اسید والپروئیک چیست و چگونه اثر می کند؟

اسید والپروئیک و مشتق آن، دیوالپروکس، داروهای خوراکی هستند که برای درمان تشنج، میگرن و اختلال دو قطبی استفاده می شوند. ماده موثره در هر دو محصول، اسید والپروئیک است. دیوال پروکس در معده به اسید والپروئیک تبدیل می شود. دانشمندان مکانیسم عملکرد والپروئیک اسید را نمی دانند. مشهورترین نظریه این است که اسید والپروئیک با افزایش غلظت اسید گاما-آمینوبوتیریک (GABA) در مغز اثرات خود را اعمال می کند. GABA یک انتقال دهنده عصبی است، ماده شیمیایی که اعصاب برای برقراری ارتباط با یکدیگر استفاده می کنند. سازمان غذا و دارو، اسید والپروئیک را در فوریه 1978 و دیوال پروکس را در مارس 1983 تأیید کرد.

اسید والپروئیک (val-PRO-ik) نام عمومی (نام غیر تجاری) یک نوع داروی تشنج است که به طور گسترده استفاده می شود. شکل نام تجاری اسید والپروئیک در ایالات متحده و کانادا Depakene است. در انگلیس Convulex است. نام های تجاری مورد استفاده در کشورهای دیگر شامل Depakine، Orfiril، Valporal و Valprosid است. معروف ترین داروی والپروات در ایالات متحده با نام تجاری Depakote است.

اسید والپروئیک چگونه اثر می کند؟

اسید والپروئیک | پزشکت

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

کپسول های اسید والپروئیک از شرکت های مختلف ممکن است متفاوت به نظر برسند. همه آنها حاوی یک نوع دارو هستند، اما اگر قرص هایی متفاوت از داروهای مصرفی دریافت می کنید با پزشک یا داروساز مشورت کنید. شما باید مراقب باشید زیرا ممکن است قرص های شرکت دیگری در بدن شما به همان شکل عمل نکند.

سلول های مغزی برای عملکرد طبیعی باید با سرعت مشخصی کار کنند. در طی تشنج، سلولهای مغزی مجبور می شوند خیلی سریعتر از حالت طبیعی کار کنند. اسید والپروئیک کمک می کند تا سلول های مغزی به سرعتی که لزوم آن تشنج است، کار نکنند. به این ترتیب می توان تشنج را در ابتدای شروع متوقف کرد.

اسید والپروئیک به سرعت توسط بدن جذب می شود. اگر دارو همراه غذا مصرف شود، رسیدن به خون (و مغز) بیشتر طول می کشد، اما در نهایت مقدار جذب شده تقریباً یکسان است. تأخیری که هنگام مصرف اسید والپروئیک با غذا اتفاق میفتد در طول درمان طولانی مدت مهم نیست، اما ممکن است در هنگام شروع درمان تاثیری داشته باشد.

اسید والپروئیک در کبد تجزیه و هضم می شود. افراد مبتلا به بیماری کبد نباید آن را مصرف کنند. هرکسی که داروهای دیگری که در کبد هضم می شوند (همانند بسیاری از آنها) نیز استفاده کند، باید احتیاط کند.

عوارض جانبی اسید والپرویک چیست؟

اسید والپروئیک | پزشکت

این دارو بیشتر برای موارد زیر استفاده می شود:

  • تشنج نسوز
  • تشنج میوکلونیک
  • صرع لوب تمپورال
  • تشنج تونیک-کلونیک
  • صرع میوکلونیک نوجوان
  • سندرم لنوکس-گاستات
  • آگاهی کانونی یا تشنج جزئی جزئی
  • آسیب دیدگی کانونی یا تشنج جزئی پیچیده
  • در مرحله دوم تشنج عمومی یا تشنج دو طرفه تونیک کلونیک

شایعترین عوارض جانبی در درمان اسید والپروئیک عبارتند از:

دیوال پروکس ممکن است کمتر منجر به بروز ناراحتی معده در مصرف کنندگان شود و مصرف والپروئیک اسید یا دیوالپروکس همراه غذا می تواند ناراحتی معده را کاهش دهد. اسید والپروئیک همچنین باعث واکنش های پوستی مانند آلوپسی (ریزش مو)، بثورات پوستی، خارش و حساسیت به نور خورشید می شود.

