داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن نوعی دارو هستند که قدرت سیستم ایمنی بدن را سرکوب یا کاهش می دهند. برخی از این داروها برای کاهش احتمال رد پیوند برای اندام پیوند یافته مانند کبد، قلب یا کلیه استفاده می شوند. این داروها به عنوان داروهای ضد احتقان هم شناخته می شوند. سایر داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی اغلب برای درمان اختلالات خود ایمنی مانند لوپوس، پسوریازیس و آرتریت روماتوئید کاربرد دارند.

شرایط خود ایمنی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی برای درمان بیماری های خود ایمنی استفاده می شوند. در یک بیماری خود ایمنی، سیستم ایمنی بدن به بافت خود بدن حمله می کند. این داروها، سیستم ایمنی بدن را تضعیف و تا حدودی سرکوب می کنند تا تأثیر این بیماری ها بر روی بدن کاهش یابد.

بیماری های خود ایمنی تحت درمان با داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی، عبارتند از:

تقریباً هرکسی که تحت جراحی پیوند اعضاء قرار می گیرد، باید مادام العمر داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن مصرف کند چون سیستم ایمنی بدن ممکن است عضو پیوند یافته را به عنوان یک جسم خارجی تشخیص دهد و در نتیجه به آن حمله می کند و منجر به بروز صدمات شدید و حتی رد پیوند شود. این داروها به اندام پیوند داده شده اجازه می دهند تا سالم باقی بمانند.

انواع داروهای سرکوب کننده های سیستم ایمنی بدن

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

 دارو یا دارویی که برای بیمار تجویز می شود به علت مصرف بر اساس پیوند اعضاء، اختلال خود ایمنی یا سایر علل بستگی دارد. بسیاری از افرادی مصرف کنندگان داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مجبور هستند بیشتر از یک نوع دارو مصرف کنند.

اصطلاح دیگر این داروها داروهای ضد رد پیوند است. 2 نوع سرکوب کننده سیستم ایمنی وجود دارد:

داروهای القایی: داروی ضد احتقان قدرتمند که در زمان پیوند استفاده می شود

داروهای نگهدارنده: داروهای ضد احتقان برای مدت طولانی استفاده می شود.

معمولاً 4 کلاس داروی نگهداری وجود دارد:

  • استروئیدها: پردنیزون
  • مهار کننده Mtor: سیرولیموس
  • مهارکننده های کلسینورین: تاکرولیموس و سیکلوسپورین
  • عوامل ضد پروتئین: مایکوفنولات مفتیل، مایکوفنولات سدیم و آزاتیوپرین

برخی از این دارو ها، عبارتند از:

کورتیکواستروئیدها
  • پردنیزولون (میلیپرد)
  • پردنیزون، دلتازون، اورازون
  • بودون سونید (Entocort EC)

مهار کننده های Janus kinase

  • توفاسیتینب (خلنجانز)
مهارکننده های کلسینورین
  • سیکلوسپورین نئورال، (Sandimmune، SangCya)
  • تاکرولیموس (Astagraf XL، Envarsus XR، Prograf)
مهار کننده های mTOR
  • راپامون (sirolimus)
  • everolimus،Afinitor،Zortress
مهار کننده های IMDH
  • آزاتیوپرین (آزازان، ایموران)
  • لفلونومید (آراوا)
  • مایکوفنولات CellCept، Myfortic
زیست شناسی
  • ریتوکسان
  • adalimumab
  • آناکینرا (Kineret)
  • abatacept)Orencia)
  • certolizumab)Cimzia)
  • etanercept)Enbrel)
  • golimumab، سیمپونی
  • infliximab)Remicade)
  • ixekizumab)Taltz)
  • natalizumab)Tysabri)
  • ustekinumab استلارا
  • وتولیزوماب (انتویویو)
  • secukinumab)Cosentyx)
  • tocilizumab)Actemra)
آنتی بادی های مونوکلونال
  • basiliximab)Simulect)
  • daclizumab (Zinbryta)
رژیم درمانی

