راه های پیشگیری از سنگ کلیه

سنگ کلیه، ذخایر معدنی سختی است که در کلیه های شما شکل می گیرد. آنها هنگام عبور از مجرای ادراری باعث احساس درد شدید می شوند. 12 درصد آمریکایی ها از سنگ کلیه رنج می برند و احتمال این که افراد مبتلا به سنگ کلیه در 10 سال آینده دوباره به آن مبتلا شوند 50 درصد است. هیچ روش مطمئن برای جلوگیری از سنگ کلیه وجود ندارد، به خصوص اگر سابقه خانوادگی از این بیماری داشته باشید. ترکیبی از تغییرات رژیم غذایی و شیوه زندگی و همچنین برخی از داروها ممکن است به کاهش خطر ابتلا شما به این بیماری کمک کند. بر همین اساس ما در این مقاله راه های پیشگیری سنگ کلیه را مورد بررسی قرار داده ایم تا شما با شناخت آن ها بتوانید در حفظ سلامت کلیه های خود قدمی بردارید.

شیوع ابتلا به سنگ گلیه

از هر ده نفر یک نفر در طول عمر خود مبتلا به سنگ کلیه خواهد شد. علاوه بر آن بررسی ها نشان می دهند که میزان شیوع سنگ کلیه در سراسر کشور رو به افزایش است و متاسفانه مردم بعد از تجربه اولین سنگ کلیه خود، دستورات و راهکارهای پیشگیری از ابتلا به سنگ های بعدی را رعایت نمی کنند. به نظر می رسد حدود 15٪ بیماران سنگ کلیه مصرف داروهای تجویز شده و 41٪ از توصیه های تغذیه ای که باعث تکرار مجدد سنگ ها می شوند پیروی نمی کنند. این در حالی است که بدون مصرف داروهای مناسب و تنظیم و تغییر رژیم غذایی، سنگ ها دوباره تشکیل می شوند و بازگشت مجدد سنگ کلیه نیز می تواند منجر به بروز بقیه بیماری ها و اختلالات کلیوی شود. حتی داشتن یک سنگ شانس ابتلا به سنگ ها دیگر را به شدت افزایش می دهد.

راهکارهای پیشنهادی برای جلوگیری از سنگ کلیه

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

هم اکنون با مشاوران پزشکت مشاوره آنلاین بگیرید

برخی تغییرات در سبک زندگی می توانند راهکارهای برای پیشگیری از سنگ کلیه و تسکیل علائم آن باشند، از جمله:

آب کافی بنوشید.

نوشیدن آب بیشتر، بهترین روش برای جلوگیری از سنگ کلیه است. مصرف آب زیاد منجر به افزایش میزان ادرار می شود و برعکس کم آبی بدن باعث غلیظ تر شدن ادرار خواهد شد که در این شرایط ممکن است نمک که عامل تشکیل سنگ است، کمتر حل می شود. سعی کنید روزانه حدود هشت لیوان مایعات بنوشید، تا حدود دو لیتر ادرار دفع کنید. سونا، یوگا و ورزش سنگین ممکن است برای سلامتی شما مفید باشد اما می توانند منجر به سنگ کلیه شود.

از دست دادن آب در اثر تعریق (چه بخاطر همین فعالیت ها یا صرفاً گرمای تابستان) منجر به کاهش سطح ادرار می شود. اگر اهل ورزش کردن هستید و یا زیاد عرق می کنید و یا سابقه سنگ کیستین دارید، باید مصرف آب خود را در طول روز افزایش دهید تا از کم آبی بدن جلوگیری شود. علاوه بر آن، می توانید با بررسی رنگ ادرار تان وضعیت آب بدن خود را تشخیص دهید. ادرار باید روشن یا زرد کمرنگ باشد و ادرار تیره و یا پررنگ می تواند نشان دهنده کم آبی بدن باشد.

مصرف مرکبات خود را افزایش دهید.

مرکبات و آب آنها به دلیل وجود سیترات طبیعی در کاهش و جلوگیری از تشکیل سنگ ها کمک می کند. منابع خوب مرکبات شامل لیمو و پرتقال است. سنگ های مزمن کلیه اغلب با سیترات پتاسیم درمان می شوند، اما بررسی ها نشان داده اند لیموناد و سایر میوه ها و آب میوه های حاوی مرکبات طبیعی همان مزایای درمان با سیترات پتاسیم را در پیشگیری از سنگ کلیه دارند. اما مراقب وضعیت قند خود باشید، زیرا این امر می تواند خطر سنگ کلیه را افزایش دهد. در عوض، لیموناد فاقد شکر را خریداری کنید، یا با مخلوط لیموترش یا آب لیمو با آب و استفاده از یک جایگزین قند، خودتان لیموناد تهیه کنید. لیموناد و آب پرتقال نیز گزینه های خوبی هستند. هر دو حاوی سیترات می باشند که ممکن است از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری کنند.

