خانه » سلامت سالمندان » پروتئین کافی برای سالمندان چقدر است؟ علائم کمبود و منابع غذایی

پروتئین کافی برای سالمندان چقدر است؟ علائم کمبود و منابع غذایی

پروتئین کافی برای سالمندان - پزشکت
تأیید شده توسط متخصصان پزشکت
تیم محتوای پزشکت

14 دقیقه

فهرست مطالب
داروخانه-پزشکت

پروتئین یکی از مواد مغذی ضروری برای حفظ عضلات، قدرت بدنی و سلامت عمومی در دوران سالمندی است. با افزایش سن، بدن به تدریج بخشی از توده و قدرت عضلانی خود را از دست می دهد و اگر دریافت پروتئین کافی نباشد، این روند می تواند سریع تر شود. نتیجه این وضعیت ممکن است به شکل ضعف عضلانی، دشواری در راه رفتن، کاهش توان انجام کارهای روزمره و افزایش احتمال زمین خوردن ظاهر شود.

اما پروتئین کافی برای سالمندان چقدر است؟ آیا مصرف گوشت و تخم مرغ برای تامین این نیاز کافی است؟ و از کجا می توان کمبود پروتئین را تشخیص داد؟ پاسخ این پرسش ها به وزن بدن، وضعیت سلامت، میزان فعالیت و شرایط تغذیه ای هر فرد بستگی دارد. با پزشکت همراه باشید.

چرا نیاز سالمندان به پروتئین اهمیت دارد؟

پروتئین برای ساخت و ترمیم بافت های بدن ضروری است و در حفظ عضلات، پوست، استخوان ها، اندام های داخلی و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد. در دوران سالمندی، بدن ممکن است در پاسخ به دریافت پروتئین، به اندازه دوران جوانی عضله سازی نکند. به همین دلیل، دریافت مقدار کافی پروتئین در کنار فعالیت بدنی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

نقش پروتئین در حفظ عضلات و جلوگیری از تحلیل عضلانی

با افزایش سن، ممکن است حجم و قدرت عضلات به تدریج کاهش پیدا کند. به این وضعیت در صورت رسیدن به معیارهای تشخیصی، سارکوپنی یا تحلیل عضلانی گفته می شود. دریافت پروتئین کافی به بدن کمک می کند بافت عضلانی را حفظ و پس از فعالیت یا بیماری ترمیم کند.

اگر سالمند پروتئین و انرژی کافی دریافت نکند یا مدت زیادی کم تحرک باشد، کاهش عضلات می تواند شدت بیشتری پیدا کند. این موضوع به ویژه پس از بستری شدن، عفونت، جراحی یا دوره های طولانی استراحت اهمیت دارد؛ زیرا بازگشت به توان بدنی قبلی ممکن است دشوارتر شود.

تاثیر پروتئین بر قدرت بدنی، استخوان ها و ترمیم زخم

پروتئین فقط برای عضله سازی نیست. بدن برای ساخت و نگهداری بافت هایی مانند پوست، استخوان و بافت همبند نیز به آن نیاز دارد. همچنین پروتئین در تولید آنزیم ها، برخی هورمون ها و اجزای سیستم ایمنی نقش دارد.

برای آشنایی با محصولات سلامت و مراقبت و دریافت راهنمایی، شماره‌تان را ثبت کنید تا با شما تماس بگیریم. برای اطلاعات بیشتر درباره چای سبز و سایر محصولات، روی لینک کلیک کنید.

دریافت کافی پروتئین می تواند به ترمیم بافت های آسیب دیده و بهبود زخم ها کمک کند. البته برای سلامت استخوان ها و ترمیم مناسب زخم، مواد مغذی دیگری مانند کلسیم، ویتامین D، ویتامین C و انرژی کافی نیز ضروری هستند؛ بنابراین مصرف پروتئین به تنهایی جایگزین یک رژیم غذایی متعادل نمی شود.

ارتباط دریافت ناکافی پروتئین با ضعف و زمین خوردن

وقتی عضلات به اندازه کافی مواد اولیه برای حفظ و ترمیم خود دریافت نکنند، ممکن است قدرت و استقامت بدنی کاهش پیدا کند. سالمند در این شرایط ممکن است هنگام بلند شدن از صندلی، بالا رفتن از پله ها یا حمل وسایل روزمره با مشکل مواجه شود.

