آشالازی

آشالازی (Achalasia) نوعی اختلال نادر است که عبور مواد غذایی و مایعات را در معده شما دشوار می کند. بیماری آشالازی زمانی اتفاق می افتد که اعصاب موجود در لوله ای که دهان و معده شما را به هم متصل می کند (مری)، آسیب می بینند. در نتیجه، مری توانایی بلع غذا را از دست داده و دریچه ماهیچه بین مری و معده (اسفنکتر پایین مری) به حالت آرامش کامل در نیامده و نهایتاً عبور غذا به سمت معده با مشکل مواجه خواهد شد. علائم شایع آشالازی شامل مشکلات در بلع غذا (دیسفاژیا)، درد قفسه سینه و بازگشت مواد غذایی و مایعات به مری است.

همچنین فرد مبتلا ممکن است دچار عوارض جانبی مثل مشکلات تنفسی و کاهش وزن ناگهانی شود. البته در بعضی از موارد این عارضه ممکن است خطر ابتلا به سرطان مری را افزایش دهد که این قضیه هنوز کاملاً تأیید نشده است. هیچ درمانی برای بیماری آشالازی وجود ندارد. اما معمولاً علائم را می توان با اقدامات نیمه تهاجمی یا جراحی کنترل کرد. این شیوه های درمانی معمولاً شامل داروهای خوراکی، گشاد کردن یا کشش مری و تزریق مستقیم بوتاکس به عضلات مری می شود.

علت آشالازی

علت اصلی بروز این بیماری ناشناخته است. در بعضی از فرضیه ها تصور می شود که عفونت، وراثت یا بروز ناهنجاری های سیستم ایمنی بدن از جمله مواردی است که باعث می شود تا بدن خود به خود به مری آسیب زده (بیماری خود ایمنی) و منجر به بروز آشالازی شود. مری از عضلات و اعصاب تشکیل شده است. اعصاب قرار گرفته در مری باز شدن و منقبض شدن اسفنکترها کنترل کرده و امواج پریستالتیک در بدنه مری را هماهنگ می کند. بیماری آشالازی بر روی عضلات و اعصاب قرار گرفته در مری به صورت همزمان اثر گذار خواهد بود. البته پزشکان بر این باورند که تأثیر گذاری این بیماری بر روی اعصاب بیشتر از عضلات است.

در اوایل ابتلا به بیماری آشالازی شاهد بروز التهاب در عضلات قسمت پایینی مری به خصوص در اطراف محل قرار گیری عصب ها خواهیم بود. با پیشرفت بیماری، اعصاب شروع به ضعیف تر شدن کرده و در نهایت کاملاً از بین خواهند رفت. در اثر این بیماری، عصب هایی که باعث شل شدن اسفنکتر قسمت انتهایی مری می شوند بیشتر از دیگر عصب ها آسیب خواهند دید.

بعد از آسیب دیدگی عصب ها نوبت به تحلیل رفتن عضلات رسیده و به علت آسیب های وارده به عصب ها، عضلات این قسمت نیز بعد از مدتی از بین خواهند رفت. نتیجه همه این تغییرات باعث می شود تا دیگر قسمت انتهایی اسفنکتر دیگر قدرت منبسط شدن نداشته و عضلات در قسمت پایینی بدنه مری دیگر قابلیت حمایت از امواج پریستالتیک را نخواهند داشت. با گذشت زمان، بدنه مری کاملاً به حالت کشیده در آمده و بزرگ خواهد شد.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

علائم آشالازی

آشالازی | پزشکت

علائم ابتلا به آشالازی معمولاً شامل موارد زیر می شود:

  • سوزش سر معده
  • مشکلات در بلع غذا
  • مشکل در بلع غذاهای مایع و جامد
  • درد ناگهانی و شدید قفسه سینه که معمولاً دلیل مشخصی ندارد.
  • کاهش ناگهانی وزن به خاطر مشکلات تغذیه و ناتوانی در بلع غذا
  • ناراحتی قفسه سینه به خاطر مواد غذایی در داخل مری مانده یا گشاد شدن مری
  • بازگشت غذای باقی مانده در داخل مری فرد، این بازگشت غذا بیشتر در طول شب اتفاق افتاده و می تواند برای سیستم تنفسی مشکلات جدی به دنبال داشته باشد.

تشخیص آشالازی

آشالازی | پزشکت

آشالازی به علت بروز علائمی مشابه با سایر اختلالات گوارش ممکن است به اشتباه تشخیص داده شده یا به کلی نادیده گرفته شود.

برای آزمایش پزشک ممکن است از آزمایشات زیر استفاده کند:

  • مانومتری مری (Esophageal manometry). این آزمایش انقباضات عضلانی ریتمیک در مری را هنگام بلع، هماهنگی و نیرویی که توسط عضلات مری اعمال می شود را اندازه گیری کرده و اینکه چه میزان اسفنکتر قسمت انتهایی مری شما در حین بلع شل یا باز می شود، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
  • تصویر برداری اشعه ایکس از دستگاه گوارش. تصویر اشعه ایکس بعد از نوشیدن مایعی که جداره داخلی مسیر گوارشی را می پوشاند، گرفته خواهد شد. این مایع پوشاننده باعث می شود تا پزشک تصویر دقیق تری از وضعیت مری، معده و روده شما داشته باشد. همچنین پزشک ممکن است درخواست کند تا یک قرص باریوم میل کنید تا هر گونه انسداد مری به خوبی نمایان شود.
  • آندوسکوپی فوقانی. پزشک شما لوله نازک و انعطاف پذیر مجهز به نور و دوربین (آندوسکوپ) را در داخل گلوی شما قرار می دهد تا وضعیت داخل مری و معده شما با استفاده از دوربین به خوبی معاینه شود. در صورتی که علائم یا نتایج بررسی باریوم نشان دهنده احتمال ابتلای به آشالازی باشد، اندوسکوپی می تواند انسداد بخشی از مری را تأیید کند. همچنین با استفاده از اندوسکوپی می توان از بافت مری نمونه برداری (بیوپسی) کرده و برای عوارض جانبی رفلاکس مثل مری بارت یا همان تغییر بافت قسمت انتهایی مری مورد بررسی قرار داد.