غذاهای غنی از کلسیم بخورید.

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

متداول ترین نوع سنگ کلیه، سنگ اگزالات کلسیم است و بسیاری از افراد را به این باور می اندازد که باید از خوردن کلسیم خودداری کنند. اما باید این را در نظر داشته باشید که رژیم های کم کلسیم ممکن است خطر سنگ کلیه و خطر پوکی استخوان را افزایش دهند و از طرفی هم مصرف مکمل های کلسیم می تواند خطر سنگ کلیه را افزایش دهد، اما مصرف مکمل های کلسیم همراه با یک وعده غذایی ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را تا حدودی کاهش دهد.

اگر میزان کلسیم شما کم باشد، ممکن است سطح اگزالات افزایش یابد. بهتر است کلسیم خود را از مواد غذایی دریافت کنید، نه از مکمل ها، زیرا اینها با تشکیل سنگ کلیه در ارتباط هستند. منابع خوب کلسیم شامل شیر، ماست، پنیر و انواع دیگر پنیرها است. منابع گیاهی کلسیم شامل حبوبات، توفو کلسیم، سبزیجات سبز تیره، آجیل، دانه و ملاس سیاه است. اگر طعم شیر گاو را دوست ندارید، یا اگر با شما موافق نیست، شیر عاری از لاکتوز، شیر سویا غنی شده یا شیر بز را امتحان کنید. همچنین مطمئن شوید که هر روز غذاهای پر ویتامین D را در آن قرار دهید. ویتامین D به بدن کمک می کند کلسیم بیشتری جذب کند. بسیاری از غذاها با این ویتامین غنی شده اند. همچنین در ماهی های چرب مانند ماهی سالمون، زرده تخم مرغ و پنیر یافت می شود.

نوشابه نخورید.

از مصرف نوشیدنی های کولا خودداری کنید. کولا از نظر فسفات سرشار از مواد شیمیایی دیگر است که می تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود.

میزان مصرف قند اضافه شده را کاهش دهید.

قندهای اضافه شده، قند و شربت هایی هستند که به غذاها و نوشیدنی های فرآوری شده اضافه می شوند. ساکارز و فروکتوز اضافه شده ممکن است خطر سنگ کلیه را افزایش دهد. به مقدار قندی که می خورید، در غذاهای فرآوری شده مانند کیک، میوه، نوشابه و آب میوه ها توجه داشته باشید.

نامهای دیگر شکر اضافه شده رایج عبارتند از:

  • عسل
  • شهد آگاو
  • شربت ذرت
  • شکر نیشکر
  • فروکتوز تبلور یافته
  • شربت برنج قهوه ای
سدیم کمتری بخورید.

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

رژیم غذایی با نمک بالا خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می دهد. طبق گفته بنیاد مراقبت ارولوژی، نمک زیاد در ادرار مانع از جذب مجدد کلسیم از ادرار شده و منجر به بالا رفتن کلسیم در ادرار می شود که ممکن است خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد. خوردن نمک کمتر به پایین نگه داشتن سطح کلسیم ادرار کمک می کند. هرچه کلسیم ادرار کمتر باشد، خطر ابتلا به سنگ کلیه کمتر است. برای کاهش مصرف سدیم، برچسب های مواد غذایی را با دقت بخوانید.

غذاهایی که به دلیل داشتن سدیم زیاد بدنام هستند، عبارتند از:

  • چاشنی ها
  • سبزیجات کنسرو
  • سوپ های کنسرو شده
  • غذاهایی حاوی نیترات سدیم
  • غذاهایی حاوی مونو سدیم گلوتامات
  • غذاهای فرآوری شده مانند چیپس و کراکر
  • غذاهایی حاوی بی کربنات سدیم (جوش شیرین)

برای طعم دادن غذاها بدون استفاده از نمک، گیاهان تازه یا مخلوط چاشنی گیاهی بدون نمک را امتحان کنید.