ضعف عضلانی و کاهش تعادل می توانند احتمال زمین خوردن را افزایش دهند. البته زمین خوردن در سالمندان علت های متعددی دارد و نباید آن را فقط به کمبود پروتئین نسبت داد. مشکلات بینایی، اختلال تعادل، عوارض داروها و بیماری های عصبی نیز ممکن است در این مسئله نقش داشته باشند.

سالمندان روزانه به چه مقدار پروتئین نیاز دارند؟

بیشتر بخوانید: آزمایش Lp(a) چیست؟ چه کسانی به این آزمایش نیاز دارند؟

مقدار پروتئین مورد نیاز سالمندان به وزن بدن، وضعیت تغذیه، سطح فعالیت و وجود بیماری بستگی دارد. به طور کلی، بسیاری از راهنماهای تخصصی تغذیه سالمندی دریافت روزانه حدود ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن را برای سالمندان سالم پیشنهاد می کنند. این مقدار از توصیه پایه رایج برای بزرگسالان بیشتر است و با هدف حفظ توده عضلانی و عملکرد جسمی در سنین بالاتر مطرح می شود.

مقدار پروتئین مورد نیاز سالمندان سالم

برای یک سالمند سالم که بیماری خاص یا محدودیت پزشکی ندارد، دریافت روزانه ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می تواند مبنای برنامه ریزی غذایی باشد. برای مثال، فردی با وزن ۷۰ کیلوگرم به حدود ۷۰ تا ۸۴ گرم پروتئین در روز نیاز دارد.

این عدد به معنی مصرف همین مقدار گوشت یا مرغ نیست؛ منظور مجموع پروتئینی است که از تمام غذاها، از جمله لبنیات، تخم مرغ، حبوبات، مغزها، غلات و منابع حیوانی دریافت می شود.

نیاز پروتئینی سالمندان بیمار یا دچار سوءتغذیه

در سالمندانی که به بیماری حاد یا مزمن مبتلا هستند، دچار سوءتغذیه شده اند یا در معرض تحلیل عضلانی قرار دارند، نیاز پروتئینی ممکن است بیشتر باشد. در برخی شرایط، متخصصان محدوده حدود ۱.۲ تا ۱.۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز را در نظر می گیرند.

برای آشنایی با محصولات سلامت و مراقبت و دریافت راهنمایی، شماره‌تان را ثبت کنید تا با شما تماس بگیریم.

برای نمونه، سالمندی با وزن ۶۰ کیلوگرم ممکن است در صورت نیاز بالینی به حدود ۷۲ تا ۹۰ گرم پروتئین در روز احتیاج داشته باشد. با این حال، این مقدار برای همه بیماران مناسب نیست و باید با توجه به نوع بیماری، عملکرد کلیه، وضعیت تغذیه و تحمل فرد تعیین شود.

محاسبه پروتئین مورد نیاز بر اساس وزن بدن

برای برآورد اولیه پروتئین روزانه، وزن بدن را در مقدار توصیه شده ضرب می کنیم. جدول زیر نمونه ای از نیاز تقریبی سالمندان سالم را بر اساس محدوده ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن نشان می دهد:

وزن بدنپروتئین روزانه تقریبی
۵۰ کیلوگرم۵۰ تا ۶۰ گرم
۶۰ کیلوگرم۶۰ تا ۷۲ گرم
۷۰ کیلوگرم۷۰ تا ۸۴ گرم
۸۰ کیلوگرم۸۰ تا ۹۶ گرم
۹۰ کیلوگرم۹۰ تا ۱۰۸ گرم

این محاسبه یک راهنمای عمومی است. در سالمندانی که اضافه وزن یا چاقی قابل توجه دارند، وزن مورد استفاده برای محاسبه ممکن است به ارزیابی تخصصی نیاز داشته باشد. همچنین در افراد دچار کم وزنی، سوءتغذیه یا بیماری های خاص، صرفا استفاده از وزن فعلی برای تعیین نیاز غذایی کافی نیست.

