آندومتریوز

آندومتریوز نوعی اختلال دردناک است که در آن آندومتر (بافت داخل رحمی) در ناحیه ایی خارج از رحم رشد می کند. آندومتریوز معمولاً تخمدان ها، لوله های فالوپ و بافت لگن را درگیر می کند اما بندرت ممکن است بافت آندومتر در اندام های خارج از لگن منتشر شود. با وجود آندومتریوز، بافت آندومتر همچنان عملکرد طبیعی خودش را دارد و در هر چرخه قاعدگی ضخیم شده و باعث خون ریزی می گردد، اما چون بافت رحمی راهی برای خروج از بدن ندارد، به دام می افتد. هنگامی که آندومتریوز تخمدان ها را درگیر می کند، کیست هایی به نام آندومتریوما تشکیل می شوند. بافت اطراف می تواند تحریک شود و در نهایت باعث ایجاد بافت همبند و چسبندگی بافت های لگن و اندام ها به یکدیگر می شود.

آندومتریوز می تواند به خصوص در دوران قاعدگی باعث ایجاد درد (گاهی اوقات شدید) و اختلال در باروری شود. خوشبختانه درمان های مؤثر هم وجود دارند.

علائم آندومتریوز

آندومتریوز | پزشکت

علائم اصلی آندومتریوز درد لگن است که اغلب با دوره قاعدگی همراه شروع می شود. اگرچه بسیاری از دردها در دوره قاعدگی دچار گرفتگی می شوند، افراد مبتلا به آندومتریوز معمولاً درد قاعدگی شدیدی را توصیف می کنند که بدتر از درد معمولی است و با گذشت زمان بیشتر می شود.

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

علائم و نشانه های رایج آندومتریوز شامل موارد زیر است:

دوره های قاعدگی دردناک (دیسمنوره)

درد و گرفتگی لگن ممکن است قبل از شروع دوره قاعدگی و چندین روز در طول یک دوره انتشار یابد و حتی با درد کمر و شکم همراه باشد.

 درد با مقاربت

درد در طول یا بعد از رابطه جنسی با آندومتریوز شایع است.

درد با دفع مدفوع و یا ادرار کردن

در صورت ابتلا به آندومتریوز احتمال دارد درد با دفع ادرار یا مدفوع را در طول دوره قاعدگی تجربه کنید.

خون ریزی بیش از حد

ممکن است گاهی دوره های قاعدگی طولانی یا خون ریزی بین دوره های قاعدگی را تجربه کنید.

ناباروری

گاهی اوقات، آندومتریوز برای اولین بار در افرادی که به دنبال درمان نازایی هستند تشخیص داده می شود.

علائم و نشانه های دیگر

آندومتریوز امکان دارد باعث خستگی، اسهال، یبوست، نفخ یا حالت تهوع به خصوص در دوران قاعدگی شود.

شدت درد، لزوماً یک شاخص قابل اعتماد برای میزان آندومتریوز نیست. شاید آندومتریوز خفیف با درد شدید  همراه باشد، یا اندومتریوز مزمن با درد کم یا بدون درد باشد.

آندومتریوز گاهی اوقات با شرایط دیگری که می تواند باعث درد لگن شود، مانند بیماری التهابی لگن (PID) یا کیست تخمدان، سندرم روده تحریک پذیر (IBS) شرایطی که باعث بروز اسهال، یبوست و گرفتگی شکم می شود- اشتباه گرفته شود. IBS می تواند همزمان با آندومتریوز رخ دهد، که می تواند تشخیص را پیچیده تر کند. درمان آندومتریوز می تواند یک شرایط چالش برانگیز را برای پزشکان ایجاد کند. تشخیص زودرس، یک تیم پزشکی ماهر و درک درستی از تشخیص می تواند منجر به مدیریت بهتر و بهبودی سریعتر علائم شود.