تمام این داروها فقط با تجویز پزشک در دسترس هستند و برای تحویل به بیمار نیاز به نسخه پزشک دارند. داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی به عنوان قرص، کپسول، شربت و نوع تزریقی آن وجود دارند. پزشک متناسب وضعیت بیمار بهترین نوع دارو را تجویز می کند. علاوه بر آنها ممکن است ترکیبی از داروها را با هم تجویز کنند. هدف از تجویز داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن یافتن برنامه درمانی است که ضمن داشتن عوارض جانبی، سیستم ایمنی بیمار را سرکوب می کند. مصرف کنندگان این داروها باید دارو را طبق دستورالعمل مصرف کنند. تغییر در دوز دارو ها می تواند باعث بدتر شدن وضعیت بیمار شود. حتي كوچكترين تغيير در رژيم دارويي مي تواند باعث رد ییوند شود.

آزمایش و تغییر دوز

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

در طول درمان با این داروها، بیماران تحت آزمایشات منظم خون قرار خواهند گرفت. این آزمایشات به پزشک کمک می کند تا میزان اثربخشی داروها را بررسی و در صورت لزوم دوز مصرفی آن ها را تغییر دهد و عوارض جانبی آن ها را بررسی کند.

  • در بیماران مبتلا به بیماری های خودایمنی پزشک میزان مصرف دارو را بر اساس نحوه پاسخ وضعیت بیمار به دارو تنظیم کند.
  • در بیماران پیوند اعضاء، پزشک می تواند به مرور زمان میزان دوز دارو را کاهش دهد، چون خطر رد پیوند اعضای بدن به مرور زمان کاهش می یابد و بیمار به دوز های کمتری از دارو نیاز پیدا می کنند.

با این حال، بیشتر افرادی که تحت جراحی پیوند عضو قرار گرفته اند باید در طول زندگی حداقل یک داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی را مصرف کنند.

عوارض داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

عوارض جانبی برای این داروهای در دسترس بسیار متفاوت است. با این حال، تمام این داروها خطر جدی عفونت را به همراه دارند. هنگامی که این دارو بدن را تضعیف می کند، بدن بیمار در برابر عفونت مقاومت کمتری ایجاد می کند و بیمار را بیشتر در معرض عفونت قرار می دهند. البته این عفونت ها قابل درمان خواهند بود. عفونت بیشتر در دوره ابتدایی بعد از پیوند مشکل ایجاد می کند زیرا میزان دوز این داروها در این زمان ها بیشتر است.

بیماران مصرف کننده این داروها در صورت بروز هر یک از علائم زیر بهتر است سریعا به پزشک مراجعه کنند:

  • تب یا لرز
  • تکرر ادرار
  • ادرار دردناک
  • درد در ناحیه کمر
  • مشکل در ادرار کردن
  • خستگی یا ضعف غیر طبیعی

شایع ترین عوارض این داروها ناراحتی معده است. اگر این اتفاق رخ داد، از پزشک خود بپرسید که آیا می توانید در زمان های مختلف داروی خود را برای کمک به این مشکل جا دهید. حدود 6 ماه تا یک سال پس از پیوند، سرکوب سیستم ایمنی بدن معمولاً کاهش می یابد و احتمال عوارض جانبی باید کم باشد. اگر هنوز عوارض جانبی دارید، با تیم پیوند خود صحبت کنید تا دوز را تغییر دهید یا به یک داروی دیگر تغییر دهید. تغییرات در این داروها  فقط باید پس از مراجعه به مرکز پیوند شما انجام شود.