غذای پروتئین دار - پزشکت

یک سالمند ۶۰، ۷۰ یا ۸۰ کیلویی روزانه چقدر پروتئین نیاز دارد؟

اگر سالمند از نظر پزشکی وضعیت پایداری داشته باشد، می توان از محدوده ۱ تا ۱.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای تخمین اولیه استفاده کرد:

  • سالمند ۶۰ کیلویی: حدود ۶۰ تا ۷۲ گرم پروتئین در روز

  • سالمند ۷۰ کیلویی: حدود ۷۰ تا ۸۴ گرم پروتئین در روز

  • سالمند ۸۰ کیلویی: حدود ۸۰ تا ۹۶ گرم پروتئین در روز

برای تامین این مقدار بهتر است پروتئین در وعده های مختلف روز توزیع شود، نه اینکه تمام آن فقط در وعده ناهار یا شام مصرف شود.

علائم کمبود پروتئین در سالمندان چیست؟

کمبود پروتئین معمولا به تنهایی یک علامت مشخص ندارد و ممکن است همراه با سوءتغذیه یا دریافت ناکافی انرژی و سایر مواد مغذی بروز کند. به همین دلیل، تشخیص آن فقط با مشاهده یک نشانه امکان پذیر نیست. با این حال، کاهش وزن ناخواسته، کم شدن اشتها، ضعف عضلانی و دیر خوب شدن زخم ها از نشانه هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.

کاهش توده عضلانی و ضعیف شدن دست ها و پاها

یکی از پیامدهای دریافت ناکافی پروتئین، کاهش تدریجی توده عضلانی است. ممکن است سالمند متوجه شود پاهایش ضعیف تر شده اند، هنگام بلند شدن از صندلی به کمک دست ها نیاز دارد یا دیگر نمی تواند مانند گذشته مسافت مشخصی را راه برود.

شل تر شدن لباس ها، باریک شدن بازوها و ران ها و کاهش قدرت گرفتن اشیا نیز ممکن است همراه با تحلیل عضلانی دیده شوند. البته کاهش عضله همیشه به معنی کمبود پروتئین نیست و عواملی مانند کم تحرکی، بیماری های مزمن و تغییرات طبیعی مرتبط با افزایش سن نیز می توانند در آن نقش داشته باشند.

خستگی، ضعف و کاهش توان انجام فعالیت های روزمره

وقتی بدن انرژی و پروتئین کافی دریافت نمی کند، ممکن است توان جسمی کاهش پیدا کند. سالمند ممکن است زودتر خسته شود، برای انجام کارهایی مانند خرید، آشپزی یا نظافت به کمک نیاز پیدا کند یا مدت بیشتری را در حالت نشسته و استراحت بگذراند.

این خستگی می تواند دلایل دیگری مانند کم خونی، اختلال تیروئید، مشکلات قلبی، عفونت یا عوارض داروها نیز داشته باشد. بنابراین، نباید بدون بررسی پزشکی آن را صرفا به کمبود پروتئین نسبت داد.

کاهش وزن ناخواسته و کم شدن اشتها

کاهش وزن بدون برنامه، به ویژه در سنین بالا، یکی از نشانه های مهم احتمال سوءتغذیه است. اگر سالمند طی چند ماه بدون تلاش برای لاغر شدن وزن کم کند، لباس هایش گشادتر شوند یا وعده های غذایی را مرتب نیمه تمام بگذارد، باید وضعیت تغذیه او بررسی شود.

کم شدن اشتها ممکن است به دلیل مشکلات دندان و دهان، دشواری بلع، تغییر حس چشایی، افسردگی، تنهایی، بیماری های گوارشی یا مصرف برخی داروها اتفاق بیفتد. شناسایی علت کم اشتهایی به اندازه اصلاح برنامه غذایی اهمیت دارد.

دیر خوب شدن زخم ها و افزایش آسیب پذیری در برابر عفونت

بدن برای ترمیم زخم و حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی به پروتئین نیاز دارد. دریافت ناکافی آن در کنار کمبود انرژی و سایر مواد مغذی ممکن است روند بهبود زخم را کند کند و توان بدن برای مقابله با بیماری ها را کاهش دهد.

اگر زخم های پوستی سالمند دیرتر از حد انتظار ترمیم می شوند یا عفونت ها به دفعات تکرار می شوند، لازم است وضعیت تغذیه و بیماری های زمینه ای او بررسی شود. این علائم به تنهایی کمبود پروتئین را ثابت نمی کنند.

تورم بدن؛ چه زمانی می تواند با سوءتغذیه مرتبط باشد؟

در موارد شدید سوءتغذیه و کاهش پروتئین خون، ممکن است مایع در بافت ها جمع شود و تورم، به ویژه در پاها و مچ پا، ایجاد شود. با این حال، تورم در سالمندان دلایل متعددی دارد و می تواند با بیماری های قلبی، کلیوی، کبدی یا مشکلات عروقی مرتبط باشد.