علت آندومتریوز

آندومتریوز | پزشکت

اگرچه علت دقیق اندومتریوز هنوز مشخص نیست، علل احتمالی شامل موارد زیر است:

عادت ماهانه وارونه – Retrograde

در عادت ماهانه رتروگراد، خون قاعدگی حاوی سلول های آندومتر به جای خارج از بدن، از طریق لوله های فالوپی و داخل حفره لگن به داخل خون جریان پیدا می کند. این سلول های آندومتر به دیواره های لگن و سطوح اندام های لگنی می چسبند و با رشد خود در طول سیکل قاعدگی ضخیم شده و باعث خون ریزی می شوند.

برش ناشی از جراحی

بعد از عمل جراحی، مانند هیسترکتومی یا سزارین، سلول های آندومتر ممکن است به محل برش جراحی منتقل شوند.

انتقال سلول آندومتر

رگ های خونی یا مایع بافتی (لنفاوی) ممکن است سلول های آندومتر را به قسمت های دیگر بدن منتقل کنند.

اختلال سیستم ایمنی

اختلال در سیستم ایمنی ممکن است بدن قادر به تشخیص و از بین بردن بافت آندومتر خارج رحمی نباشد و نتواند آن را از بین ببرد.

عوامل خطر آندومتریوز

آندومتریوز | پزشکت

چندین عامل شما را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اندومتریوز قرار می دهد، مانند:

  • عدم زایمان و فرزند آوری
  • قاعدگی زودرس
  • یائسگی در سنین بالاتر
  • چرخه های قاعدگی کوتاه ( کمتر از 27 روز)
  • دوره های قاعدگی طولانی
  • افزایش سطح استروژن
  • شاخص توده بدنی پایین، لاغری
  • سابقه خانوادگی
  • هرگونه بیماری که مانع خروج خون قاعدگی از بدن شود
  • ناهنجاری های دستگاه تناسلی

آندومتریوز معمولاً چند سال پس از شروع قاعدگی بروز می کند. علائم و نشانه های اندومتریوز ممکن است با بارداری به طور موقت بهبود یابد و ممکن است با یائسگی کاملاً از بین برود .

عوارض آندومتریوز

ناباروری

عارضه اصلی اندومتریوز اختلال در باروری است. تقریباً یک سوم تا نیمی از زنان مبتلا به اندومتریوز در بارداری مشکل دارند.

آندومتریوز ممکن است باعث انسداد لوله فالوپ رحمی شود و از لقاح سلول تخم و اسپرم جلوگیری کند. اما به نظر می رسد که آندومتریوز به طور غیر مستقیم هم مثلاً با از بین بردن اسپرم یا تخمک روی باروری تأثیر می گذارد.

با این وجود، بسیاری از افراد مبتلا به آندومتریوز خفیف تا متوسط ​​هنوز هم می توانند باردار شوند. پزشکان بعضی اوقات به افراد مبتلا به اندومتریوز توصیه می کنند که فرزند آوری را به تاخیر نیندازند زیرا ممکن است با گذشت زمان وضعیت آن ها بدتر شود.

سرطان

سرطان تخمدان در افرادی که آندومتریوز دارند شایع تر است. برخی از مطالعات نشان می دهد که اندومتریوز خطر سرطان زایی را افزایش می دهد، اما هنوز هم  نسبتاً کم است. در موارد نادر، نوع دیگری از سرطان – آدنوکارسینوم مرتبط با اندومتریوز می تواند بعدا در افرادی که آندومتریوز داشته اند ایجاد شود.

تشخیص آندومتریوز

آندومتریوز | پزشکت

برای تشخیص اندومتریوز و سایر شرایطی که می تواند باعث درد لگن شود، پزشکتان می خواهد علائم خود را از جمله محل درد و زمان بروز آن را بگویید.

آزمایشات مربوط به معاینات جسمی اندومتریوز شامل موارد زیر است:

معاینه لگن: در طی معاینه لگن، پزشک به صورت دستی ناهنجاری هایی مانند کیست روی اندام های تولید مثل یا زخم های پشت رحم را بررسی می کند. غالباً تشخیص آندومتريوز  ریز غير ممكن است مگر اينكه باعث ايجاد كيست شوند.

