پرش به محتوا
نورویروس یکی از ویروس های بسیار مسری است که باعث التهاب دستگاه گوارش و بروز علائمی مانند اسهال، استفراغ، تهوع و دل درد می شود. علائم این بیماری معمولا به صورت ناگهانی شروع می شوند و بیشتر افراد طی یک تا سه روز بهبود پیدا می کنند. با این حال، اسهال و استفراغ مکرر ممکن است باعث کم آبی بدن شود؛ مشکلی که برای کودکان خردسال، سالمندان و افراد دارای بیماری های زمینه ای اهمیت بیشتری دارد.
در بیشتر موارد، مراقبت در خانه و جبران مایعات از دست رفته به بهبود کمک می کند. اما اگر فرد نتواند مایعات را در بدن نگه دارد، ادرار او به شکل محسوسی کاهش پیدا کند یا نشانه های کم آبی شدید داشته باشد، باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کند.
نورویروس چیست؟
نورویروس گروهی از ویروس های بسیار مسری است که باعث التهاب حاد معده و روده یا گاستروانتریت می شود. این بیماری می تواند در هر سنی اتفاق بیفتد و به دلیل سرعت بالای انتقال، گاهی در خانواده ها، مدارس، مراکز نگهداری از سالمندان و سایر محیط های پرتردد گسترش پیدا می کند.
نورویروس گاهی با عنوان آنفلوآنزای معده شناخته می شود، اما با ویروس آنفلوآنزا ارتباطی ندارد. آنفلوآنزا عمدتا دستگاه تنفسی را درگیر می کند، در حالی که نورویروس بیشتر باعث علائم گوارشی مانند اسهال و استفراغ می شود.
ابتلا به نورویروس نیز لزوما باعث ایمنی دائمی نمی شود. انواع مختلفی از این ویروس وجود دارد و فرد ممکن است در طول زندگی خود بیش از یک بار به آن مبتلا شود.
علائم نورویروس چیست؟
بیشتر بخوانید: آنفولانزا و کرونا در بارداری، خطرات و واکسن
علائم نورویروس معمولا ناگهانی شروع می شوند و شدت آنها ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد. شایع ترین نشانه های این بیماری عبارت اند از:
- اسهال: معمولا به شکل مدفوع آبکی ظاهر می شود.
- استفراغ: ممکن است چند بار در طول روز تکرار شود.
- تهوع: فرد ممکن است پیش از استفراغ یا حتی بدون آن احساس تهوع داشته باشد.
- درد و گرفتگی شکم: دل پیچه و ناراحتی معده از نشانه های رایج بیماری هستند.
- تب خفیف: برخی افراد افزایش مختصر دمای بدن را تجربه می کنند.
- سردرد و بدن درد: احساس ضعف، کوفتگی و درد عضلات نیز ممکن است ایجاد شود.
همه افراد تمام این علائم را تجربه نمی کنند. در بعضی افراد، اسهال علامت غالب است و در برخی دیگر استفراغ بیشتر به چشم می خورد.
آیا نورویروس باعث کم آبی بدن می شود؟
بله، اسهال و استفراغ مکرر ناشی از نورویروس می توانند باعث از دست رفتن آب و املاح بدن شوند. کم آبی یکی از مهم ترین عوارض احتمالی این بیماری است و در صورت شدید شدن، ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد.
کاهش دفعات یا حجم ادرار، خشکی دهان و گلو، سرگیجه به ویژه هنگام بلند شدن، ضعف و خستگی غیرمعمول از نشانه های احتمالی کم آبی هستند. در کودکان نیز کاهش اشک هنگام گریه، کمتر شدن تعداد پوشک های خیس، خواب آلودگی یا بی قراری غیرمعمول می توانند از علائم هشداردهنده باشند.