بنابراین، مشاهده ورم پا را نباید خودسرانه به کمبود پروتئین نسبت داد. اگر تورم جدید، مداوم یا همراه با تنگی نفس باشد، بررسی پزشکی اهمیت دارد.

بهترین منابع غذایی پروتئین برای سالمندان کدام اند؟

بیشتر بخوانید: صبحانه سالم برای دانش آموزان

برای تامین پروتئین مورد نیاز بدن، لازم نیست سالمند فقط گوشت مصرف کند. ترکیبی از منابع حیوانی و گیاهی می تواند پروتئین کافی و سایر مواد مغذی مورد نیاز را فراهم کند. انتخاب غذا بهتر است با توجه به توانایی جویدن و بلع، وضعیت گوارش، بیماری های زمینه ای و ذائقه فرد انجام شود.

منابع حیوانی پروتئین؛ تخم مرغ، ماهی، مرغ و گوشت

تخم مرغ، ماهی، مرغ و گوشت از منابع پروتئین باکیفیت هستند و بسیاری از آنها تمام اسیدهای آمینه ضروری بدن را تامین می کنند. این غذاها می توانند در وعده های اصلی سالمندان قرار بگیرند.

برای مثال، یک تخم مرغ بزرگ حدود ۶ گرم پروتئین دارد و ۸۵ گرم مرغ پخته یا ماهی بسته به نوع آن حدود ۲۰ تا ۲۶ گرم پروتئین فراهم می کند. بهتر است گوشت های کم چرب و روش های پختی مانند آب پز، بخارپز، کبابی یا پخت در فر انتخاب شوند.

ماهی علاوه بر پروتئین، در برخی انواع خود اسیدهای چرب امگا ۳ نیز دارد. مصرف متنوع ماهی، مرغ و تخم مرغ می تواند به تامین مواد مغذی مورد نیاز سالمندان کمک کند. گوشت های فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس بهتر است جایگزین دائمی منابع پروتئینی تازه نشوند.

لبنیات پروتئین دار؛ شیر، ماست و پنیر

شیر، ماست و پنیر علاوه بر پروتئین، مواد مغذی دیگری مانند کلسیم و ویتامین B12 را نیز تامین می کنند. این گروه غذایی برای سالمندانی که جویدن گوشت برایشان دشوار است، می تواند انتخاب مناسبی باشد.

یک لیوان شیر حدود ۸ گرم پروتئین دارد. مقدار پروتئین ماست به نوع و غلظت آن بستگی دارد؛ برای مثال، ماست یونانی ساده معمولا پروتئین بیشتری از ماست معمولی دارد. پنیر نیز منبع پروتئین است، اما بهتر است نوع کم نمک آن انتخاب شود؛ به ویژه اگر سالمند فشار خون بالا دارد یا باید مصرف سدیم را محدود کند.

اگر سالمند به لاکتوز حساسیت دارد، می تواند با مشورت متخصص تغذیه از شیر بدون لاکتوز یا گزینه های مناسب دیگر استفاده کند.

منابع گیاهی پروتئین؛ عدس، لوبیا، نخود و سویا

حبوباتی مانند عدس، لوبیا و نخود منابع مناسبی از پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی هستند. این مواد غذایی را می توان به شکل سوپ، آش، خوراک یا پوره در برنامه غذایی سالمندان قرار داد.

یک پیمانه عدس پخته حدود ۱۶ تا ۱۸ گرم پروتئین دارد و یک پیمانه نخود پخته نیز حدود ۱۵ گرم پروتئین فراهم می کند. سویا و فرآورده های آن مانند توفو نیز از منابع گیاهی قابل توجه پروتئین هستند.

برای سالمندانی که با نفخ یا مشکلات گوارشی روبه رو هستند، خیساندن حبوبات پیش از پخت، دور ریختن آب خیساندن و پخت کامل آنها ممکن است تحمل گوارشی را بهتر کند. در صورت دشواری جویدن، می توان حبوبات را به شکل نرم یا پوره شده سرو کرد.