جدی ترین عوارض جانبی ناشی از این دارو آسیب کبدی، پانکراتیت و خونریزی غیرطبیعی است. آسیب کبدی بیشتر در 6 ماه اول درمان دیده می شود. همچنین در کودکان به ویژه کودکان کمتر از دو سال شایع تر است.

به نظر می رسد افرادی که بیش از یک نوع داروی ضد تشنج مصرف می کنند در معرض خطر بیشتری هستند. علائم آسیب کبدی شامل زردی، ضعف، تورم در صورت، کاهش اشتها و استفراغ است.

پانکراتیت ناشی از این دارو می تواند در اوایل درمان یا پس از چندین سال استفاده ایجاد شود. علائم پانکراتیت کاهش وزن غیر قابل توجیه، حالت تهوع، استفراغ و درد شکم است. این دارو با تداخل در عوامل لخته ساز پلاکت، از تشکیل لخته های خون جلوگیری می کند. این می تواند باعث خونریزی غیرطبیعی شود.

مصرف داروهای ضد صرع با افزایش خطر افکار و رفتار خودکشی در ارتباط است.  بیمارانی که درمان ضد صرع را شروع می کنند باید از نظر بدتر شدن بالینی، افکار خودکشی یا تغییرات غیرمعمول در رفتار از نزدیک کنترل شوند.

نحوه مصرف اسید والپرویک چیست؟

برای تشنج، درمان با 10-15 میلی گرم در کیلوگرم شروع می شود و هر هفته 10 تا 5 میلی گرم در کیلوگرم افزایش می یابد تا پاسخ مطلوب حاصل شود. پاسخ معمولاً زمانی مناسب در نظر گرفته می شود که غلظت خون والپروئیک اسید 100-150 میکروگرم در میلی لیتر باشد.

برای شیدایی حاد به دلیل اختلال دو قطبی، درمان با 750 میلی گرم در روز از قرص های تأخیر در دوزهای منقسم آغاز می شود. برای رسیدن به اثر مطلوب باید دوز دارو به سرعت افزایش یابد. حداکثر دوز 60 میلی گرم در کیلوگرم در روز است.

دوز توصیه شده برای پیشگیری از میگرن 250 میلی گرم دو بار در روز از قرص های تأخیر رهش است. حداکثر دوز توصیه شده 1000 میلی گرم در روز است. هنگام استفاده از قرص های با انتشار طولانی مدت، دوز توصیه شده 500-1000 میلی گرم است که یک بار در روز داده می شود.

کپسول های دپاکن باید کامل بلعیده شوند. اگر جویده شوند، ممکن است دهان و گلو تحریک شوند. برای جلوگیری از ناراحتی معده بهتر است آنها را با معده پر مصرف كنید اما می توان آنها را بدون غذا مصرف كرد. (اگر کپسول را به تنهایی مصرف می کنید یک لیوان آب کامل بنوشید.) شربت دپاکن را می توان برای مزه بهتر با مایع یا غذای دیگری مخلوط کرد، به شرطی که تمام آن مصرف شود. برای دوز دقیق و سازگار حتما از یک قاشق یا قطره چکان استاندارد استفاده کنید.  شخصی که معمولاً دپاکن را با وعده های غذایی مصرف می کند، باید همیشه از این روش استفاده کند.

هر دو شکل دپاکن باید در دمای اتاق و به دور از گرما، نور و رطوبت ذخیره شود.  حتماً Depakene را در جاهایی نگهداری کنید که کودکان به آن دسترسی ندارند.

کدام داروها یا مکمل ها با والپروئیک اسید تداخل می کنند؟

اسید والپروئیک | پزشکت

این دارو تداخلات دارویی متعددی مشکوک یا اثبات شده دارد. این دارو می تواند تعداد پلاکت های خون را کاهش دهد و یا از توانایی چسبندگی پلاکت ها به یکدیگر و ایجاد لخته خون جلوگیری کند. بنابراین، ممکن است در اثر سایر داروها که مانع از چسبندگی پلاکت ها شوند و یا از مراحل دیگر لخته شدن خون جلوگیری کنند. این امر می تواند منجر به خونریزی غیرطبیعی به دلیل عدم توانایی لخته شدن خون شود.

این داروها شامل وارفارین (کومادین)، هپارین یا هپارین با وزن مولکولی کم (لوونوکس)، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، تیکلوپیدین (تیکلید) و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID) مانندایبوپروفن (موترین، ادویل)، ناپروکسن (Naprosyn، ناپروکسن)، ایندومتاسین (ایندوسین)، nabumetone (Relafen)، دیکلوفناک (ولتارن، Cataflam، Arthrotec کم)، کتورولاک (از Toradol) و آسپرین است.

