پرش به محتوا
سرفه خشک زمانی رخ می دهد که فرد بدون خروج خلط یا ترشح از گلو و ریه، دچار احساس خارش، تحریک یا سرفه های مکرر می شود. برخلاف سرفه خلط دار، در این نوع سرفه معمولا چیزی از مجاری تنفسی خارج نمی شود و بیشتر به دلیل تحریک یا التهاب راه های تنفسی ایجاد می شود.
تصور رایج این است که سرفه خشک همیشه نشانه سرماخوردگی است، در حالی که عواملی مانند آلرژی، خشکی هوا، رفلاکس معده و برخی تحریکات محیطی نیز می توانند باعث ایجاد آن شوند. در بسیاری از موارد، با برطرف شدن علت اصلی، شدت سرفه نیز کاهش پیدا می کند؛ اما اگر این مشکل طولانی شود، شدت پیدا کند یا همراه با علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا تب باشد، نیاز به بررسی دقیق تری دارد.
در این مقاله بررسی می کنیم سرفه خشک چرا ایجاد می شود، چه زمانی می تواند نشانه یک مشکل مهم تر باشد، برای کاهش آن در خانه چه اقداماتی موثر است و چه زمانی باید به پزشک متخصص ریه یا گوش، حلق و بینی مراجعه شود.
چرا سرفه خشک اتفاق میافتد؟
سرفه در واقع یک واکنش طبیعی بدن برای خارج کردن مواد محرک، میکروب ها یا ترشحات از مجاری تنفسی است. اما زمانی که گلو یا راه های هوایی تحریک یا ملتهب شوند و خلطی برای خارج شدن وجود نداشته باشد، فرد دچار سرفه خشک می شود. به همین دلیل، این نوع سرفه معمولا به صورت مکرر و بدون خروج ترشح از گلو یا ریه اتفاق می افتد.
برخلاف سرفه خلط دار که به دفع مخاط و ترشحات کمک می کند، سرفه خشک بیشتر با احساس خارش، سوزش یا قلقلک در گلو همراه است و می تواند در اثر عواملی مانند عفونت های ویروسی، آلرژی، خشکی هوا، رفلاکس معده یا قرار گرفتن در معرض دود و سایر مواد محرک ایجاد شود.
علت های رایج سرفه خشک چیست؟
سرفه خشک می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و همیشه نشانه سرماخوردگی نیست. گاهی این مشکل موقتی است و پس از برطرف شدن علت از بین می رود، اما در برخی موارد ممکن است به دلیل بیماری های زمینه ای یا عوامل محیطی ادامه پیدا کند. آشنایی با علت های رایج سرفه خشک به تشخیص بهتر و انتخاب روش درمان مناسب کمک می کند.
سرماخوردگی و عفونت های ویروسی
سرماخوردگی، آنفلوانزا و برخی عفونت های ویروسی از شایع ترین علت های سرفه خشک هستند. در بعضی افراد، حتی پس از بهبود سایر علائم، التهاب مجاری تنفسی ممکن است باعث شود سرفه خشک برای چند هفته ادامه پیدا کند.
آلرژی و حساسیت های تنفسی
حساسیت به گرده گیاهان، گرد و غبار، موی حیوانات یا کپک می تواند باعث تحریک راه های تنفسی و ایجاد سرفه خشک شود. این نوع سرفه معمولا با علائمی مانند عطسه، آبریزش بینی یا خارش چشم همراه است.
خشکی هوا و تحریک گلو
هوای خشک، استفاده از وسایل گرمایشی یا قرار گرفتن در محیط های کم رطوبت می تواند باعث خشکی گلو و تحریک مجاری تنفسی شود. به همین دلیل، بسیاری از افراد در فصل های سرد یا هنگام شب سرفه خشک را بیشتر تجربه می کنند.
رفلاکس معده و برگشت اسید
برگشت اسید معده به مری و گلو می تواند باعث تحریک راه های تنفسی و سرفه خشک شود. این سرفه معمولا بعد از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن تشدید می شود و گاهی بدون سوزش معده نیز رخ می دهد.
آسم و بیماری های تنفسی
در برخی افراد، سرفه خشک یکی از علائم آسم یا سایر بیماری های تنفسی است. اگر این سرفه با خس خس سینه، تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه همراه باشد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
مصرف برخی داروها
بعضی داروها، به ویژه برخی داروهای کنترل فشار خون، ممکن است به عنوان عارضه جانبی باعث سرفه خشک شوند. در این شرایط، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد و لازم است با پزشک درباره جایگزین مناسب مشورت شود.
سیگار، دود و آلودگی هوا
قرار گرفتن در معرض دود سیگار، قلیان، آلودگی هوا یا بخارات مواد شیمیایی می تواند راه های تنفسی را تحریک کرده و باعث سرفه خشک شود. تا زمانی که تماس با این عوامل ادامه داشته باشد، احتمال تداوم یا تشدید سرفه نیز وجود دارد.
ترشحات پشت حلق
گاهی ترشحات بینی و سینوس ها به سمت پشت گلو سرازیر می شوند و باعث تحریک گلو و سرفه های مکرر می شوند. این مشکل بیشتر در افراد مبتلا به آلرژی، سینوزیت یا سرماخوردگی دیده می شود.