مغزها و دانه ها؛ میان وعده های مغذی و پروتئین دار

بادام، گردو، پسته، تخمه ها و کره بادام زمینی علاوه بر پروتئین، چربی های غیراشباع و برخی مواد معدنی را تامین می کنند. این خوراکی ها می توانند به عنوان میان وعده یا همراه غذا مصرف شوند.

برای مثال، دو قاشق غذاخوری کره بادام زمینی حدود ۷ تا ۸ گرم پروتئین دارد و ۲۸ گرم بادام نیز حدود ۶ گرم پروتئین فراهم می کند. البته مغزها از نظر انرژی متراکم هستند و مقدار مصرف آنها باید با نیاز غذایی فرد هماهنگ باشد.

اگر سالمند مشکل دندان، جویدن یا بلع دارد، مغزهای کامل ممکن است خطر خفگی ایجاد کنند. در این شرایط، استفاده از کره مغزها یا مغزهای آسیاب شده در غذا و ماست انتخاب ایمن تری است؛ البته با توجه به وضعیت بلع فرد.

چگونه پروتئین کافی را در برنامه غذایی سالمندان بگنجانیم؟

تامین پروتئین مورد نیاز سالمندان فقط به انتخاب غذاهای پروتئین دار محدود نمی شود. مقدار مصرف، توزیع آن در طول روز و شرایط جسمی فرد نیز اهمیت دارند. بهتر است هر وعده غذایی دست کم یک منبع مشخص پروتئین داشته باشد تا تامین نیاز روزانه آسان تر شود.

تقسیم پروتئین بین وعده های صبحانه، ناهار و شام

به جای اینکه بیشتر پروتئین روزانه فقط در وعده ناهار یا شام مصرف شود، بهتر است آن را بین چند وعده تقسیم کنید. برای نمونه، تخم مرغ یا شیر در صبحانه، مرغ یا حبوبات در ناهار و ماهی، پنیر یا ماست در شام می توانند به تامین تدریجی پروتئین کمک کنند.

برخی توصیه های تغذیه سالمندی پیشنهاد می کنند در هر وعده اصلی حدود ۲۵ تا ۳۰ گرم پروتئین دریافت شود؛ اما این مقدار یک قانون ثابت برای همه افراد نیست. نیاز روزانه، اشتها، حجم وعده ها و شرایط پزشکی سالمند باید در نظر گرفته شود.

نمونه برنامه غذایی یک روزه برای تامین پروتئین

برنامه زیر فقط یک نمونه عمومی برای نشان دادن تنوع منابع پروتئین است. مقدار دقیق غذا باید با توجه به وزن، نیاز انرژی، بیماری ها و توانایی جویدن و بلع تنظیم شود.

وعدهنمونه غذاپروتئین تقریبی
صبحانه۲ عدد تخم مرغ و یک لیوان شیر۲۰ گرم
میان وعدهیک کاسه ماست یونانی ساده۱۵ تا ۲۰ گرم
ناهارحدود ۸۵ گرم مرغ پخته همراه برنج و سبزیجات۲۵ تا ۲۷ گرم
عصرانه۲ قاشق غذاخوری کره بادام زمینی۷ تا ۸ گرم
شامیک پیمانه عدس پخته همراه نان۱۹ تا ۲۱ گرم

این برنامه در مجموع حدود ۸۶ تا ۹۶ گرم پروتئین فراهم می کند و برای همه سالمندان مناسب نیست. برای مثال، فردی با وزن کمتر ممکن است به مقدار پایین تری نیاز داشته باشد و سالمند مبتلا به بیماری کلیوی نیز باید برنامه متفاوتی داشته باشد. همچنین در صورت کم اشتهایی، بهتر است حجم غذا به جای افزایش بیش از حد هر وعده، با وعده های کوچک تر و مغذی تر تنظیم شود.

پروتئین برای سالمندان - پزشکت

راهکارهای تغذیه ای برای سالمندانی که اشتهای کمی دارند یا جویدن غذا برایشان دشوار است

برخی سالمندان به دلیل مشکلات دندان، خشکی دهان، اختلال بلع، مصرف دارو یا بیماری های زمینه ای نمی توانند غذای کافی بخورند. در این شرایط، تغییر بافت و ترکیب غذا می تواند کمک کننده باشد.

  • به سوپ و پوره سبزیجات، مرغ ریش ریش شده، عدس پخته یا ماست اضافه کنید.

  • برای صبحانه از تخم مرغ، پنیر، شیر یا ماست غلیظ استفاده کنید.