آسپرین و فلبامات (Felbatol) می توانند دفع اسید والپروئیک را کاهش دهند و منجر به افزایش غلظت خون اسید والپروئیک و سمیت ناشی از اسید والپروئیک شوند.

ریفامپین (Rifadin، Rimactane)، کاربامازپین (Tegretol)، فنی توئین (Dilantin) می تواند باعث کاهش اسید والپروئیک شود و در نتیجه غلظت خون کاهش یابد.

کلستیرامین یا Questran  می تواند جذب والپروئیک اسید از روده را کاهش دهد. بنابراین، اسید والپروئیک باید حداقل 2 ساعت قبل یا 6 ساعت بعد از دوز کلستیرامین مصرف شود.

این دارو به طور قابل توجهی می تواند باعث کاهش دفع لاموتریژین، اتوسوکزوماید، دیازپام (والیوم)، زیدوودین (AZT) و فنوباربیتال و در نتیجه افزایش غلظت آنها در خون و منجر به سمیت شود.

این دارو همچنین با جابجایی پروتئین های خونی که به آن متصل می شوند، سطح خون وارفارین و فنی توئین را افزایش می دهد. از آنجا که افزایش غلظت خون این داروها ممکن است منجر به افزایش عوارض جانبی شود، بهتر است دوز وارفارین و فنی توئین هنگام مصرف با اسید والپروئیک تغییر یابد.

آیا والپروئیک اسید در بارداری یا شیردهی بی خطر است؟

اسید والپروئیک | پزشکت

استفاده از این دارو در دوران بارداری با ناهنجاری های جنینی مانند اسپینا بیفیدا، ناهنجاری های قلبی عروقی و نقص لوله عصبی همراه می باشد. خطر اسپینا بیفیدا در فرزندان مادرانی که در طی بارداری از اسید والپروئیک استفاده می کنند، 1٪ -2٪ است. اسید والپروئیک همچنین ممکن است باعث کاهش لخته شدن مادر و نوزاد شود. به دلیل خطر صدمه به نوزاد، این دارو فقط باید در زنان باردار استفاده شود که فواید آن بیش از خطرات آن در نظر گرفته شده است.

غلضت دارو در شیر زنانی که از اسید والپروئیک استفاده می کنند 10-10٪ است. زنانی که در دوران شیردهی قرار دارند بهتر است برای مصرف این دارو در شیردهی با پزشک خود مشورت کنند.

کدام داروهای  valproic acid در ایران موجود است؟

  • قرص های تاخیری: 125، 250 و 500 میلی گرم.
  • قرص های طولانی مدت: 250 و 500 میلی گرم.
  • کپسول: 250 میلی گرم.
  • شربت: 250 میلی گرم در 5 میلی لیتر.
  • تزریق: 100 میلی گرم در 5 میلی لیتر.
سخن آخر

اسید والپروئیک، دیوالپروکس، دارویی است که برای درمان تشنج، اختلال دو قطبی و جلوگیری از سردردهای میگرنی تجویز می شود. عوارض جانبی، تداخلات دارویی، هشدارها و اقدامات احتیاطی، اطلاعات مربوط به بارداری و اطلاعات بیمار باید قبل از مصرف هر دارویی بررسی شود.

افرادی که از نام تجاری Depakene یا Depakote برای مثال به اسید والپروئیک عمومی روی می آورند احتمالاً در هنگام تغییر، دچار تشنج یا عوارض جانبی بیشتری می شوند، زیرا بدن ممکن است انواع مختلف را به همان روش جذب نکند. تغییر از اسید والپروئیک عمومی یک شرکت به شرکت دیگر ممکن است خطرات مشابهی داشته باشد.

تمام این خطرات کاملاً مشخص نیستند. برای برخی از افراد اثرات تغییر از یک نوع به نوع دیگر بسیار ناچیز است. برخی با استفاده از همیشه محصول یک شرکت، از اسید والپروئیک عمومی با موفقیت استفاده می کنند. سپس دوز می تواند تنظیم شود تا به بهترین نتیجه برسد.

منابع:

https://www.medicinenet.com/valproic_acid/article.htm#what_else_should_i_know_about_valproic_acid

https://www.epilepsy.com/medications/valproic-acid