سرفه خشک شبانه نشانه چیست؟
اگر سرفه خشک بیشتر هنگام شب یا بعد از دراز کشیدن شروع می شود یا شدت می گیرد، معمولا به دلیل تغییر وضعیت بدن یا تشدید برخی بیماری های زمینه ای است. در بسیاری از موارد، این مشکل خطرناک نیست؛ اما اگر به طور مداوم تکرار شود یا باعث اختلال در خواب شود، بهتر است مشاوره با پزشک متخصص انجام شود.
- رفلاکس معده: برگشت اسید معده به مری و گلو هنگام دراز کشیدن می تواند باعث تحریک راه های تنفسی و تشدید سرفه خشک، به ویژه بعد از غذا یا هنگام خواب شود.
- آسم: در برخی افراد، علائم آسم در طول شب شدت می گیرد و به صورت سرفه خشک، خس خس سینه یا تنگی نفس ظاهر می شود.
- آلرژی و ترشحات پشت حلق: آلرژی، سینوزیت یا سرازیر شدن ترشحات پشت حلق می توانند گلو را تحریک کرده و باعث سرفه های مکرر در طول شب شوند.
- خشکی هوا: هوای خشک، به ویژه در فصل های سرد یا هنگام استفاده از وسایل گرمایشی، می تواند باعث خشکی گلو و تشدید سرفه خشک شود.
- سیگار، دود و سایر عوامل تحریک کننده: قرار گرفتن در معرض دود سیگار، قلیان یا بخارات مواد شیمیایی قبل از خواب می تواند راه های تنفسی را تحریک کرده و سرفه را شدیدتر کند.
درمان خانگی سرفه خشک چگونه انجام می شود؟
بیشتر بخوانید : شایع ترین علت سرفه بعد از غذا
در بسیاری از موارد، اگر سرفه خشک به دلیل سرماخوردگی، آلرژی خفیف یا تحریک موقت گلو ایجاد شده باشد، می توان با چند اقدام ساده علائم را کاهش داد. البته اگر سرفه بیش از چند هفته ادامه پیدا کند یا با علائم نگران کننده همراه باشد، درمان های خانگی به تنهایی کافی نیستند و باید علت اصلی توسط پزشک متخصص بررسی شود.
مایعات گرم بنوشید
نوشیدن آب، دمنوش های گرم یا سوپ می تواند به مرطوب نگه داشتن گلو و کاهش تحریک مجاری تنفسی کمک کند. مصرف مایعات کافی همچنین از خشک شدن مخاط گلو جلوگیری می کند و ممکن است دفعات سرفه را کاهش دهد.
از عسل استفاده کنید
مصرف یک قاشق عسل، به ویژه قبل از خواب، می تواند به تسکین گلو و کاهش سرفه کمک کند. البته عسل نباید به کودکان زیر یک سال داده شود.
هوای محیط را مرطوب نگه دارید
خشکی هوا یکی از عوامل تشدید کننده سرفه خشک است. استفاده از دستگاه بخور یا افزایش رطوبت محیط می تواند به کاهش خشکی گلو و راحت تر شدن تنفس کمک کند.
از عوامل تحریک کننده دوری کنید
دود سیگار، قلیان، آلودگی هوا، عطرهای تند و بخارات مواد شیمیایی می توانند سرفه خشک را تشدید کنند. تا حد امکان از قرار گرفتن در معرض این عوامل خودداری کنید.
به گلو استراحت بدهید
صحبت کردن طولانی، فریاد زدن یا صاف کردن مکرر گلو می تواند تحریک آن را بیشتر کند. استراحت دادن به تارهای صوتی و پرهیز از این عادت ها به بهبود سرفه کمک می کند.
سرفه خشک چه زمانی خطرناک است و باید به پزشک مراجعه شود؟
سرفه خشک در بیشتر موارد به دلیل سرماخوردگی، آلرژی یا تحریک موقت گلو ایجاد می شود و معمولا با برطرف شدن علت، بهبود پیدا می کند. اما اگر سرفه برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، شدت آن بیشتر شود یا با علائم هشداردهنده همراه باشد، لازم است هرچه زودتر توسط پزشک بررسی شود.
اگر سرفه خشک بیش از سه هفته ادامه پیدا کند، با تنگی نفس، خس خس سینه، تب بالا، درد قفسه سینه، کاهش وزن بدون علت، خستگی شدید یا سرفه خونی همراه باشد، نباید آن را نادیده گرفت. همچنین اگر سرفه باعث اختلال در خواب و فعالیت های روزانه شده یا پس از بهبود سرماخوردگی همچنان ادامه داشته باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
پزشک با بررسی علائم، سابقه بیماری و در صورت نیاز انجام معاینات یا آزمایش های تکمیلی، علت اصلی سرفه را تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز می کند. تشخیص و درمان به موقع، علاوه بر کاهش علائم، از پیشرفت برخی بیماری های زمینه ای نیز جلوگیری می کند.
سخن آخر
سرفه خشک می تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از یک سرماخوردگی ساده گرفته تا آلرژی، رفلاکس معده یا برخی بیماری های تنفسی. به همین دلیل، شناخت علت سرفه مهم ترین قدم برای انتخاب روش درمان مناسب است. در بسیاری از موارد، با رعایت توصیه های مراقبتی و درمان علت زمینه ای، سرفه به تدریج برطرف می شود. اگر درباره علت سرفه خود مطمئن نیستید یا علائم شما ادامه پیدا کرده است، بهتر است برای تشخیص دقیق و دریافت درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.
منبع: clevelandclinic