  • به جای وعده های حجیم، چند وعده کوچک و مغذی در طول روز در نظر بگیرید.

  • در صورت تحمل، از شیر یا ماست برای غنی تر کردن غذاها استفاده کنید.

  • غذا را متناسب با توانایی جویدن و بلع سالمند نرم یا پوره کنید.

  • در صورت کاهش اشتها، علت هایی مانند مشکلات دهان و دندان، یبوست، افسردگی یا عوارض داروها را بررسی کنید.

اگر سالمند هنگام خوردن یا نوشیدن سرفه می کند، احساس گیر کردن غذا در گلو دارد یا مرتب دچار خفگی می شود، نباید فقط با نرم کردن غذا مشکل را برطرف شده فرض کرد. این وضعیت ممکن است نشانه اختلال بلع باشد و به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.

آیا مصرف مکمل پروتئین برای سالمندان ضروری است؟

بیشتر بخوانید: نوروویروس چیست؟

بیشتر سالمندان می توانند بخش زیادی از پروتئین مورد نیاز خود را از غذاهای معمولی دریافت کنند. با این حال، گاهی کم اشتهایی، کاهش وزن، مشکلات جویدن و بلع یا بیماری های طولانی مدت باعث می شود دریافت پروتئین از طریق غذا کافی نباشد. در این شرایط، مکمل های پروتئینی یا نوشیدنی های تغذیه ای ممکن است با نظر پزشک یا متخصص تغذیه به برنامه غذایی اضافه شوند.

چه کسانی ممکن است به پودر یا مکمل پروتئین نیاز داشته باشند؟

مکمل پروتئین ممکن است برای سالمندانی مطرح شود که دچار سوءتغذیه هستند، وزن ناخواسته از دست داده اند، پس از جراحی یا بیماری به دوره نقاهت نیاز دارند یا به دلیل مشکلات جسمی نمی توانند غذای کافی مصرف کنند.

البته پیش از شروع مکمل باید علت دریافت ناکافی غذا مشخص شود. گاهی درمان مشکل دندان، تنظیم داروها، رسیدگی به افسردگی یا اصلاح بافت غذا می تواند دریافت مواد مغذی را بهتر کند. در موارد دیگر، نوشیدنی های تغذیه ای حاوی انرژی و پروتئین ممکن است مناسب تر از پودر پروتئین به تنهایی باشند.

برای انتخاب نوع و مقدار مکمل، مشورت با متخصص تغذیه کمک می کند برنامه غذایی با وزن، وضعیت کلیه، بیماری های زمینه ای و نیاز واقعی سالمند هماهنگ شود.

تفاوت پروتئین وی با منابع غذایی طبیعی

پروتئین وی یا آب پنیر، نوعی پروتئین استخراج شده از شیر است که به شکل پودر و نوشیدنی عرضه می شود. این مکمل می تواند راهی برای افزایش دریافت پروتئین باشد، اما از نظر تغذیه ای جایگزین کامل غذا نیست؛ زیرا غذاهای طبیعی علاوه بر پروتئین، فیبر، ویتامین ها، مواد معدنی و سایر ترکیبات مفید را نیز فراهم می کنند.

برای مثال، تخم مرغ علاوه بر پروتئین، کولین و ویتامین B12 دارد و حبوبات فیبر و مواد معدنی را تامین می کنند. بنابراین، اگر سالمند امکان خوردن غذاهای معمولی را دارد، بهتر است اولویت با رژیم غذایی متنوع و متعادل باشد.

عوارض مصرف خودسرانه مکمل های پروتئینی

مصرف مکمل بدون توجه به نیاز واقعی بدن ممکن است باعث دریافت بیش از حد پروتئین و کالری شود. برخی محصولات نیز حاوی قند افزوده، شیرین کننده ها یا ترکیبات دیگری هستند که ممکن است برای بعضی سالمندان مناسب نباشند.

همچنین افراد مبتلا به بیماری کلیوی، اختلالات متابولیک یا محدودیت های غذایی باید پیش از مصرف مکمل با پزشک مشورت کنند. انتخاب محصول نامناسب یا مصرف مقدار زیاد آن می تواند برنامه درمانی و تغذیه ای این افراد را مختل کند.