اگر اسهال و استفراغ ادامه دارد، جبران مایعات از دست رفته را جدی بگیرید. در صورت بروز نشانه های کم آبی شدید، مانند کاهش قابل توجه ادرار، سرگیجه شدید یا کاهش سطح هوشیاری، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.
علائم نورویروس چند ساعت بعد از ابتلا شروع می شوند؟
بیشتر بخوانید: بعد از قطع داروی لاغری چه اتفاقی برای بدن می افتد؟
علائم نورویروس معمولا بین ۱۲ تا ۴۸ ساعت پس از تماس با ویروس ظاهر می شوند. به فاصله میان ورود عامل عفونی به بدن و شروع علائم، دوره کمون گفته می شود.
برای مثال، ممکن است فرد پس از خوردن غذای آلوده یا تماس با فرد مبتلا، در همان لحظه هیچ علامتی نداشته باشد؛ اما طی یک تا دو روز بعد دچار تهوع، اسهال یا استفراغ شود.
البته صرف شروع علائم پس از خوردن یک غذا به معنای ابتلا به نورویروس نیست. عوامل دیگری مانند سایر ویروس های گوارشی و بعضی انواع مسمومیت غذایی نیز می توانند نشانه های مشابهی ایجاد کنند. تشخیص علت بیماری به شرایط فرد، سابقه تماس و در صورت لزوم بررسی پزشکی بستگی دارد. اگر اسهال و استفراغ ادامه پیدا کند یا نشانه هایی مانند کاهش ادرار و سرگیجه ظاهر شوند، ارزیابی وضعیت بدن توسط پزشک عمومی می تواند به تشخیص شدت مشکل و تعیین اقدامات لازم کمک کند.
بیماری نورویروس چند روز طول می کشد؟
بیشتر افراد مبتلا به نورویروس طی یک تا سه روز بهبود پیدا می کنند. شدت علائم معمولا در ابتدای بیماری بیشتر است و سپس به تدریج کاهش پیدا می کند.
با این حال، مدت بیماری در همه افراد یکسان نیست. سن، وضعیت عمومی سلامت، شدت اسهال و استفراغ و میزان موفقیت در جبران مایعات می توانند بر روند بهبودی اثر بگذارند.
اگر علائم به جای بهتر شدن ادامه پیدا کنند، اسهال بیش از چند روز طول بکشد یا فرد نتواند مایعات کافی مصرف کند، بهتر است وضعیت او توسط پزشک بررسی شود. در کودکان خردسال، سالمندان، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و کسانی که بیماری زمینه ای دارند، پیگیری علائم اهمیت بیشتری دارد.
نکته مهم: حتی پس از برطرف شدن علائم، امکان انتقال ویروس همچنان وجود دارد. بنابراین رعایت بهداشت دست ها و محیط را بلافاصله پس از بهبودی کنار نگذارید.
نورویروس چگونه منتقل می شود؟
نورویروس به آسانی از فردی به فرد دیگر منتقل می شود. مقدار کمی از ویروس نیز ممکن است برای ایجاد عفونت کافی باشد. مهم ترین راه های انتقال عبارت اند از:
تماس مستقیم با فرد مبتلا
مراقبت از فرد بیمار، تماس با استفراغ یا مدفوع او و رعایت نکردن بهداشت دست ها می تواند خطر انتقال را افزایش دهد.
مصرف آب یا غذای آلوده
غذا ممکن است هنگام آماده سازی یا سرو به ویروس آلوده شود. صدف و سایر غذاهای دریایی خام یا نیم پز نیز می توانند از منابع انتقال باشند. آب آلوده هم یکی دیگر از راه های احتمالی ابتلا است.
تماس با سطوح آلوده
دستگیره در، شیر آب، توالت و سایر سطوحی که به ویروس آلوده شده اند، می توانند در انتقال بیماری نقش داشته باشند. اگر فرد پس از لمس این سطوح دست های خود را نشوید و سپس دهان خود را لمس کند، احتمال انتقال وجود دارد.