مصرف غذاهای غنی از اگزالات را کاهش دهید.

برخی از سنگ های کلیه از اگزالات ساخته شده اند که یک ترکیب طبیعی است که در برخی از مواد های غذایی یافت می شود. محدود کردن غذاهای سرشار از اگزالات ممکن است به جلوگیری از شکل گیری سنگ کمک کند.

غذاهای سرشار از اگزالات عبارتند از:

  • قهوه
  • ریواس
  • چغندر
  • اسفناج
  • شکلات
  • بادام زمینی
  • سبوس گندم
  • محصولات سویا
  • سیب زمینی های شیرین

اگزالات و کلسیم قبل از رسیدن به کلیه ها در دستگاه گوارش به یکدیگر متصل می شوند، بنابراین مصرف همزمان غذای پر اگزالات و غذاهای غنی از کلسیم می تواند خطر تشکیل سنگ های کلیه را کاهش دهد.

پروتئین حیوانی کمتری بخورید.

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

علاوه بر سنگ های اگزالات کلسیم، یکی دیگر از انواع متداول سنگ کلیه سنگ های اسید اوریک است. گوشت قرمز، گوشت ارگان و صدف دارای غلظت بالایی از یک ترکیب شیمیایی طبیعی است که به عنوان پورین شناخته می شود. مصرف زیاد پورین منجر به تولید اسید اوریک بیشتر می شود و بار اسیدی بیشتری برای دفع کلیه ها ایجاد می کند. دفع بالاتر اسید اوریک منجر به کاهش pH کلی ادرار می شود، به این معنی که ادرار اسیدی تر می شود. غلظت بالای اسید در ادرار منجر به تشکیل و شکل گیری راحت تر و آسانتر سنگ های کلیوی می شود. علاوه بر آن، غذاهای سرشار از پروتئین حیوانی اسیدی هستند و اسید ادرار را افزایش می دهند. اسیدی بودن ادرار ممکن است باعث ایجاد اسید اوریک و سنگ کلیه اگزالات کلسیم شود.

بر همین اساس بهتر است مصرف پروتئین حیوانی خود را کاهش دهید، از جمله:

  • مرغ
  • ماهی
  • گوشت گاو

برای جلوگیری از سنگ های اسید اوریک، مصرف غذاهایی مانند گوشت قرمز و صدف را کم کرده و از یک رژیم غذایی سالم که حاوی بیشتر سبزیجات و میوه ها، غلات سبوس دار و لبنیات کم چربی است پیروی کنید. غذاها و نوشیدنی های شیرین شده قندی به خصوص غذاهای حاوی شربت ذرت با فروکتوز بالا را محدود کنید. مصرف الکل را به طور جدی ترک کنید چون الکل باعث افزایش سطح اسید اوریک در خون می شود. خوردن پروتئین های کمتری از حیوانات و خوردن میوه و سبزیجات بیشتر به کاهش اسیدیته ادرار و پیشگیری از سنگ های کلیوی کمک می کند.

از مصرف مکمل های ویتامین C خودداری کنید.

مکمل ویتامین C (اسید اسکوربیک) ممکن است باعث ایجاد سنگ کلیه به خصوص در آقایان شود. بررسی ها نشان داده که خطر ایجاد سنگ کلیه در مردانی که مقدار زیادی مکمل ویتامین C مصرف کرده اند دو برابر بوده است.

 داروهای گیاهی را امتحان کنید.

Chanca Piedra، که به عنوان “سنگ شکن” شناخته می شود، یک داروی پرطرفدار گیاهی برای سنگ کلیه است. تصور می شود این گیاه از شکل گیری سنگ های اگزالات کلسیم جلوگیری می کند. همچنین اعتقاد بر این است که اندازه سنگهای موجود را کاهش می دهد.

 نحوه جلوگیری از سنگ کلیه با دارو

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

در بعضی موارد، تغییر دادن رژیم های غذایی ممکن است برای جلوگیری از شکل گیری سنگ کلیه کافی نباشد. اگر سنگ های مکرر دارید، با پزشک خود در مورد راهکارهای پیشگیری از ابتلا مجدد به سنگ های کلیه و نوع داروها ی مصرف خود مشورت کنید. مصرف برخی از نسخه های خاص یا داروهای بدون نسخه می تواند منجر به سنگ کلیه شود.

