسوپلاسموز مغز
  • سیتومگالوویروس
  • انسفالوپاتی مرتبط با HIV
  • سارکوم کاپوسی (نوعی سرطان)
  • پنومونی Pneumocystis carinii
روش های پزشکی و جراحی

چندین روش وجود دارد که به طور مستقیم یا غیرمستقیم منجر به سرکوب سیستم ایمنی می شود. برداشتن طحال، فرسایش مغز استخوان و پیوند عضو همه با سرکوب سیستم ایمنی همراه می باشند. Asplenia آسپلنی، از بین رفتن عملکرد طحال، به دلیل شرایطی مانند کم خونی سلول داسی که می تواند به طحال آسیب برساند، رخ می دهد. جراحی برداشتن طحال به نام اسپلنکتومی ممکن است برای درمان سرطان، تروما یا اختلالات خونی (مانند پورپورا ترومبوتیک ایدیوپاتیک نسوز) لازم باشد. افراد مبتلا به آسپلنی در معرض خطر عفونت با ارگانیسم های محصور شده، مانندStreptococcus pneumoniae ، Haemophilus influenzae و برخی از اشکال منیزیتیدهای Neisseria قرار دارند. این عفونت ها احتمالاً در چند سال اول ابتلا به Asplenia یا داشتن اسپلنکتومی بروز می کند.

پیوند عضو

پس از دریافت پیوند عضو مانند کلیه، کبد، قلب یا لوزالمعده، درمان مادام العمر با داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی برای کاهش خطر رد پیوند لازم است. در طی چند ماه اول پس از پیوند عضو، عفونت های مربوط به جراحی به خودی خود بروز می کنند و برخی از شایع ترین عفونت در این دوره شامل عفونت ادراری، عفونت های پوستی و عفونت زخم و همچنین فعال شدن مجدد ویروس تبخال یا سایر عفونت های نهفته است.

فرسایش مغز استخوان

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

قبل از پیوند سلول های بنیادی، پیوند مغز استخوان یا درمان سرطان خون یا لنفوم، سلول ها در مغز استخوان با استفاده از پرتودرمانی یا داروهای قدرتمند سرکوب می شوند و در نتیجه سیستم ایمنی بدن در این مدت بسیار ضعیف شده و خطر عفونت را افزایش می یابد.

پرتو درمانی

پرتودرمانی می تواند به عنوان درمانی برای سرطان یا آماده سازی برای اقدامات خاص مانند پیوند مغز استخوان انجام شود. پرتودرمانی نواحی خاصی از بدن را مورد هدف قرار می ده، بنابراین همیشه منجر به سرکوب سیستم ایمنی نمی شود. با این حال، پرتوهای هدفمند به مغز استخوان منجر به سرکوب سیستم ایمنی می شوند.

ژنتیک

بیماری های ایمنی ارثی، به نام نقص ایمنی اولیه، به ندرت رخ می دهند و اصولا در سنین پایین تشخیص داده می شود. نقص ایمنی متغیر (CVID) و نقص ایمونوگلوبولین A ممکن است باعث ایجاد عفونت های تنفسی و دستگاه  گوارشی در دوران نوجوانی و بزرگسالی شوند.

علائم سرکوب سیستم ایمنی

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

سیستم ایمنی بدن افراد سالم می تواند در طی روزها بدون هیچ گونه کمک پزشکی با بسیاری از عفونت های جزئی مقابله کند. برهمین اساس در صورت ابتلا به عفونت های جزئی شاید علائم شدیدی تجربه نکنند. اما بروز عفونت در افرادی که سیستم ایمنی بدن سرکوب شده ای دارند می تواند باعث بروز علائم شدیدتری شود. علاوه بر آن بیشتر اوقات، سرکوب سیستم ایمنی منجر به بروز علائم خاصی نمی شود اما با این حال می تواند فرد را مستعد ابتلا به عفونت های مکرر قرار دهد و در صورت ابتلا فرد به عفونت ممکن است شرایط بیماری او را شدیدتر کرده و منجر به بروز عوارض جدی تر شود.

این افراد باید در صورت بروز علائم زیر سریعا به پزشک مراجعه کنند:

  • لرز
  • تشنج
  • سرگیجه
  • خواب آلودگی
  • تنقس سریع در کودکان
  • گیجی و احساس ناخوشایندی
  • بثورات پوستی و یا تغییر رنگ خال های پوستی
  • درجه حرارت بالا (تب) بیش از 38 درجه سانتی گراد

عوارض سرکوب سیستم ایمنی 

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

در افرادی که سیستم ایمنی بدن آن ها سرکوب می شود عفونت ها می توانند انتشار پیدا کنند و موجب بروز علائم زیادی مانند گلو درد، عفونت قفسه سینه و سپسیس شود. علاوه بر آن این افراد در معرض خطر ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطان پوست مانند کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC)، ملانوما و سارکوم Kaposi قرار دارند. به نظر می رسد که سیستم ایمنی بدن در از بین بردن سلول های پوستی که در اثر آفتاب آسیب دیده اند کمک می کند و در صورت سرکوب سیستم ایمنی، سلول های پوستی آسیب دیده تکثیر یافته و باعث سرطان می شوند. علاوه بر آن، برخی از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی ممکن است به طور مستقیم بر روی سلول های پوستی تأثیر بگذارند و احتمال ابتلا به سرطان های پوستی را افزایش دهند.

درمان سرکوب سیستم ایمنی 

سرکوب سیستم ایمنی بدن | پزشکت

درمان سرکوب سیستم ایمنی به علت آن بستگی دارد و ممکن است در برخی موارد درمان فقط به مدیریت علائم کمک کند.