سونوگرافی: پزشک با آزمایش تصویر برداری سونوگرافی استاندارد به طور قطعی ابتلا به آندومتریوز را تشخیص نمی دهد، اما می تواند کیست های مرتبط با آندومتر را شناسایی کند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی: برای برخی موارد، MRI در برنامه ریزی جراحی و کسب اطلاعات جزیی در مورد مکان و اندازه کیست مرتبط با آندومتر به پزشک کمک می کند.

لاپاروسکوپی: لاپاروسکوپی می تواند اطلاعاتی در مورد مکان، میزان و اندازه  آندومتر ارائه دهد. جراح شما برای آزمایش بیشتر می تواند از بافت نمونه برداری(بیوپسی) کند. غالباً با برنامه ریزی مناسب جراحی، جراح می تواند آندومتريوز را در طول لاپاروسکوپی به طور کامل درمان کند. به طوری که شما فقط به یک عمل جراحی نیاز داشته باشید.

درمان آندومتریوز

آندومتریوز | پزشکت

درمان آندومتریوز معمولاً شامل دارو یا جراحی است. روش درمانی آندومتریوز بستگی به علائم دارد.

پزشکان معمولاً ابتدا روش های محافظه کارانه را توصیه می کنند، در صورت عدم موفقیت در درمان اولیه، جراحی را انجام می دهند.

داروهای ضد درد

احتمال دارد پزشک استفاده از مسکن بدون نسخه، مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی را تجویز کند تا اسپاسم دردناک قاعدگی را بهبود بخشد.

اگر قصد باردار شدن نداشته باشید، پزشک می تواند هورمون درمانی را به همراه مصرف داروهای تسکین دهنده توصیه کند.

هورمون درمانی

هورمون های مکمل گاهی در کاهش یا از بین بردن درد آندومتریوز مؤثر هستند. افزایش هورمون ها در دوران قاعدگی باعث ضخیم شدن، شکسته شدن و خون ریزی های آندومتر می شود. داروهای هورمونی ممکن است رشد بافت آندومتر را کند کرده و از رشد جدید بافت آندومتر جلوگیری کند.

هورمون درمانی یک درمان دائمی برای آندومتریوز نیست. بعد از قطع هورمون درمانی، علائم ممکن هست دوباره برگردند.

روش های درمانی مورد استفاده در درمان آندومتریوز عبارتند از:

داروهای ضد بارداری هورمونی

قرص های ضد باردار، لکه ها و حلقه های واژن به کنترل هورمون های رشد بافت آندومتر کمک می کنند. استفاده از داروی ضدبارداری هورمونی، جریان قاعدگی راکمتر و کوتاهتر می کنند. استفاده از داروهای ضد بارداری هورمونی ممکن است در بعضی موارد باعث کاهش درد شود.

 آگونیست ها و آنتاگونیست های هورمون آزاد کننده گنادوتروپین (Gn-RH)

Gn-RH، با کاهش تولید هورمون های تحریک کننده تخمدان و سطح استروژن مانع از شروع قاعدگی شده و باعث کوچک شدن بافت آندومتر می شود. آگونیست ها و آنتاگونیست های هورمون آزاد کننده گنادوتروپین یائسگی مصنوعی را ایجاد کرده و عوارض جانبی یائسگی مانند گرگرفتگی، خشکی واژن و پوکی استخوان را کاهش می دهد.

پروژسترون درمانی

انواع روش های پروژستین درمانی از جمله دستگاه داخل رحمی با لوونورژسترول، ایمپلنت ضد بارداری (Nexplanon) یا تزریق ضد بارداری (Depo-Provera) می تواند دوره قاعدگی و رشد آندومتر را متوقف کند و باعث بهبود علائم اندومتریوز شوند.

مهار کننده های آروماتاز

مهارکننده های آروماتاز ​​نوعی دارو است که باعث کاهش میزان استروژن در بدن می شود. پزشکتان ممکن است یک داروی مهار کننده آروماتاز ​​به همراه پروژسترون یا ترکیبی از هورمون های ضدبارداری را برای درمان آندومتریوز توصیه کند.