انتشار ذرات هنگام استفراغ
هنگام استفراغ ممکن است ذرات آلوده در محیط پخش شوند و سطوح اطراف را آلوده کنند. به همین دلیل، تمیز کردن ایمن محیط و شستن دست ها پس از پاک سازی اهمیت دارد.
آیا نورویروس با مسمومیت غذایی تفاوت دارد؟
نورویروس و مسمومیت غذایی می توانند علائم مشابهی مانند تهوع، اسهال، استفراغ و دل درد ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص آنها صرفا بر اساس علائم همیشه امکان پذیر نیست.
نورویروس یک عامل ویروسی است که می تواند از طریق فرد مبتلا، سطوح آلوده، آب یا غذا منتقل شود. در مقابل، مسمومیت غذایی اصطلاحی گسترده تر است و می تواند در اثر باکتری ها، ویروس ها، سموم تولیدشده توسط میکروب ها یا سایر عوامل ایجاد شود.
زمان شروع علائم نیز به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. اگر چند نفر پس از خوردن یک غذای مشترک بیمار شوند، احتمال وجود یک منبع غذایی مشترک مطرح می شود؛ اما برای مشخص شدن علت دقیق، گاهی بررسی بیشتر لازم است.
درمان نورویروس چیست؟
در بیشتر موارد، درمان نورویروس بر کنترل علائم و جلوگیری از کم آبی بدن متمرکز است. داروی اختصاصی که مستقیما نورویروس را از بین ببرد، برای درمان معمول این بیماری در دسترس نیست و آنتی بیوتیک ها نیز روی ویروس ها اثر ندارند.
۱. مایعات را به اندازه کافی مصرف کنید
جبران آب و املاح از دست رفته، مهم ترین اقدام مراقبتی است. اگر نوشیدن مقدار زیادی مایعات در یک نوبت باعث تشدید تهوع می شود، جرعه های کوچک و مکرر را امتحان کنید.
محلول خوراکی جبران آب و املاح یا ORS می تواند به جایگزینی مایعات و الکترولیت های از دست رفته کمک کند. این محلول به ویژه هنگام اسهال و استفراغ مکرر اهمیت دارد. آن را مطابق دستور روی بسته آماده کنید.
اگر فرد به دلیل استفراغ مداوم نمی تواند مایعات را نگه دارد یا نشانه های کم آبی شدید دارد، مراقبت خانگی به تنهایی کافی نیست و ممکن است به درمان پزشکی نیاز باشد.
۲. استراحت کنید و به تغذیه توجه داشته باشید
در زمان بیماری استراحت کنید و پس از بهتر شدن تهوع، غذا خوردن را به تدریج از سر بگیرید. لازم نیست بدون توصیه پزشکی مدت طولانی از خوردن غذا خودداری کنید.
غذاهای ساده و قابل تحمل می توانند انتخاب مناسبی باشند. اگر یک غذا تهوع یا ناراحتی گوارشی را بیشتر می کند، موقتا از آن پرهیز کنید. مهم تر از هر چیز، مصرف مایعات و توجه به وضعیت عمومی بدن است.
۳. بدون توصیه پزشک دارو مصرف نکنید
آنتی بیوتیک ها برای درمان خود نورویروس موثر نیستند. همچنین مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال یا ضدتهوع، به ویژه برای کودکان، افراد دارای بیماری زمینه ای یا کسانی که تب بالا و اسهال خونی دارند، ممکن است مناسب نباشد.
اگر علائم شدید است یا درباره مصرف دارو تردید دارید، می توانید برای ارزیابی شرایط خود از مشاوره با پزشک آنلاین استفاده کنید. در صورت بروز نشانه های اورژانسی، مراجعه حضوری فوری به مرکز درمانی را به تعویق نیندازید.