  • عفونت HIV و ایدز با داروهای خاص ضد HIV درمان می شوند.
  • بسیاری از سرطان ها با شیمی درمانی با موفقیت درمان و یا حداقل از پیشرفت آن ها جلوگیری می شود.
  • از پیوند سلول های بنیادی (یا مغز استخوان) در برخی از شرایط سرکوب سیستم ایمنی بدن استفاده می شود.
  • در صورتی که سرکوب سیستم ایمنی بدن ناشی از مصرف دارو های خاصی باشد، جایگزین کردن دارو و یا کاهش دوز مصرفی آن می تواند در بروز عوارض موثر باشد البته این شرایط به مدت زمان مصرف دارو بستگی دارد.
  • در برخی شرایط مانند اختلالات ایمنی ژنتیکی، تزریق پروتئین های آنتی بادی (ایمونوگلوبولین ها) می تواند برای مبارزه با عفونت موثر باشد.
  • در بیمارانی که سیستم ایمنی سرکوب شده و ضعیفی دارند، درمان زود هنگام عفونت ها بسیار مهم است و حتی ممکن است برای آن بیماران نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند.

    علاوه بر آن بیماران می تواند برای پیشگیری از بروز عفونت راهکارهای زیر را در نظر بگیرند:

    • در صورت امکان از تماس نزدیک با افراد آلوده و بیمار خودداری شود.
    • اقدامات بهداشتی عمومی برای تمیز نگه داشتن خانه و اطراف خود رعایت کنند.
    • از خوردن مواد غذایی که ممکن است منجر به مسمومیت آن ها شود، خودداری کنند.
    • تمام واکسن های معمول مانند واکسن های سالانه آنفولانزا را دریافت کنند.
    • به بعضی از افرادی که تحت جراحی اسپلنکتومی قرار گرفته در معرض خطر ویژه عفونت هستند، توصیه می شود روزانه یک آنتی بیوتیک نظیر پنی سیلین مصرف کنند.

     اقدامات احتیاطی در هنگام مسافرت

    عاقلانه است که این بیماران در هنگام مسافرت رفتن اقدامات احتیاطی خاصی را رعایت کرده و قبل از مسافرت نسبت به دریافت واکسن های مورد نیاز اقدام کنند. از مسافرت به کشورهایی که در معرض خطر بالای بیماری های عفونی قرار دارند احتیاط کرده و از رفتن به مکان هایی که وضعیت بهداشتی مناسبی ندارند، خودداری کنند. قبل از مسافرت وضعیت سلامتی و دارویی و بیمه ای خود را چک کنند. در حین مسافرت برای برای محافظت از پوست خود از کرم ضد آفتاب با spf بالا استفاده کنند.

    سخن آخر

    شیمی درمانی، HIV و فرسایش مغز استخوان نمونه هایی از سرکوب سیستم ایمنی شدید است که می تواند فرد را مستعد عفونت های کشنده کند. اگر شما هر یک از این نوع سرکوب های سیستم ایمنی را دارید، باید از تماس با افرادی که می توانند بیماری های مسری داشته باشند، مانند فرزندان مدرسه و کودک نو پا خودداری کنید. ممکن است لازم باشد از مکان های عمومی اجتناب کنید و یا در صورت استفاده از ماسک از لباس خود استفاده کنید تا خود را در برابر عفونت های مشترک جامعه محافظت کنید.

    چندین دلیل دیگر از سرکوب سیستم ایمنی خفیف، مانند وجود دارند، از جمله:

    • دیابت
    • الکلیسم
    • سوء تغذیه
    • نارسایی کلیه
    • عفونت سیتومگالوویروس (CMV)

    داشتن سیستم ایمنی سرکوب شده می تواند شما را در معرض عفونت های مکرر قرار دهد که ممکن است برای بهبودی بیشتر از حد معمول طول بکشد. اگر یکی از عوامل خطر سرکوب سیستم ایمنی را دارید، در مورد جلوگیری از عفونت با پزشک خود مشورت کنید.

    منابع:

    https://www.healthline.com/health/immunosuppressant-drugs

    https://www.verywellhealth.com/different-causes-of-immunosuppression-explained-4047405

    https://patient.info/allergies-blood-immune/immune-system-diseases/immune-suppression

    چرا پزشکت ؟ چرا مشاوره آنلاین ؟

    اپلیکیشن پزشکت با ارائه مشاوره آنلاین (تصویری، صوتی و نوشتاری) در هر مکان و در هر لحظه از شبانه روز این امکان را به شما می دهد تا با پزشکان و مشاورین معتبر و برتر ارتباط مستقیم برقرار نموده و در هر زمینه ای از حوزه های پزشکی و سلامت مشاوره دریافت کنید. پزشکت با ارائه بسته های آموزشی، دانش کلی جامعه (بیماران، دانشجویان پزشکی و ...) را در زمینه: پزشکی، آشنایی با بیماری ها و راه های درمان آن و سبک زندگی سالم را ارتقا می بخشد. شبکه اجتماعی پزشکت مرجعی رایگان بوده که به پزشکان و مشاورین و تمامی کاربران این امکان را می دهد اطلاعات روز پزشکی و سلامت را در قالب پست های ویدیویی و متن به اشتراک بگذارند و تعامل مستقیم با یکدیگر برقرار نمایند. مزیت دریافت مشاوره آنلاین از پزشکت عبارت است از: صرفه جویی در زمان و هزینه، برطرف شدن نگرانی های بیمار در لحظه و امکان مطرح نمودن مسائلی که بیمار به صورت حضوری بنا به دلایلی نمی تواند مطرح کند. برای دانلود اپلیکیشن پزشکت به استورهای معتبر مراجعه نمایید و جهت اطلاعات بیشتر به قسمت دریافت پزشکت در صفحه نخست سایت مراجعه نمایید.