چه سالمندانی باید در مصرف پروتئین احتیاط کنند؟

اگرچه دریافت پروتئین کافی برای حفظ عضلات اهمیت دارد، افزایش مصرف آن برای همه سالمندان مناسب نیست. برخی بیماری ها بر نحوه دفع مواد حاصل از سوخت و ساز پروتئین اثر می گذارند و ممکن است به تنظیم مقدار یا نوع منابع پروتئینی نیاز داشته باشند.

سالمندان مبتلا به بیماری مزمن کلیه

کلیه ها مواد زائد حاصل از سوخت و ساز پروتئین را از خون دفع می کنند. در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه، به ویژه در مراحل پیشرفته، مصرف بیش از حد پروتئین ممکن است فشار متابولیکی بیشتری به کلیه ها وارد کند. به همین دلیل، مقدار مناسب پروتئین باید بر اساس مرحله بیماری، وضعیت تغذیه و اینکه فرد دیالیز می شود یا خیر تعیین شود.

در برخی بزرگسالان مبتلا به بیماری مزمن کلیه در مراحل ۳ تا ۵، راهنمای KDIGO دریافت حدود ۰.۸ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز را پیشنهاد می کند و توصیه می کند از مصرف زیاد پروتئین، به ویژه بیش از ۱.۳ گرم به ازای هر کیلوگرم در افراد در معرض پیشرفت بیماری، پرهیز شود. با این حال، سالمندان دچار ضعف و تحلیل عضلانی ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشند.

افرادی که دیالیز می شوند نیز ممکن است به پروتئین بیشتری نیاز داشته باشند؛ زیرا بخشی از پروتئین در جریان درمان از دست می رود. بنابراین، یک نسخه غذایی واحد برای تمام بیماران کلیوی مناسب نیست.

افراد مبتلا به بیماری های کبدی یا مشکلات متابولیک

برخی بیماری های کبدی و اختلالات متابولیک می توانند بر وضعیت تغذیه و نحوه استفاده بدن از پروتئین اثر بگذارند. در این شرایط، محدود کردن یا افزایش پروتئین بدون ارزیابی پزشکی ممکن است مشکل ساز باشد.

برای مثال، در برخی بیماری های کبدی، سوءتغذیه و تحلیل عضلانی از نگرانی های مهم هستند و محدودیت غیرضروری پروتئین می تواند وضعیت تغذیه را بدتر کند. بنابراین، مقدار مناسب باید بر اساس نوع و شدت بیماری و شرایط فرد تعیین شود.

سالمندانی که داروهای متعدد مصرف می کنند یا محدودیت غذایی دارند

مصرف همزمان چند دارو ممکن است باعث کاهش اشتها، تهوع، تغییر حس چشایی، خشکی دهان یا مشکلات گوارشی شود. این عوارض می توانند دریافت غذا و پروتئین را کاهش دهند. همچنین سالمندانی که به دلیل فشار خون، دیابت یا بیماری های دیگر رژیم غذایی خاصی دارند، ممکن است در انتخاب منابع پروتئینی با محدودیت روبه رو شوند.

بهتر است در این شرایط، به جای حذف خودسرانه گروه های غذایی، برنامه تغذیه با توجه به داروها، آزمایش ها و وضعیت سلامت فرد تنظیم شود.

چه زمانی برای بررسی کمبود پروتئین باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر سالمند بدون برنامه وزن کم می کند، اشتهایش برای مدت طولانی کاهش یافته، عضلات دست و پاهایش ضعیف شده یا انجام فعالیت های روزمره برایش دشوارتر شده است، بهتر است وضعیت تغذیه او بررسی شود. کاهش حدود ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن طی ۳ تا ۶ ماه، به ویژه اگر ناخواسته باشد، می تواند نشانه هشدار سوءتغذیه باشد.

پزشک برای ارزیابی وضعیت فرد، سابقه بیماری، تغییرات وزن، الگوی غذایی، داروهای مصرفی و توانایی انجام فعالیت های روزانه را بررسی می کند. در صورت نیاز، آزمایش های خون و ارزیابی های تغذیه ای نیز درخواست می شوند. هیچ آزمایش خونی به تنهایی نمی تواند کمبود پروتئین را به طور قطعی تشخیص دهد؛ برای مثال، آلبومین خون تحت تاثیر التهاب، بیماری کبدی و شرایط دیگر نیز قرار می گیرد.

اگر سالمند دچار کاهش وزن سریع، ناتوانی در خوردن یا نوشیدن، دشواری بلع، ضعف شدید یا تورم جدید و قابل توجه شده است، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.