برخی از این داروها عبارتند از:

  • ضد تشنج
  • استروئیدها
  • دیورتیک ها
  • داروهای ادرارآور
  • مهارکننده های پروتئاز
  • داروهای شیمی درمانی

میزان مصرف این دارو ها با احتمال ابتلا به سنگ کلیه ارتباط مستقیمی دارد و هر چه این دارو ها را بیشتر مصرف کنید احتمال ابتلا شما به سنگ کلیه بیشتر خواهد شد. اگر هر یک از این داروها را مصرف می کنید، در مورد سایر گزینه های دارویی با پزشک خود مشورت کنید. شما نباید بدون مشورت پزشک از مصرف داروهای تجویز شده خودداری کنید.

در مورد داروهای پیشگیری با پزشک مشورت کنید.

اگر مستعد ابتلا به انواع خاصی از سنگ کلیه هستید، برخی از داروهای خاص می توانند به کنترل مقدار ماده موجود در ادرار کمک کنند.

نوع داروی تجویز شده به نوع سنگ کلیه شما بستگی دارد، مثلا:

  • در ابتلا به سنگ های کلسیم، مصرف دیورتیک تیازیدی یا فسفات می تواند مفید باشد.
  • در صورت ابتلا به سنگ های سیستین، کاپوتن (کاپتوپریل) می تواند در کاهش سطح سیستین در ادرار موثر باشد.
  • اگر به سنگ های اسید اوریک مبتلا هستید، آلوپورینول (Zyloprim) می تواند به کاهش اسید اوریک در خون یا ادرار کمک کند.
  • در صورت ابتلا به سنگ های استروویت، ممکن است پزشک مصرف آنتی بیوتیک ها را در طولانی مدت تجویز کند که به کاهش میزان باکتری های موجود در ادرار کمک می کند.
سخن آخر

راه های پیشگیری از سنگ کلیه | پزشکت

سنگ کلیه رایج هستند و هیچ تضمینی وجود ندارد که روش های پیشگیری تاثیر صددرصد داشته باشند، اما می توانند تا حدودی خطر ابتلا به آن ها را کاهش دهند. بهترین شرط برای جلوگیری از سنگ کلیه، هیدراته ماندن و تغییر در رژیم غذایی است. اگر شرایطی مانند بیماری التهابی روده، عفونت مداوم دستگاه ادراری یا چاقی دارید که احتمال ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می دهد در مورد راه های مدیریت آن برای کاهش خطر ابتلا به سنگ کلیه با پزشک خود مشورت کنید. سنگ کلیه به طور معمول یک بیماری دردناک است.

خوشبختانه رژیم غذایی می تواند ابزاری مؤثر در مدیریت و جلوگیری از سنگ کلیه باشد. هیدراته ماندن و جلوگیری از غذاهای خاص که نمک و قند زیادی دارند و جفت کردن کلسیم با غذاهای غنی از اگزالات عناصر مهم رژیم سنگی کلیه است. داشتن سنگ کلیه خطر ابتلا به مجدد آنها را افزایش می دهد، مگر اینکه به طور جدی برای جلوگیری از آنها کار کنید. این یعنی مصرف داروهای تجویز شده برای این منظور و تماشای آنچه می خورید و می نوشید.

اگر در حال حاضر سنگ دارید، پزشک آزمایشات تشخیصی را انجام می دهد تا مشخص کند نوع شما چیست. آنها سپس رژیم غذایی خاصی را برای شما، مانند رژیم غذایی DASH، برای شما تجویز می کنند.

نکاتی که به شما کمک می کنند عبارتند از:

  • آب مرکبات مانند آب پرتقال بنوشید.
  • حداقل روزانه دوازده لیوان آب بنوشید.
  • مصرف پروتئین حیوانی را محدود کنید.
  • از خوردن مواد غذایی و نوشیدنی های حاوی اگزالات و فسفات پرهیز کنید.
  • در هر وعده غذایی، حداقل سه بار در روز، یک غذای غنی از کلسیم بخورید
  • نمک کمتری، شکر اضافه شده و محصولات حاوی شربت ذرت فروکتوز زیاد میل کنید.
  • از خوردن یا نوشیدن هر چیزی که باعث کم آبی شما شود مانند الکل خودداری کنید.
منابع:

https://www.healthline.com/health/kidney-stone-diet#takeaway

https://www.healthline.com/health/kidney-health/how-to-prevent-kidney-stones#diet-and-supplements

https://www.kidney.org/atoz/content/kidneystones_prevent