تداخلات دارویی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

بیماران باید قبل از شروع مصرف داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی، حتما در مورد تمام داروهای مصرفی جانبی خود با پزشک مشورت کنند. این دارو ها می توانند شامل داروهای بدون نسخه و همچنین ویتامین ها و مکمل ها باشند. پزشک می تواند در مورد تداخلات دارویی احتمالی داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن برای بیمار توضیحات لازم را بدهد، چون عوارض جانبی و خطر تداخلات دارویی به نوع داروی خاصی که فرد مصرف می کند بستگی دارد. بسیاری از داروها، مواد غذایی و مکمل های دیگر وجود دارد که می توانند سطح (بالا یا پایین) سرکوب کننده های سیستم ایمنی در خون را تغییر دهند. برخی از رایج ترین آنها آب گریپ فروت، مخمر سنت جان، اریترومایسین، داروهای ضد سل (سل)، داروهای ضد تشنج و داروهای فشار خون متداول (کاردیزم یا دیلتیازم و وراپامیل) است.

هشدارها

این داروها ممکن است برای افرادی که شرایط بهداشتی خاصی دارند، مشکلاتی ایجاد کند. بیماران بهتر است پیش از شروع مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن، در صورت وجود سابقه هر شرایط زیر آن را به پزشک خود بگویند:

مصرف داروهای سرکوب کننده در دوران بارداری و شیردهی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

برخی از این داروها می توانند باعث نقص هنگام تولد و مادرزادی شوند، علاوه بر آن مصرف برخی از این دارو ها در دوران بارداری و شیردهی خطرات خفیف تری دارند. در هر صورت، زنانی که قصد بارداری دارند بهتر است، قبل از تصمیم به باردار شدن در مورد مصرف دارو های خود با پزشک مشورت کنند. زنان در صورتی که در حین مصرف این دارو ها، باردار شدند سریعا باید به پزشک خود اطلاع دهند.

 سوالات از پزشک

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن می تواند به افراد مبتلا به اختلالات خود ایمنی یا پیوند عضو کمک کند تا پاسخ ایمنی بدن را کنترل کنند. در ضمن مفید، این داروها نیز قدرتمند هستند. مصرف کنندگان از این دارو ها باید تمام اطلاعات لازم را در مورد دارو های که مصرف می کنند از پزشک خود بپرسند. برخی از این سوالات عبارتند از:

  • چه مدت باید این دارو ها را مصرف کنم؟
  • در صورت بروز عوارض جانبی، چه کاری باید انجام دهم؟
  • آیا برای درمان بیماری خود ایمنی خود نیاز به مصرف داروی دیگری دارم؟
  • آیا من در معرض خطر عوارض جانبی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی هستم؟
  • همزمان به مصرف این داروها اگر به سرماخوردگی مبتلا شوم باید چه کاری انجام دهم؟
  • آیا داروهایی که مصرف می کنم ممکن است با داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن تداخل داشته باشند؟

روند کنترل داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی | پزشکت

از آنجایی که داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن با سایر داروها فرق دارند، برخی از آن ها برای تعیین میزان دوز مورد نیاز بیمار نیاز به آزمایش خون منظم فرد دارد. علاوه بر آن آزمایش خون می تواند عملکرد دارو را بر روی کبد یا کلیه مشخص کند. در صورت استفاده از استروئیدها برای پلی مگالیا روماتیسا (PMR)، آزمایش خون برای بررسی میزان التهاب در بدن بیمار انجام می شود. با پایین آمدن این سطوح، پزشک ممکن است دوز دارو را به تدریج کاهش دهد. اگر آزمایش خون نشان داد که بیماری دوباره فعال شده است، پزشک میزان دوز مصرفی بیمار را افزایش می دهد.

همچنین میزان دوز مصرفی برخی از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی توسط بیماران ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. به عنوان مثال، برای برخی از داروها، مانند متوترکسات، بیمار در ابتدا هر یک یا دو هفته به آزمایش خون مکرر نیاز دارد و بعد از آن تکرار آزمایش به هر سه ماه یکبار کاهش می یابد.

در برخی موارد پزشک می تواند برای تعیین دوز دارو آزمایشات جانبی دیگری را تجویز دهد.