سالمندی سالم - پزشکت

سخن پایانی

بیشتر بخوانید: مقاومت به انسولین 

دریافت پروتئین کافی در دوران سالمندی به حفظ عضلات، قدرت بدنی و توان انجام فعالیت های روزمره کمک می کند. بسیاری از سالمندان سالم به حدود ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز نیاز دارند؛ اما این مقدار برای همه یکسان نیست و در بیماری های زمینه ای، سوءتغذیه یا مشکلات کلیوی باید با دقت تنظیم شود.

تخم مرغ، ماهی، مرغ، لبنیات، حبوبات و مغزها می توانند بخش مهمی از پروتئین مورد نیاز بدن را تامین کنند. در کنار تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب با توان سالمند نیز برای حفظ عضلات اهمیت دارد. اگر کاهش وزن ناخواسته، کم اشتهایی یا ضعف عضلانی مشاهده می شود، بهتر است به جای شروع خودسرانه مکمل، علت مشکل بررسی و برنامه تغذیه ای متناسب با شرایط فرد تنظیم شود.

منبع: pubmed

منابع:
سوالات پر تکرار

آیا سالمندان باید بیشتر از جوانان پروتئین مصرف کنند؟

در بسیاری از موارد بله. برخی راهنماهای تخصصی برای سالمندان سالم حدود ۱ تا ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز را پیشنهاد می کنند؛ زیرا حفظ عضلات و عملکرد جسمی با افزایش سن اهمیت بیشتری پیدا می کند. مقدار دقیق باید با توجه به شرایط فرد تعیین شود.

بهترین زمان مصرف پروتئین برای سالمندان چه موقع است؟

بهتر است پروتئین در طول روز و بین وعده های غذایی تقسیم شود. مصرف منابع پروتئینی در صبحانه، ناهار و شام کمک می کند دریافت روزانه فقط به یک وعده محدود نباشد. زمان دقیق مصرف باید با اشتها، برنامه غذایی و شرایط پزشکی فرد هماهنگ شود.

آیا مصرف تخم مرغ برای تامین پروتئین سالمندان کافی است؟

خیر. تخم مرغ منبع مناسبی از پروتئین است، اما به تنهایی نیاز روزانه سالمند را تامین نمی کند. بهتر است در کنار آن از منابعی مانند لبنیات، ماهی، مرغ، گوشت کم چرب، حبوبات و سویا نیز استفاده شود.

آیا پروتئین زیاد به کلیه سالمندان آسیب می زند؟

مصرف پروتئین بیش از نیاز، به ویژه در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه، ممکن است مناسب نباشد. سالمندان دارای مشکلات کلیوی باید مقدار پروتئین را با توجه به مرحله بیماری و وضعیت تغذیه خود تنظیم کنند. افراد سالم نیز نباید بدون دلیل مقدار بسیار زیادی پروتئین مصرف کنند.

برای ضعف عضلانی سالمندان چه غذاهایی مفید است؟

تخم مرغ، ماهی، مرغ، لبنیات، عدس، لوبیا، نخود و سویا از منابع مناسب پروتئین هستند. ترکیب این غذاها با دریافت انرژی کافی و فعالیت بدنی متناسب با توان فرد می تواند به حفظ عضلات کمک کند. اگر ضعف عضلانی قابل توجه یا پیشرونده باشد، بررسی علت آن ضروری است.
اشتراک گذاری مقاله :
امتیاز شما به این مقاله:

0 / 5. 0

pezto5040
hbboardiran.com
pezto5040
hbboardiran.com

مقالات خواندنی دیگر

دیدگاه یا پرسشتان را مطرح کنید

درصورتی که پرسش یا دیدگاه شما به موضوع تخصصی‌ای اشاره دارد، از طریق مشاوره با متخصصان راهنمایی دریافت کنید.

نیاز به مشاوره و راهنمایی دارید؟
کارشناسان ما در سریعترین زمان ممکن پاسخگو و راهنمای شما هستند..

نیاز به راهنمایی دارید؟

جهت دریافت راهنمایی رایگان شماره خود را برای کارشناسان پشتیبانی ثبت کنید.

کد تخفیف جهت دریافت مشاوره

چه مشاوره ای نیاز داری؟

بهترین پزشک و مشاور رو بهت متصل میکنیم!