درمان آشالازی

آشالازی | پزشکت

درمان آشالازی با تمرکز بر روی شل کردن عضلات یا باز کردن اسفنکتر قسمت انحنای مری انجام خواهد شد. این کار کمک می کند تا غذا و مایعات بتوانند به راحتی از مسیر دستگاه گوارش عبور کرده و به معده برسند. انتخاب بهترین شیوه درمان آشالازی به سن و شدت بیماری آشالازی بستگی خواهد داشت.

درمان های غیر جراحی

گزینه های غیر جراحی درمان بیماری آشالازی شامل موارد زیر می شود:

  • اتساع پنومتیک. در طی این فرآیند یک بالن در داخل اسفنکتر مری وارد شده و برای بزرگ تر شدن دهانه اسفنکتر باد می شود. در صورت باز نماندن اسفکتر ممکن است نیاز باشد تا این فرایند به صورت سرپایی مجدداً تکرار شود. تقریباً یک سوم افراد تحت درمان قرار گرفته با شیوه اتساع پنوماتیک باید در طول 6 سال آینده این کار را مجدداً تکرار کنند.
  • تزریق مستقیم بوتاکس (سم بوتولینوم نوع A). این شل کننده عضلانی را می توان مستقیماً با یک آندوسکوپ به داخل اسفنکتر مری تزریق کرد. این تزریق ممکن است بعداً نیاز به تکرار داشته باشد و تکرار تزریق نیز می تواند انجام عمل جراحی بعدی در صورت لزوم را دشوارتر سازد. بوتاکس معمولاً برای افرادی پیشنهاد می شود که به دلیل افزایش سن یا وضعیت سلامتی، کاندید مناسبی برای اتساع پنوماتیک یا عمل جراحی نیستند.
  • دارو. پزشک ممکن است قبل از غذا استفاده از شل کننده های عضلانی مانند نیتروگلیسیرین (نیترواستات) یا نیفدیپین (Procardia) را پیشنهاد کند. این داروها دارای اثر محدود درمانی و عوارض جانبی شدید بوده و به همین خاطر کمتر توصیه می شوند. این داروها فقط در صورتی که فرد کاندیدای خوبی برای اتساع اسفنکتر یا عمل جراحی پنوماتیک نبوده و بوتاکس کمکی به درمان فرد نکرده باشد، استفاده خواهد شد.
عمل جراحی برای درمان آشالازی

آشالازی | پزشکت

ممکن است برای افراد جوان تر استفاده از عمل جراحی توصیه شود. زیرا درمان غیر جراحی در این گروه تأثیر کمتری خواهد داشت.

گزینه های جراحی موجود شامل موارد زیر می شود:

میوتومی هلر (Heller myotomy)

  •  جراح عضله انتهای اسفنکتر مری را قطع می کند تا غذا راحت تر به معده منتقل شوند.
  • این روش می تواند به صورت غیر تهاجمی (myotomy لاپاروسکوپی هلر) انجام شود.
  • افرادی که میوتومی هلر انجام می دهند ممکن است بعداً به ریفلاکس معده مبتلا شوند.

عمل جراحی فوندوپلیکاسیون (fundoplication)

  • در این نوع جراحی از یک دریچه مصنوعی در قسمت بالایی معده استفاده خواهد داد.
  • دریچه از رفلاکس جلوگیری کرده و جراحی با برش در شکم یا قفسه سینه انجام می شود.
  • عمل جراحی فوندوپلیکاسیون ممکن است هم زمان با میوتومی هلر انجام شود.
  • فوندوپلیکاسیون معمولاً همراه با فرآیند غیر تهاجمی لاپاروسکوپی صورت می گیرد.

میوتومی آندوسکوپی پورورال (POWM)

  •  جراح از آندوسکوپی برای ایجاد برش در داخل مجرای مری استفاده خواهد کرد.
  • سپس همانند میوتومی هلر، عضله انتهایی اسفنکتر مری را برداشته می شود.
  • شیوه POEM معمولاً شامل فرآیند ضد رفلاکس نمی شود.
خلاصه
  • آشالازی نوعی اختلال نادر است که عبور مواد غذایی و مایعات را در معده دشوار می کند.
  • بیماری آشالازی زمانی اتفاق می افتد که اعصاب موجود در مری آسیب می بینند.

علت اصلی بروز این بیماری ناشناخته است. در بعضی از فرضیه ها تصور می شود که عفونت، وراثت یا بروز ناهنجاری های سیستم ایمنی بدن از جمله مواردی است که باعث می شود تا بدن خود به خود به مری آسیب زده (بیماری خود ایمنی) و منجر به بروز آشالازی شود. درمان آشالازی با تمرکز بر روی شل کردن عضلات یا باز کردن اسفنکتر قسمت انحنای مری انجام خواهد شد. این کار کمک می کند تا غذا و مایعات بتوانند به راحتی از مسیر دستگاه گوارش عبور کرده و به معده برسند.

منابع:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/achalasia/diagnosis-treatment/drc-20352851

https://www.medicinenet.com/achalasia/article.htm#dilation_and_esophagomyotomy_to_treat_achalasia


دسته بندی ها : عمومی و داخلی