به عنوان مثال، در برخی از سرطان ها، پزشک ممکن است بیوپسی مغز استخوان و در اچ آی وی و ایدز، آزمایش خون خاص در مورد عملکرد سیستم ایمنی را تجویز کند. همچنین در برخی شرایط پزشک تغییرات پوستی بیمار را هم بررسی می کند زیرا دارو های سرکوب سیستم ایمنی بدن ممکن است بیمار را مستعد ابتلا به سرطان های پوستی کند. آزمایشات دیگر و سایر روند های نظارتی به نوع دارو خاص بستگی دارد. به عنوان مثال، بیمارانی که استروئید خوراکی مصرف می کنند، باید وزن و فشار خون آن ها کنترل شود، زیرا افزایش وزن و فشار خون بالا می تواند عوارض جانبی این نوع داروها باشد. در مورد استروئیدها، تراکم استخوان بیمار نیز مورد بررسی قرار می گیرد، زیرا استروئیدها می توانند باعث ضعف شدن استخوان ها (پوکی استخوان) و حتی آب مروارید شوند.

داروها برای پیشگیری و درمان رد در پیوند عضو جامد مورد نیاز است. طیف گسترده ای از این  داروها در دسترس است و داروهای جدید در خط لوله یا در دست توسعه هستند.

برخی از این داروها، داروهای با دوز مهم هستند که دارای شاخص درمانی حساسی هستند و به نظارت داروی درمانی نیاز دارند.

  • ترک داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی در پیوند عضو می تواند باعث نارسایی پیوند شود.
  • مهارکننده های کلسینورین با وجود پتانسیل نفروتوکسیک معمولاً به عنوان سرکوب کننده های اساسی سیستم ایمنی بدن استفاده می شوند.
  • ترکیب این داروها با روشهای مختلف عملکرد برای کاهش دوزهای دارویی منفرد و جلوگیری از عوارض جانبی مرتبط با دارو و همچنین استفاده از اثرات سرکوب کننده سیستم ایمنی یا افزاینده مفید هستند.
  • بسیاری از عوامل (به عنوان مثال سن، جنس، اختلال عملکرد کبد یا کلیه، پلی مورفیسم ژنتیکی، تداخلات دارویی و غیره) می توانند فارماکوکینتیک داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی را تغییر دهند.

منابع:

https: //www.healthline.com/health/immunosuppressant-drugs

https: //patient.info/allergies-blood-immune/immune-system-diseases/immune-suppression

https: //www.kidney.org/atoz/content/immuno

چرا پزشکت ؟ چرا مشاوره آنلاین ؟

اپلیکیشن پزشکت با ارائه مشاوره آنلاین (تصویری، صوتی و نوشتاری) در هر مکان و در هر لحظه از شبانه روز این امکان را به شما می دهد تا با پزشکان و مشاورین معتبر و برتر ارتباط مستقیم برقرار نموده و در هر زمینه ای از حوزه های پزشکی و سلامت مشاوره دریافت کنید. پزشکت با ارائه بسته های آموزشی، دانش کلی جامعه (بیماران، دانشجویان پزشکی و ...) را در زمینه: پزشکی، آشنایی با بیماری ها و راه های درمان آن و سبک زندگی سالم را ارتقا می بخشد. شبکه اجتماعی پزشکت مرجعی رایگان بوده که به پزشکان و مشاورین و تمامی کاربران این امکان را می دهد اطلاعات روز پزشکی و سلامت را در قالب پست های ویدیویی و متن به اشتراک بگذارند و تعامل مستقیم با یکدیگر برقرار نمایند. مزیت دریافت مشاوره آنلاین از پزشکت عبارت است از: صرفه جویی در زمان و هزینه، برطرف شدن نگرانی های بیمار در لحظه و امکان مطرح نمودن مسائلی که بیمار به صورت حضوری بنا به دلایلی نمی تواند مطرح کند. برای دانلود اپلیکیشن پزشکت به استورهای معتبر مراجعه نمایید و جهت اطلاعات بیشتر به قسمت دریافت پزشکت در صفحه نخست سایت مراجعه نمایید.