جراحی سنتی

اگر با ابتلا به اندومتریوز قصد دارید باردار شوید، جراحی برای از بین بردن اندومتریوز در ضمن حفظ رحم و تخمدان ها (جراحی محافظه کارانه) ممکن است شانس موفقیت شما را افزایش دهد. جراحی می تواند دردهای شدید ناشی از آندومتریوز را از بین ببرد، اما احتمال بازگشت اندومتریوز و درد وجود دارد.

پزشک ممکن است جراحی را به صورت لاپاروسکوپی یا از طریق جراحی سنتی شکمی انجام دهد. حتی در موارد آندومتریوز شدید، اکثرا با جراحی لاپاروسکوپی قابل درمان هستند.

هیسترکتومی با برداشتن تخمدان ها

جراحی برای برداشتن رحم (هیسترکتومی) و تخمدان ها (اوئوفورکتومی) موثرترین درمان شناخته شده برای آندومتریوز است. اما متخصصان آندومتریوز در حال کنار گذاشتن هیسترکتومی هستند، درعوض بر حذف دقیق و کامل همه بافت های اندومتریوز تمرکز کرده اند.

از بین بردن تخمدان های منجر به یائسگی می شود. فقدان هورمون ها ممکن است برای بعضی از افراد درد آندومتریوز را بهبود بخشد، اما برای برخی دیگر، آندومتریوز که پس از جراحی باقی می ماند، همچنان باعث ایجاد علائم می شود. یائسگی زودرس همچنین خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی (قلبی و عروقی)، برخی شرایط متابولیک و مرگ زودرس را در پی دارد.

برداشتن رحم (هیسترکتومی) بعضی اوقات می تواند برای درمان علائم مرتبط با اندومتریوز مانند خون ریزی شدید قاعدگی و قاعدگی دردناک ناشی از گرفتگی رحم در افرادی که نمی خواهند باردار شوند، مورد استفاده قرار گیرد.

پیدا کردن یک پزشک که با او احساس راحتی کنید در مدیریت و درمان اندومتریوز بسیار مهم است. ممکن است شما بخواهید قبل از شروع هرگونه درمان، تحقیق کنید تا مطمئن شوید که تمام گزینه ها و نتایج احتمالی را می دانید.

آمادگی برای ملاقات با پزشک

اولین ملاقات شما احتمالاً با متخصص زنان خواهد بود. اگر به دنبال درمان نازایی هستید، ممکن است به پزشک متخصص غدد مراجعه کنید.

  • لیستی از علائمی را که دارید، تهیه کنید. تمام علائم خود را یادداشت کنید، حتی علائمی که فکر می کنید به آندومتریوز مرتبط نیستند.
  • لیستی از هرگونه دارو، گیاهان یا مکمل های ویتامین مصرفی را تهیه کنید.

لیستی از سوالات را برای پرسیدن از پزشک خود تهیه کنید. برای آندومتریوز، برخی از سؤالات اساسی که باید از پزشک خود بپرسید عبارتند از:

  • چه شرایطی جراحی را توصیه می کنید؟
  • چه داروهایی برای درمان اندومتریوز وجود دارد؟
  • آیا درمان آندومتریوز می تواند باروری مرا بهبود ببخشد؟
  • آیا می توانید روش های درمانی دیگری را توصیه کنید؟
  • چه عوارض جانبی از مصرف دارو می توان انتظار داشت؟
  • آیا دارویی وجود دارد که بتواند علائم من را بهبود بخشد؟
  • آیا آندومتریوز بر توانایی من در بارداری تأثیر خواهد گذاشت؟

برخی از سؤالات احتمالی که ممکن است پزشک از شما بپرسد شامل موارد زیر است:

  • علائم شما چقدر شدید است؟
  • چند بار و چه مدت این علائم را تجربه می کنید؟
  • آیا چیزی باعث بهبودی یا بدتر شدن علائم شما می شود؟
  • آیا به نظر می رسد علائم شما مربوط به چرخه قاعدگی شما باشد؟

منبع:  https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/endometriosis/symptoms-causes/syc-20354656


دسته بندی ها : سلامت زنان و مامایی