چه زمانی برای نورویروس باید به پزشک مراجعه کرد؟
بسیاری از موارد نورویروس بدون درمان اختصاصی بهبود پیدا می کنند؛ اما گاهی اسهال و استفراغ شدید یا طولانی می توانند باعث کم آبی بدن یا بروز مشکلات جدی تر شوند. اگر فرد نتواند مایعات را در بدن نگه دارد، حجم ادرار او به طور محسوسی کاهش پیدا کند یا هنگام ایستادن دچار سرگیجه و ضعف شدید شود، لازم است وضعیت او توسط پزشک بررسی شود. ادامه دار شدن اسهال و استفراغ، مشاهده خون در مدفوع و درد شدید یا مداوم شکم نیز از نشانه هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
مراجعه به پزشک برای کودکان خردسال، سالمندان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی یا بیماری های زمینه ای اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا این افراد ممکن است بیشتر در معرض عوارض کم آبی قرار بگیرند.
چگونه از ابتلا به نورویروس پیشگیری کنیم؟
به دلیل قدرت انتقال بالای نورویروس، رعایت بهداشت در خانه و محیط های عمومی نقش مهمی در کاهش انتشار آن دارد.
دست ها را با آب و صابون بشویید
پس از استفاده از سرویس بهداشتی، تعویض پوشک، تمیز کردن استفراغ یا مدفوع و پیش از آماده کردن یا خوردن غذا، دست ها را به دقت با آب و صابون بشویید.
ضدعفونی کننده های الکلی دست نباید جایگزین شستن دست ها با آب و صابون شوند؛ زیرا در برابر نورویروس به اندازه شست وشوی صحیح دست ها قابل اتکا نیستند.
سطوح آلوده را به درستی تمیز کنید
سطوحی مانند توالت، دستگیره ها، شیرهای آب و محل آلوده به استفراغ یا مدفوع باید با روش مناسب و محصول ضدعفونی کننده موثر بر نورویروس تمیز شوند. هنگام استفاده از مواد شوینده و ضدعفونی کننده، دستورالعمل محصول را رعایت کنید و مواد شیمیایی را با یکدیگر مخلوط نکنید.
هنگام بیماری برای دیگران غذا آماده نکنید
اگر دچار اسهال یا استفراغ هستید، تا دست کم ۴۸ ساعت پس از برطرف شدن علائم از آماده کردن غذا برای دیگران خودداری کنید. این موضوع به ویژه در خانه هایی که افراد آسیب پذیر حضور دارند، اهمیت دارد.
لباس ها و ملحفه های آلوده را جداگانه بشویید
لباس، حوله و ملحفه ای که به استفراغ یا مدفوع آلوده شده است باید با احتیاط جابه جا و طبق دستورالعمل شست وشو تمیز شود. پس از تماس با وسایل آلوده، دست ها را با آب و صابون بشویید.
غذاهای دریایی را به خوبی بپزید
از مصرف صدف و سایر غذاهای دریایی خام یا نیم پز خودداری کنید. شستن صحیح دست ها، رعایت بهداشت در آماده سازی غذا و استفاده از آب سالم نیز خطر ابتلا را کاهش می دهد.
سخن آخر
بیشتر بخوانید: چرا فشار خون دو دست با هم فرق دارد؟
نورویروس یکی از علت های شایع اسهال و استفراغ حاد است که به دلیل قدرت انتقال بالا می تواند به سرعت میان افراد گسترش پیدا کند. بیشتر مبتلایان طی یک تا سه روز بهبود می یابند؛ با این حال، پیشگیری از کم آبی و رعایت بهداشت دست ها و محیط اهمیت زیادی دارد.
اگر علائم شدید است، مایعات در بدن باقی نمی ماند یا نشانه های کم آبی دیده می شود، مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید. همچنین رعایت بهداشت تا چند روز پس از بهبودی، به کاهش احتمال انتقال ویروس به دیگران کمک می کند.
منبع: cdc.gov
